W Dzięgielowie, urokliwej wsi sołeckiej w gminie Goleszów, leżącej w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, lokalna społeczność z dumą świętowała jubileusz 120-lecia miejscowej jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Wydarzenie to, które miało miejsce w minioną sobotę (22.06.2024), było okazją do uhonorowania pokoleń ochotników oraz przypomnienia bogatej historii ruchu strażackiego w Polsce.
Kontekst Historyczny Wsi Dzięgielów
Dzięgielów (czes. Děhylov, niem. Dzingelau) to wieś z długą historią. Po raz pierwszy została wspomniana w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanym około 1305 roku za czasów biskupa Henryka z Wierzbna, jako item in Zengilow. Zapis ten wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania, co wiąże się z prowadzoną pod koniec XIII wieku akcją osadniczą na terenie późniejszego Górnego Śląska. Od lat 1494/1496 do początku XVII wieku Dzięgielów był w posiadaniu rodziny Czelów z Czechowic, a następnie Goczałkowskich.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 roku, w Dzięgielowie, na obszarze 817 hektarów, mieszkało 499 osób w 61 budynkach, co dawało gęstość zaludnienia równą 61,1 os./km². Z tego 121 (24,2%) mieszkańców było katolikami, a 378 (75,8%) ewangelikami. Dominowała ludność polskojęzyczna (98%), z niewielkimi grupami czesko- (1%) i niemieckojęzycznych (0,8%).
Po zakończeniu I wojny światowej Śląsk Cieszyński stał się punktem sporu między Polską a Czechosłowacją. W 1918 roku miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego na bazie Straży Obywatelskiej.
W miejscowości znajduje się również jeden obiekt zabytkowy - zamek na wschodnim krańcu wsi, wzniesiony z końcem XV wieku.
Uroczystości Jubileuszowe 120-lecia OSP Dzięgielów
Obchody 120-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Dzięgielowie rozpoczęły się nabożeństwem ekumenicznym pod namiotem na terenie Centrum Misji i Ewangelizacji. Celebrowali je wspólnie Proboszcz Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Dzięgielowie ks. Arkadiusz Raszka i Proboszcz Parafii Rzymsko-Katolickiej w Puńcowie ks. Jerzy Tomasiak.
Dalsza część uroczystości odbyła się przed remizą, gdzie miały miejsce tradycyjne elementy obchodów strażackich: złożenie strażackiego meldunku, przegląd pododdziałów oraz wręczanie odznaczeń zasłużonym druhom.
Wśród zaproszonych gości znalazła się Wójt Gminy Goleszów Sylwia Cieślar, która podziękowała dzięgielowskim druhom za wszystkie lata niesienia pomocy i złożyła im gratulacje z okazji ich święta, podkreślając ich niezastąpioną rolę w lokalnej społeczności.
100-lecie Zjednoczonego Ruchu Strażackiego w Polsce: Szerszy Kontekst
Jubileusz OSP w Dzięgielowie wpisuje się w szerszy kontekst historii polskiego pożarnictwa. Z okazji setnej rocznicy zjednoczenia ruchu strażackiego w Warszawie odbył się uroczysty apel w hołdzie pokoleniom ochotników służących ludziom i Ojczyźnie, często poświęcając zdrowie i życie. W sobotę 4 września, na warszawskim placu Zamkowym zebrały się poczty sztandarowe, aby po uformowaniu kolumny wyruszyć do archikatedry warszawskiej.
Msza Święta w intencji Strażaków
O godzinie 11 w archikatedrze warszawskiej rozpoczęła się msza święta w intencji rycerzy św. Floriana. To właśnie w tym miejscu sto lat temu, 8 i 9 września 1921 roku, uczestnicy nabożeństwa przed rozpoczęciem I Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych RP spotkali się, aby zjednoczyć ruch strażacki. Mszę koncelebrowali: ksiądz biskup pomocniczy archidiecezji warszawskiej Michał Janocha, kapelan krajowy strażaków ks. st. bryg. Jan Krynicki i członek Głównego Sądu Honorowego ZOSP RP ks. bryg. Mirosław Łubik.
W homilii ksiądz biskup wiele miejsca poświęcił historii ruchu strażackiego, zaznaczając: „Serce się raduje, widząc w katedrze tyle mundurów strażackich, tyle sztandarów. 100 lat to okazja, aby podziękować Panu Bogu, żeby spojrzeć wstecz, w historię znacznie dłuższą niż jedno stulecie, bo przecież straż pożarna w takiej czy innej postaci istniała od zawsze.”
Organizacje w sensie systemowym zaczęły się tworzyć w XIX wieku, gdy Polski nie było na mapie. Działały pod różnymi nazwami, tworzyły się w wioskach, miasteczkach, miastach zaboru rosyjskiego, austriackiego, pruskiego. Kiedy powstała Rzeczypospolita, zjednoczenie tych różnorodnych jednostek nie było prostą sprawą, ale ówcześni przodkowie potrafili się porozumieć.
