Rysunek i Funkcjonowanie Systemu Alarmu Przeciwpożarowego

System alarmu przeciwpożarowego (SAP) to kluczowy element bezpieczeństwa w każdym obiekcie, mający za zadanie wczesne wykrycie pożaru i szybkie powiadomienie odpowiednich służb. Prawidłowe zaprojektowanie, instalacja i eksploatacja takiego systemu są niezbędne dla skutecznej ochrony życia i mienia. W niniejszym artykule przedstawiono podstawowe elementy systemu sygnalizacji pożarowej, zasady ich działania oraz kwestie związane z ich monitorowaniem i utrzymaniem, które często są ilustrowane na rysunkach technicznych.

Podstawowe Komponenty Systemu Sygnalizacji Pożarowej (SSP)

System sygnalizacji pożarowej (SSP) to zbiór kompatybilnych elementów, które połączone w określoną konfigurację, są zdolne do wykrywania pożaru, inicjowania alarmu i innych stosownych działań. Głównym elementem zarządzającym jest centrala.

Centrala Sygnalizacji Pożarowej (CSP)

Centrala sygnalizacji pożarowej (CSP) to urządzenie, poprzez które czujki pożarowe mogą być zasilane energią. Służy ona do potwierdzenia wykrytego sygnału i wywołania alarmu pożarowego, przesłania sygnału o wykryciu pożaru, poprzez układ transmisji alarmów pożarowych, do straży pożarnej lub automatycznych urządzeń gaśniczych, a także do automatycznej kontroli prawidłowego funkcjonowania systemu sygnalizacji pożarowej.

System Transmisji Alarmów Pożarowych i Uszkodzeniowych

Efektywność systemu alarmu pożarowego zależy w dużej mierze od niezawodności transmisji sygnałów. System transmisji sygnałów alarmów pożarowych i uszkodzeniowych służy do przesyłania alarmów pożarowych z central sygnalizacji pożarowej do stacji odbiorczych alarmów pożarowych oraz sygnałów uszkodzeniowych do stacji odbiorczych sygnałów uszkodzeniowych.

Elementy Systemu Transmisji

• Urządzenie transmisji alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych (UTASU): Jest to kluczowe urządzenie przesyłające dane.
• Stacja odbiorcza alarmów pożarowych (SOAP): Przyjmuje i potwierdza alarmy pożarowe przesyłane przez UTASU. Wchodzi w skład Centrum Odbiorczego Alarmów Pożarowych (COAP), z którego dysponowane są siły i środki jednostek ochrony przeciwpożarowej.
• Stacja odbiorcza sygnałów uszkodzeniowych: Przyjmuje sygnały uszkodzeniowe przesyłane przez UTASU z systemów sygnalizacji pożarowej.
• Centrum monitorowania operatora systemu (CMOS): Miejsce z ciągłą obsługą, należące do operatora systemu monitoringu pożarowego, z którego nadzorowany jest stan systemu transmisji alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych oraz skąd dysponowany jest serwis tego systemu. Może być zintegrowane z centrum odbiorczym sygnałów uszkodzeniowych i wchodzi w skład Centrum Odbiorczego Operatora.
• Centrum odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych (COSU): Miejsce z ciągłą obsługą, należące do operatora systemu monitoringu pożarowego, odbierające sygnały uszkodzeniowe z UTASU. Z COSU mogą być również powiadamiane firmy serwisujące SSP o uszkodzeniach tych systemów. Zawiera stację odbiorczą sygnałów uszkodzeniowych i wchodzi w skład Centrum Odbiorczego Operatora.

Abonent to osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za organizację SSP i systemu transmisji sygnału alarmu pożarowego w obiekcie, będąca stroną umowy z Operatorem. Operator systemu monitoringu (Operator) to podmiot świadczący usługę transmisji sygnałów alarmów pożarowych do centrów odbiorczych oraz przyjmujący sygnały uszkodzeniowe.

