Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Sulmierzycach

Obchody 110-lecia OSP Sulmierzyce

W sobotę, 22 lipca 2017 roku, w Sulmierzycach odbyły się uroczystości z okazji 110-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej. Jubileusz rozpoczął się mszą świętą w kościele pw. św. Erazma w Sulmierzycach. Do kościoła strażacy przemaszerowali w asyście sztandarów sąsiednich jednostek OSP oraz Gminnej Orkiestry Dętej.

Następnie obchody przeniosły się na plac koło sali OSP, gdzie nastąpiło przekazanie i poświęcenie sztandaru. Po zakończeniu części oficjalnej uczestnicy imprezy mogli spróbować regionalnych potraw, przygotowanych przez stowarzyszenia działające na terenie gminy Sulmierzyce, skorzystać ze strzelnicy czy potańczyć przy muzyce zespołu Cover Dance.

Początki i działalność w okresie zaborów (1907-1914)

Początek lat dwudziestych XX wieku to okres, w którym Sulmierzyce nawiedziły groźne pożary. Te tragiczne wydarzenia były czynnikiem, który zmobilizował mieszkańców wsi do działania. W okresie zaborów straże pożarne były ośrodkami życia kulturalnego w środowisku swego działania, podtrzymywały i kultywowały patriotyzm i polskość. Utrzymywały się ze składek, ofiar i dochodów z organizowanych imprez, na które należało uprzednio otrzymać zezwolenie władz powiatowych. Władze carskie hamowały wszelkie ruchy społeczne, dopatrując się nawet w strażach zalążku buntów niespokojnych Polaków.

Jesienią 1907 roku powołano Ochotniczą Straż Ogniową (OSO) - bo taką nazwę nosiła wówczas ta strażacka instytucja. Zainteresowanie mieszkańców Sulmierzyc, jak również okolicznych wsi, było ogromne. Wpisowe wynosiło jeden rubel i chociaż nie była to mała kwota, chętnych do wpisania się na członków straży nie brakowało.

Wyposażenie i infrastruktura w początkach działalności

Umundurowanie oficerów straży stanowiły mundury z czarnego sukna z wyłogami koloru oddziału i takimi naramiennikami z emblematami. Oficerowie nosili kaski mosiężne z wysokimi grzebieniami i paskiem z łusek metalowych. Mundury były własnością oficera, a za kask wpłacał 10 rubli. Umundurowanie załogi stanowiły bluzy z lnianej tkaniny oraz mosiężne kaski. Ponadto topornicy mieli szerokie pasy konopne z klamrami i karabinierem na linkę oraz topory, zaś pozostali strażacy mieli pasy rzemienne. W razie pożaru załogę alarmowano trąbką alarmową, na lokalny pożar uderzano w dzwon kościelny. Na wozownię, pod strażacki tabor, wykorzystano stodołę dawnego zajazdu.

Należy wspomnieć, że na każde przedstawienie trzeba było uzyskać zgodę władz, a egzemplarze sztuki były cenzurowane, często skreślano całe akapity. W roku 1910 została zbudowana szopa strażacka ze sceną i przybudówką na wozownię dla taboru. Materiał budowlany pochodził z ofiar właścicieli lasów. Prezes straży kanonik Smoczyński w każdą niedzielę z ambony wyznaczał ludzi do niwelowania placu i zwożenia materiałów budowlanych. Plac, na którym stanął ten strażacki budynek, był placem gromadzkim, skąd wybierano piasek. Głównym projektodawcą był Jakub Konikowski.

Okres I wojny światowej (1914-1918)

Wybuch pierwszej wojny światowej zahamował na pewien czas rozwój straży. Jej komendant, Stefan Bzowski, jako oficer carskiej armii został powołany do wojska rosyjskiego. W latach wojny w Sulmierzycach miały miejsce dwa groźne pożary. Jeden z nich wybuchł w lecie 1915 roku i ogarnął północną część wsi. Rok później drugi pożar strawił część południową.

W roku 1917, w trzecim roku wojny, przypadał jubileusz 10-lecia OSO w Sulmierzycach. Ówcześni działacze społeczni i członkowie zarządu postanowili godnie uczcić ten mały jubileusz. Jakub Konikowski powołał w Chorzenicach oddział OSO, wchodzący w skład sulmierzyckiej straży. Oddział ten po roku usamodzielnił się.

Czasy międzywojenne (1918-1939)

Po przeszło wiekowej niewoli Polska odzyskała niepodległość. Kilku młodych strażaków, członków Polskiej Organizacji Wojskowej, wstąpiło ochotniczo do powstającego Wojska Polskiego. Byli to między innymi Tomasz Urbaniak, Roman Targoński, Michał Kałętkiewicz.

W okresie międzywojennym OSP przeżyła dwa poważniejsze wydarzenia. Jednym z nich było wyróżnienie na zawodach powiatowych w Radomsku. Z zachowanego dyplomu dowiadujemy się, że dnia 22 lipca 1927 roku drużyna strażaków pod komendą Witalisa Studzińskiego, ówczesnego naczelnika straży, zajęła drugie miejsce spośród 10 startujących do zawodów drużyn.

Drugie ważne wydarzenie to jubileusz 30-lecia istnienia OSP. 17 października 1937 roku na sulmierzyckim rynku Komitet Fundacyjny przekazał straży Sztandar Korporacyjny. Po jednej stronie sztandaru widniał biały orzeł, a pod nim sentencja „Mienie ludzkie-bogactwem narodowym”. Drugą stronę sztandaru ozdabiała postać św. Floriana.

Orkiestra strażacka, będąca nieodłącznym elementem OSP przez cały okres jej istnienia, również miała swoje ważne momenty. Do wybuchu II wojny światowej jej kapelmistrzem był Antoni Frączak z Eligiowa, który brał również udział w wyprawie Piłsudskiego na Kijów.

Okres II wojny światowej (1939-1945)

W czasie okupacji, Sulmierzyce zostały wcielone do Kraju Warty. Władze okupacyjne zniszczyły wszelkie organizacje społeczne, a działaczy wywieźli do obozów koncentracyjnych lub na przymusowe roboty do Rzeszy. Piękny sztandar korporacyjny, przekazany w 1937 roku, podczas drugiej wojny światowej był przechowywany w podziemiach kościoła, jednak został znaleziony przez Niemców i wywieziony do Łodzi. Przez cały okres swojego istnienia przechodziła różne koleje losu, ale zawsze była nieodłącznie związana z OSP. W okresie okupacji orkiestrę prowadził żandarm, muzyk z Wiednia.

Odbudowa i rozwój powojenny

Pierwsze powojenne lata to okres odnowy OSP. Straż odzyskuje sztandar, reaktywowana jest również strażacka orkiestra. Zostaje powołany nowy powojenny zarząd. Kolejne lata to okres wyposażania strażaków w niezbędny sprzęt. Rok 1958 przyniósł przypadający jubileusz 50-lecia straży, który został przeniesiony z jesieni 1957 roku na 21 września 1958 roku.

W roku 1975 podjęto decyzję o budowie strażnicy OSP. Prace trwały dziesięć lat. Uroczystość otwarcia nowej siedziby zaplanowano na 20 lipca 1986 roku. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich, gminnych oraz jednostki okolicznych straży pożarnych.

tags: #110 #lat #osp #sulmierzyce #lodzkie