Biskup podkreślił również ewolucję służby strażackiej: „To była straż pożarna i rzeczywiście pożar był tym żywiołem, z którym zmagali się przodkowie - pożary domów, zagród, placów. Wielu strażaków oddało życie w obronie Rzeczypospolitej we wrześniu 1939 roku i podczas okupacji. Dzisiaj profil jest inny. Lasy niestety płoną, ale pożarów domów jest mniej - sami najlepiej moglibyście powiedzieć, bo wiecie lepiej ode mnie, do jakich wypadków dzisiaj wzywana jest straż pożarna, do jakich klęsk żywiołowych i nieszczęść, którym zaradzacie.”
Po mszy uczestnicy złożyli kwiaty pod urną z „Ziemią z pobojowisk wojny światowej zbroczonych krwią Polaków w latach 1914‒1920-21” oraz na grobie Prymasa Tysiąclecia kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Uroczysty Apel „W jedności siła”
Druhowie i poczty sztandarowe przeszli na plac Zamkowy, gdzie o 12:30 rozpoczął się uroczysty apel „W jedności siła”. Prowadząca uroczystość Dobromiła Skalska przypomniała zebranym o historycznym znaczeniu I Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych RP w Warszawie w dniach 8‒9 września 1921 roku. Na tym zjeździe powołano do życia Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej, którego kontynuatorem jest Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.
Dowódca uroczystości druh Przemysław Zieliński złożył prezesowi Zarządu Głównego ZOSP RP Waldemarowi Pawlakowi meldunek o gotowości. Następnie odegrano hymn państwowy i na wieży zegarowej Zamku Królewskiego podniesiono flagę narodową.
Przemówienie Prezesa ZG ZOSP RP Waldemara Pawlaka
Prezes ZG ZOSP RP Waldemar Pawlak w swoim przemówieniu podkreślił: „Świętujemy dziś 100-lecie połączenia ruchu strażackiego po 123 latach zaborów. Świętujemy Zjazd Głównego Związku Straży Pożarnych, który rozpoczął się od mszy w katedrze św. Jana, a następnie odbyły się obrady, które łączyły ponad 3 tysiące ochotniczych straży pożarnych.”
Pawlak przypomniał, że Związek zawsze był instytucją wspierającą i pomocniczą, realizującą zasadę subsydiarności poprzez organizowanie zawodów sportowo-pożarniczych, ceremoniał i regulaminy, przeglądy oraz konkursy. Przekazywał najlepsze pomysły do wszystkich jednostek w kraju, pomagając strażakom zdobywać lepsze kompetencje w ratowaniu człowieka w potrzebie.
Podkreślił również trudne czasy, jakie Związek przeżywał: „W czasie II wojny światowej, podczas okupacji hitlerowskiej, przeobraził się w struktury państwa podziemnego i ruch oporu «Skała».” Po wojnie, pomimo wysiłków Bolesława Chomicza w odbudowie Związku od 1946 roku, działalność ta nie pasowała do czasów stalinowskich, co doprowadziło do rozwiązania Związku w latach 1949-1956. W 1956 roku nastąpiło jego odtworzenie, już w formule Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.
Kolejnym ważnym momentem w historii straży pożarnych był rok 1981, kiedy to protest podchorążych w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej przeciwko włączeniu ich szkoły w struktury wojskowe i wykorzystywaniu strażaków do działań represyjnych, stał się kamieniem węgielnym dla Państwowej Straży Pożarnej. Po transformacji w 1991 roku uchwalono Ustawę o ochronie przeciwpożarowej, którą wprowadzał m.in. Marian Starownik, obecnie wiceprezes Zarządu Głównego Związku OSP RP.
Na zakończenie prezes Pawlak nawiązał do homilii księdza biskupa, podkreślając dodatkową powinność gaszenia „pożarów ludzkich serc, tej pożogi nienawiści”, aby przez przykład ochotniczych straży pożarnych pokazywać, jak ważna jest wspólnota i braterstwo.
Podziękowania i odznaczenia
Komendant główny PSP nadbryg. Andrzej Bartkowiak życzył strażakom ochotnikom wszelkiego dobra i podziękował za wspólną służbę na rzecz ratowania zdrowia, życia, mienia i środowiska. Poczty sztandarowe OSP, oddziałów powiatowych i wojewódzkich Związku, biorące udział w uroczystości, otrzymały medal okolicznościowy przygotowany z okazji jubileuszu. Z okazji jubileuszu członkowie Chóru Cantus przygotowali pieśń „Płonie w nas strażacki zew”, nawiązującą do strażackiego etosu i bezinteresownej służby.
Film z okazji 20-lecia powołania Państwowej Straży Pożarnej
tags: #100 #lat #osp #dziegielow