Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Besku, z bogatą historią sięgającą końca XIX wieku, jest nieodłącznym elementem lokalnej społeczności. Jej działalność, początkowo skoncentrowana na ochronie przeciwpożarowej, rozszerzyła się na sferę kulturalno-społeczną, stając się ważnym ośrodkiem integracji i edukacji. Na przestrzeni lat OSP Besko wielokrotnie udowadniała swoje zaangażowanie w ratowanie życia i mienia, a także aktywnie uczestniczyła w życiu wsi.
Początki i rozwój (1893-1918)
Pierwsze Towarzystwo Ochotniczej Straży Pożarnej powstało w 1865 roku w Krakowie, z ideą zapobiegania zagrożeniom ze strony ognia i wody. Idee te szybko rozprzestrzeniły się na ówczesną południowo-wschodnią Galicję. W 1893 roku, dokładnie 28 lat po utworzeniu Krakowskiego Towarzystwa, w Besku powstała pierwsza jednostka Straży Ogniowej. Bezpośrednią przyczyną jej powstania był pożar dworskiej oficyny.
Pierwszym naczelnikiem Straży Ogniowej został Wawrzyniec Mermer, a w skład zarządu weszli Filder (wójt Beska) i kierownik miejscowej szkoły powszechnej Kisielewicz. Drużyna początkowo liczyła kilkunastu członków i dysponowała prymitywnym sprzętem. Pierwszą przenośną ręczną pompę ufundował dzierżawca beskiego majątku.
W miarę upływu czasu jednostka rozrastała się. Z własnych funduszy zakupiono jednolite mundury, a z wojskowych austriackich hełmów wykonano hełmy strażackie. Od 1890 roku jednostka w Besku była zrzeszona w Związku Okręgowym Straży Pożarnej.
Okres wojen światowych i międzywojenny (1918-1945)
Lata I wojny światowej były okresem prawie całkowitego wygaszenia działalności straży pożarnej w Besku, spowodowanego poborem niemal wszystkich strażaków do wojska austriackiego. Działalność Straży była wówczas znikoma.
Po 1918 roku nastąpiło odrodzenie. Wizytówką Beska stała się integrująca polską ludność, funkcjonująca przy straży pożarnej, Polska Orkiestra Dęta. Okres międzywojenny to czas doposażania jednostki, a środki na sprzęt pożarniczy pochodziły z imprez dochodowych.
W sierpniu 1939 roku ponownie wielu strażaków otrzymało karty mobilizacyjne i opuściło wieś. W latach okupacji hitlerowskiej działalność straży beskiej była zawieszona. Funkcję strażaków pełniło kilku specjalnie upoważnionych przez Niemców mieszkańców Beska, m.in. Borkowski Józef, Kornasiewicz Adam, Szałankiewicz Józef, Kijowski Julian, Nycz Franciszek, Szmyd Józef, którzy posiadali wystawione przez Niemców legitymacje strażackie.
Funkcję naczelnika w tym okresie pełnił Józef Kwiatkowski, a po nim Józef Kozak. Znaczącym incydentem z tego okresu była profanacja sztandaru jednostki przez niemieckiego żołnierza.
Odbudowa i rozwój powojenny (1945-2000)
Po wyzwoleniu działalność strażaków odżyła. Odbudowa wsi była okazją do działania i organizowania życia w zniszczonej miejscowości. Strażacy brali czynny udział w naprawie zniszczeń wojennych. W tym też czasie miały miejsce dwa groźne pożary - w 1945 oraz 1950 roku, na skalę zniszczeń decydujący wpływ miała gęsta, drewniana zabudowa Beska.
Funkcję naczelnika po II wojnie światowej pełnił Franciszek Mermer do 1949 roku, a po nim nieprzerwanie do 1979 roku - Józef Kielar. Prezesami natomiast byli kolejno: Jan Mermer, Michał Wilusz, ponownie Jan Mermer, Władysław Kielar.