Łącza Komunikacyjne

Do transmisji sygnałów wykorzystuje się różne rodzaje łączy:

• Łącze publicznych sieci telekomunikacyjnych ISDN: Łącze cyfrowe z integracją usług (ang. Integrated Services Digital Network), zapewniające realizację wielu usług telekomunikacyjnych w jednolitym standardzie cyfrowym. Wykorzystuje metody przetwarzania sygnałów zapisanych cyfrowo i komutowanych kanałach komunikacyjnych.
• Łącze publicznych sieci telekomunikacyjnych PSTN: (ang. Public Switched Telephone Network - publiczna komutowana sieć telefoniczna) - sieć publiczna dostępna, przeznaczona głównie do transmisji głosowej.
• Specjalizowany tor transmisji: Tor transmisyjny dedykowany lub tor transmisyjny dedykowany w sieci publicznej. Tor ten jest budowany specjalnie dla potrzeb transmisji alarmów pożarowych, nie wymaga komutacji, strojenia oraz synchronizacji w celu przesłania pojedynczej informacji o alarmie.

Dwustopniowe Alarmowanie

Jednym z podejść do zarządzania alarmami jest dwustopniowe alarmowanie. Polega ono na takim zaprogramowaniu systemu sygnalizacji pożarowej, aby po wykryciu pożaru przez element liniowy (np. czujkę pożarową) w centrali sygnalizacji pożarowej (CSP) był sygnalizowany alarm wstępny (alarm I stopnia). Alarm ten trwa przez czas T1, przewidziany na zgłoszenie się personelu. Alarm I stopnia jest przeznaczony wyłącznie dla przeszkolonego personelu obsługującego CSP.

Brak reakcji personelu w czasie T1 powoduje automatyczne przejście CSP w stan alarmu głównego (alarm II stopnia). Alarm II stopnia jest przeznaczony dla użytkowników obiektu chronionego instalacją sygnalizacji pożarowej. Moment potwierdzenia przyjęcia alarmu wstępnego przez personel powoduje wyciszenie sygnalizacji akustycznej w CSP i jest początkiem odliczania czasu T2, przeznaczonego na rozpoznanie zagrożenia pożarowego. W czasie T2 alarm wstępny może być skasowany tylko wtedy, gdy personel ugasi pożar lub stwierdzi, że jest to alarm fałszywy; w przeciwnym razie system przechodzi w stan alarmu głównego.

Integracja Systemów i Zarządzanie Informacją

Nowoczesne systemy alarmowe integrują się z innymi systemami zarządzania budynkiem i służbami ratowniczymi.

• System Wspomagania Decyzji (SWD): Zintegrowany system informatyczny, którego celem jest wykorzystanie informacji zawartych w bazach danych do wspomagania pracy stanowisk kierowania Państwowej Straży Pożarnej.
• Koncentrator sygnałów alarmów pożarowych (koncentrator): Urządzenie służące dopasowaniu (integracji) sygnałów ze stacji odbiorczych alarmów pożarowych do SWD i do urządzeń wizualizacji.
• System prezentacji informacji (SPI): Urządzenie służące do wizualizacji odbieranych przez SOAP alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych (jedynie uszkodzeń urządzeń SPI), zainstalowane w stanowisku kierowania komendy PSP. W skład SPI wchodzi: urządzenie wizualizacji, SWD oraz opcjonalnie koncentrator sygnałów alarmów pożarowych.
• Urządzenie powiadamiające: Urządzenie umieszczone w alarmowym centrum odbiorczym, które w odpowiedzi na odbiór komunikatu alarmowego obrazuje stan alarmu lub zmieniony stan systemu alarmowego.

