Historia terenów, na których funkcjonuje dzisiejsza ochrona przeciwpożarowa, sięga zamierzchłej przeszłości. Pierwsze ślady bytności człowieka na terenie gminy pochodzą z końcowego plejstocenu, tj. około 11 000 r. p.n.e. W 1921 r. archeolog Stefan Krukowski prowadził wykopaliska, podczas których odkrył krzemienie i narzędzia pochodzące z tego okresu. Kolejne badania, prowadzone w latach 1930-32 przez Stefana Roela, przyniosły odkrycia fragmentów naczyń kultury pucharów lejkowatych (3600-2300 r. p.n.e.) oraz kultury trzcinieckiej (1900-1100 r. p.n.e.) w miejscowościach takich jak Lipka, Michałów, Rasztów czy Tula.
Fundamenty lokalnej społeczności: Parafia i pierwsze świątynie
Miejscowość istniała już w początkach państwa polskiego, o czym świadczą XIX-wieczne odkrycia szczątków zabudowań i brukowanej uliczki z X lub XI wieku. Parafia w Klembowie również posiada długą historię - w 1075 r. weszła w skład diecezji płockiej. Pierwszy drewniany kościół, ufundowany przez Wolińskiego herbu Lubicz, został poświęcony pomiędzy 1333 a 1357 r. przez biskupa płockiego Klemensa Pierzchałę.
Dzieje te nie były wolne od tragedii. 23 kwietnia 1656 r. kościół oraz prawie cała miejscowość zostały spalone przez wojska szwedzkie dowodzone przez płk. Georga Forgella. Straty były tak dotkliwe, że wystawienie nowej świątyni zajęło wiele lat. Dopiero 3 maja 1699 r. wyświęcono kolejny kościół, który jednak z czasem ubożał. Opis z 1820 r. przedstawiał budynek jako "drewniany, stary, nieprzyjmujący żadnej reperacyi dla spróchniałości", z dachem wspartym na filarach i sygnaturką poruszającą się na wytartych osiach.
Era Generała Franciszka Żymirskiego
Nowy rozdział w historii regionu otworzył gen. dyw. Franciszek Żymirski, który 9 marca 1822 r. zakupił Klembów, Krusze i Zamość. Generał okazał się bardzo zręcznym administratorem - pod jego rządami miejscowość rozkwitała, pobudowano zajazd, gorzelnię oraz murowane budynki gospodarcze. W 1829 r. udało mu się zrealizować zamiar wystawienia murowanego kościoła.
Generał Żymirski, choć uważał wybuch powstania listopadowego za błąd, jako żarliwy patriota walczył o niepodległość z całych sił. Zmarł 25 lutego 1831 r. w wyniku ran odniesionych w bitwie pod Olszynką Grochowską. Został pochowany w rodzinnej krypcie w pobudowanym przez siebie kościele, a na uroczystości pogrzebowej zebrały się tłumy ludzi.
Wielki pożar z 1906 roku i narodziny straży ogniowych
W ubiegłych stuleciach największym zagrożeniem dla ludności były pożary, ze względu na drewnianą zabudowę krytą strzechą. Na początku września 1906 r. w Klembowie wybuchł pożar, który momentalnie objął całą wioskę. Spaliło się około 50 budynków mieszkalnych i 60 gospodarczych, co wraz ze stratą zbiorów oznaczało dla mieszkańców klęskę głodu.
Wydarzenie to stało się bezpośrednim bodźcem do zorganizowania profesjonalnej ochrony. W 1908 r. powstała pierwsza straż ogniowa w gminie. Kolejne jednostki zawiązywano w:
- Lipce (około 1910 r.),
- Roszczepie (1912 r.),
- Kruszu (1918 r.).
Narzędzia i tradycje w straży pożarnej
Statystyki i życie codzienne w XIX wieku
W 1870 r. gminę Klembów zamieszkiwało 4095 osób, z czego zdecydowana większość zajmowała się uprawą ziemi. W regionie panował duży analfabetyzm - czytać i pisać potrafiło odpowiednio 150 i 112 mieszkańców. Średnia długość życia wynosiła wówczas zaledwie 21 lat i 9 miesięcy. Rozwój gminy przyspieszył dopiero po 1862 r., dzięki uruchomieniu kolei warszawsko-petersburskiej.
Właściciele miejscowości pod koniec XVIII i w połowie XIX w.
| Miejscowość | Właściciel / Informacje historyczne |
|---|---|
| Klembów (Klębów) | Gen. Franciszek Żymirski (od 1822 r.) |
| Wola Rasztowska | Rodzina Młockich (do ok. 1930 r.) |
| Ostrówek | Powstał pod koniec XIX w., zamieszkany przez oficerów i urzędników |
Wybitne postaci związane ze służbą i regionem
Historia ochrony i bezpieczeństwa to przede wszystkim ludzie. Wśród nich warto wymienić mjr. Zygmunta Kowalczyka (1937-2021), oficera Wojsk Ochrony Pogranicza i Straży Granicznej, dyrektora artystycznego Zespołu "Granica" oraz współzałożyciela Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych. Jego działalność koncentrowała się na pielęgnowaniu pamięci o Korpusie Ochrony Pogranicza (KOP).
Niezwykle ważną postacią była również Wanda Bocheńska (1933-2023), która przez lata wspierała męża pełniącego funkcję prezesa Ochotniczej Straży Pożarnej, sama należąc do organizacji. Jej życie, naznaczone tragedią rzezi Woli i powojenną działalnością opozycyjną, było przykładem społecznego zaangażowania.
Wspomnieć należy także o płk. rez. SG Kajetanie Szczepańskim (1958-2021), saperze i historyku formacji granicznych, który podczas "powodzi tysiąclecia" w 1997 r. dowodził grupą funkcjonariuszy w działaniach przeciwpowodziowych. Z regionem związani byli także św. Faustyna oraz gen. Konstanty Dowbór-Muśnicki.
Współczesna gmina Klembów, bogata w walory przyrodnicze takie jak rezerwat "Dębina", wciąż pielęgnuje pamięć o swoich bohaterach i tradycjach strażackich, które od dekad stanowią filar lokalnego bezpieczeństwa i integracji społecznej.