Już w 1945 roku zapadła decyzja o rozpoczęciu budowy nowej strażnicy. W 1949 roku, z własnych funduszy zakupiono motopompę, a w 1950 roku jednostka wzbogaciła się o samochód bojowy „Grześ”. Dwa lata później jednostka otrzymała z Fabryki Samochodów w Sanoku samochód pożarniczy, natomiast w 1953 roku został przydzielony drugi samochód bojowy.
Rok 1957 to pamiętna data - wówczas ruszyła budowa nowej remizy strażackiej, przy znaczącej pomocy finansowej Państwowego Zakładu Ubezpieczeń, Wojewódzkiej Komendy OSP w Rzeszowie oraz Komendy Powiatowej w Sanoku. Materiały strażacy pozyskali z rozbiórki dworku beskiego, natomiast drewno z wiejskiego lasu. W 1965 roku remizę oddano do użytku. Wtedy to funkcję naczelnika powierzono Zbigniewowi Kozakowi, zaś prezesurę Władysławowi Kielarowi.
W 1983 roku jednostka otrzymała nowy samochód bojowy marki Star. W 100-tną rocznicę działalności OSP w Besku, w 1993 roku, ufundowano i poświęcono nowy sztandar na wzór pierwszego - zniszczonego przez hitlerowców. W 1995 roku jednostka OSP Besko została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
XXI wiek: Dynamiczny rozwój i obecna działalność
Początek XXI wieku to wyjątkowo dynamiczny okres rozwoju jednostki OSP KSRG Besko. W 1998 roku jednostka odnowiła swój tabor. Obecnie jednostka OSP KSRG Besko liczy 106 aktywnych członków, z czego do działań ratowniczych uprawnionych jest 42 strażaków. W ramach struktury funkcjonują chłopięca i dziewczęca młodzieżowa drużyna pożarnicza. Jednostka OSP Besko, podobnie jak przez cały miniony wiek, tak i obecnie, jest aktywna w środowisku.
19 sierpnia w Besku odbyło się ważne święto dla strażaków-ochotników - 125-lecie istnienia zastępu OSP Besko. Jubileuszowym uroczystościom towarzyszyło poświęcenie figury św. Floriana i tablicy pamiątkowej, a także nowego wozu strażackiego. Świętowanie rozpoczęło się o godz. 14:00 mszą świętą w Kościele Parafialnym w Besku. Po mszy odbył się przegląd pododdziałów, został wygłoszony referat okolicznościowy oraz poświęcony pomnik św. Floriana wraz z tablicą pamiątkową. Drugim ważnym wydarzeniem w czasie ceremonii było poświęcenie nowego samochodu ratowniczego.
Piękny jubileusz 100-lecia OSP Wierzbka. Nowy sztandar trafił w ręce druhów
Orkiestra Dęta OSP Besko - Muzyczna Wizytówka Jednostki
Początki Orkiestry Dętej OSP w Besku sięgają lat 20. ubiegłego wieku, z inicjatywy nauczycieli Kisielewicza, Muszyńskiego, Józefa Szmidta, ks. Knapa, Hołuba i posła Fidlera. Pierwsze instrumenty zakupił dzierżawca majątku Besko - Lewicki. Pierwszym kapelmistrzem został muzyk wojskowy - Różański. Kapelmistrzami w tym okresie byli również kapitan Różewicz z II Pułku Strzelców Podhalańskich z Sanoka, Dosznik, a do wybuchu wojny nauczyciel Józef Schmidt. W okresie okupacji orkiestra zawiesiła swoją działalność.