Zasady Podłączania, Eksploatacji i Kontroli Systemów

Wszystkie urządzenia i systemy transmisji alarmów pożarowych powinny spełniać wymagania dotyczące oceny zgodności, wynikające z obowiązujących przepisów. Wyroby niespełniające tych wymagań nie powinny być wprowadzane do użytkowania ani dalej eksploatowane. Odpowiedzialność za transmisję alarmu pożarowego oraz elementy systemu transmisji alarmów pożarowych, w zakresie niezawodnej eksploatacji, konserwacji i napraw, spoczywa na operatorze na zasadach określonych w jego indywidualnych umowach z właścicielami, zarządcami lub użytkownikami monitorowanych obiektów. Operator zobowiązany jest ubezpieczyć się od skutków cywilno-prawnych na wypadek niezrealizowania usługi monitoringu pożarowego i przedstawić kopię aktualnej polisy ubezpieczeniowej.

Procedura Przyłączania i Testowania

Procedura przyłączania obiektu do systemu transmisji sygnałów alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych obejmuje złożenie wyciągu warunków ochrony przeciwpożarowej z instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Dopuszcza się realizację tej procedury przez operatora posiadającego stosowne upoważnienie abonenta. W ramach rozpatrzenia wniosku, wyznaczeni funkcjonariusze PSP przeprowadzają czynności kontrolno-rozpoznawcze mające na celu stwierdzenie poprawności działania systemu sygnalizacji pożarowej oraz systemu transmisji alarmu pożarowego.

Test systemu przeprowadza się na każdym obiekcie włączanym do systemu monitoringu pożarowego przez operatora. Próba polega na wywołaniu alarmu pożarowego na obiekcie (np. przez wzbudzenie czujki pożarowej lub ręcznego ostrzegacza pożarowego - ROP). Próbę uznaje się za zaliczoną, jeżeli sygnał zostanie odebrany i potwierdzony przez dyspozytora Państwowej Straży Pożarnej oraz centrum monitoringu operatora systemu. Należy również powtórzyć próby niezależnie dla każdego kanału transmisji wykorzystywanego w obiekcie, upewniając się, że sygnał uszkodzeniowy również zostanie odebrany i potwierdzony przez centrum odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych operatora systemu.

Konserwacja i Serwis

Zapewnienie konserwacji i serwisu wszystkich urządzeń stacji odbiorczej alarmów pożarowych (SOAP) powinno odbywać się nie rzadziej niż raz w roku, co powinno być potwierdzane wpisami do książki eksploatacji SOAP. Eksploatacja, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne systemów monitoringu pożarowego są kluczowe dla ich niezawodności.

Oznakowanie i Planowanie Ewakuacji na Rysunkach

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego musi być przechowywana w specjalnej szafce. Na rysunkach i planach bezpieczeństwa pożarowego uwzględnia się także rozmieszczenie i rodzaj oznakowania:

• Znak ALARMOWY SYGNALIZATOR AKUSTYCZNY stosuje się w celu wskazania usytuowania przycisku pożarowego uruchamiającego alarm dźwiękowy.
• Znak ALARM POŻAROWY stosuje się w celu wskazania usytuowania alarmowego przycisku pożarowego uruchamiającego alarm.
• Znak GAŚNICA umieszcza się w celu wskazania miejsca usytuowania gaśnicy.
• Znak WYJŚCIE EWAKUACYJNE stosowany jest do oznakowania wyjść używanych w przypadku zagrożenia. Znak ten, często wykonany z materiału fotoluminescencyjnego, zapewnia widoczność nawet w warunkach słabego oświetlenia lub jego braku. Stosuje się go w biurowcach, centrach handlowych, szkołach, hotelach, restauracjach oraz zakładach produkcyjnych.
• Oznakowanie Miejsca zbiórki do ewakuacji.

W miejscach, gdzie niezbędne jest stłuczenie szyby dla uzyskania dostępu do klucza lub systemu otwarcia, stosuje się znak STŁUC, ABY UZYSKAĆ DOSTĘP. Znaki przestrzenne, np. dla hydrantów, wykonane są w technologii umożliwiającej zastosowanie do użytku zewnętrznego i są łatwe w montażu dzięki konstrukcjom mocującym.

tags: #alarm #pozar #rysunek