Po zakończeniu działań wojennych Zarząd OSP rozpoczął starania o jej reaktywowanie. Funkcję kapelmistrza objął wówczas Ferdynand Poprawa, który związał się z orkiestrą na kilkadziesiąt lat. Wsparcia nowemu składowi, powstałej w 1950 roku Orkiestry Dętej, udzielili członkowie orkiestry z okresu międzywojennego: J. Kozak, W. Kapłon, P. Zawojski i J. Mermer. Zakupiono wiele używanych instrumentów, które remontował Prezes Władysław Kielar. Dzięki jego pracy nawet bardzo zniszczone instrumenty nadawały się do użytku, wiele z nich służy jej członkom do dnia dzisiejszego. Oprócz Władysława Kielara wiele dla orkiestry zrobili J. Mermer (prezes OSP) i J. Szałankiewicz.
W połowie lat 70. dotknęły orkiestrę kłopoty finansowe, z tego powodu przez 4 lata nie posiadała ona kapelmistrza. W tym czasie współpracowała z orkiestrami z sąsiednich miejscowości oraz z orkiestrami zakładowymi. Od 1988 roku stanowisko kapelmistrza obejmuje Maciej Kandefer, nauczyciel z Rymanowa. Jego zaangażowanie, praca i metody nauczania wzbudziły w beskiej młodzieży chęć nauki gry na instrumentach dętych. Wyszkolił i wprowadził w szeregi orkiestry wielu młodych członków, którzy przez systematyczne szkolenie i naukę zapewniają kontynuację tradycji i dalszy rozwój orkiestry. W roku 2009 funkcję kapelmistrza objął Jerzy Florek.
Obecnie orkiestra liczy 55 członków oraz 25 adeptów. 12 czerwca 2005 roku orkiestra obchodziła 55-lecie istnienia. Oprócz oprawy muzycznej różnego rodzaju imprez, działalność orkiestry ma też ogromny efekt społeczny, stwarzając szansę dla młodego pokolenia i aktywizując beską społeczność.
Potwierdzeniem umiejętności orkiestry są zajmowane czołowe miejsca w przeglądach wojewódzkich, regionalnych, udział w biciu rekordu Guinnessa w Warszawie (1997 rok, 1500 muzyków z 50 orkiestr), w uroczystościach związanych z wizytą Papieża Jana Pawła II w Krośnie (1300 muzyków z 40 orkiestr), oraz udział w V Ogólnopolskiej Pielgrzymce Strażaków na Jasną Górę w maju 2005 roku. Nie można pominąć daty 18 maja 2000 roku, kiedy to w Wadowicach odbył się koncert orkiestr dętych pn. „Strażacy Ojcu Świętemu w darze”, w którym brała udział również Orkiestra Dęta z Beska.
Rozwój orkiestry możliwy jest dzięki opiece i wsparciu, jakie zapewnia jej Urząd Gminy w Besku oraz Ochotnicza Straż Pożarna.
Mażoretki SUNSHINE Besko
Od ponad 10 lat, wraz z orkiestrą, występują trzy grupy mażoretek SUNSHINE Besko, uświetniając uroczystości i przyczyniając się do promowania kultury i tradycji lokalnych. W części artystycznej obchodów jubileuszu 125-lecia OSP Besko zagrała Orkiestra Dęta OSP Besko, a po niej zatańczyły mażoretki.
Współczesne wyzwania i tradycje
Corocznie organizowane są uroczystości z okazji Dnia Strażaka. Orkiestra bierze udział w uroczystościach kościelnych, państwowych, strażackich na terenie gminy i w regionie. Do tradycji należą wspólne śniadania wielkanocne i wigilijne. W Ochotniczej Straży Pożarnej w Besku święta te mają wyjątkowy wymiar, łącząc duchowość z lokalną tradycją oraz wspólnotowym zaangażowaniem. W dniu 29 września obok Remizy OSP w Besku odbył się charytatywny piknik strażacki, z którego dochód przekazany został na potrzeby poszkodowanych w powodzi strażaków. 12 października w remizie OSP w Besku odbyło się szkolenie z obsługi sprzętu i wyposażenia lekkiego samochodu ratowniczego.