Powiadamianie jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) o zaistniałym zdarzeniu jest bardzo ważne, ponieważ stanowią one integralną część systemu zapewniającego bezpieczeństwo państwa. Efektywne i szybkie uruchamianie alarmów oraz powiadamianie strażaków-ochotników to klucz do skutecznej interwencji.
Zintegrowany System Alarmowania DSP-50
Przeznaczenie i Funkcjonalność Systemu DSP-50
Zintegrowany System Alarmowania i Ochrony Ludności DSP-50 jest przeznaczony do zdalnego, radiowego uruchamiania syren alarmowych Obrony Cywilnej i Ochotniczych Straży Pożarnych. Służy również do alarmowania i powiadamiania osób wyposażonych w pagery (DSP-90S) oraz telefony komórkowe (Terminal GSM DTG-53).
Współpraca systemu DSP-50 z syrenami elektronicznymi jest możliwa. System DSP-50 spełnia wszystkie wymagania techniczne ustalone przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej i posiada zezwolenie nr BliŁ II/44/95 z dnia 11 lipca 1995 r.
Informacje o wywoływanych alarmach są przesyłane radiowo w sposób zakodowany. Poprzez zastosowanie specjalnych algorytmów wzajemnych potwierdzeń, system zapewnia stuprocentową pewność przesyłania alarmów. Ponadto, w sieciach alarmowania Obrony Cywilnej sygnały wywoławcze mogą być generowane przez wszystkie rodzaje stacji bazowych. Po wysłaniu ze stacji bazowej sygnału wywoławczego, identyfikują go wszystkie stacje obiektowe.
Dyspozytor na stanowisku kierowania może określić rodzaj alarmu: sygnał ciągły, przerywany i modulowany, przy czym parametry czasowe sygnału alarmowego można zaprogramować. Możliwe jest również sprzęgnięcie toru fonicznego radiostacji w stacji obiektowej z podłączoną do niej syreną elektroniczną.
Testowanie i Zasięg Łączności
W systemie DSP-50 możliwe jest również testowanie łączności z wszystkimi podległymi stacjami obiektowymi bez włączania syren alarmowych. Pozwala to na zdalne sprawdzenie całego toru, tj. radiotelefonu, systemu kodowania i zasilania syren. Wysłanie sygnału testowego odbywa się ręcznie ze stacji bazowej lub automatycznie z programu komputerowego AKCJA.
Włączenie stacji systemu DSP-50 do działającej sieci radiotelefonicznej nie powoduje zmniejszenia zasięgu użytych radiotelefonów. Orientacyjna odległość stacji obiektowej od stacji bazowej może wynosić do 40 km, jeżeli w stacji obiektowej zastosowano radiotelefon o mocy 25W. Rzeczywista odległość zależy od wielu warunków propagacji fal radiowych.
Metody Powiadamiania Strażaków OSP
Alarmowanie Radiowe i Selektywne Wywoływanie
W Ochotniczej Straży Pożarnej alarmowanie często odbywa się poprzez radio z wykorzystaniem selektywnego wywoływania. Radiostacja może być zaprogramowana tak, że do celów alarmowania wykorzystuje jedną częstotliwość (np. 148.725 MHz dla sygnału wywoławczego) oraz inną dla komunikacji zwrotnej (np. 148.825 MHz).
Radiotelefon da się oprogramować tak, aby po podaniu stanu logicznego przechodził na docelowy kanał. Takie rozwiązanie może sprawiać, że dla użytkownika radiotelefonu dostępny jest tylko jeden kanał, mimo że terminal statusów wymusza użycie innego kanału. Taki sposób konfiguracji może również wykorzystywać tryb duosimpleksowy, gdzie nadawanie i odbieranie odbywa się na dwóch różnych częstotliwościach, co dla użytkownika może wydawać się pracą na jednym kanale.
Generalnie, według Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (Dz.U. 2021 poz. 470), Straż Pożarna pracuje m.in. w zakresie 148,65 MHz-149,90 MHz (Lp. 239). Służba ta korzysta z kanałów o szerokości 12.5kHz i pracuje w modulacji FM (NFM) oraz trybie simpleksowym lub dupleksowym.
Powiadamianie za Pośrednictwem Sieci GSM
Obecnie na rynku dostępnych jest kilka nowoczesnych systemów powiadamiania o zdarzeniach dla OSP, które bazują na module GSM. Wiele jednostek decyduje się na montaż lub zamianę starego systemu na nowy. Alarmowanie odbywa się na zasadzie powiadamiania poprzez SMS lub połączenie telefoniczne do kilkunastu strażaków w jednym czasie.
W ostatnim czasie najbardziej popularnym systemem powiadamiania jednostek jest system DSP 50. Jest to zintegrowany system alarmowania, który składa się ze stacji bazowej, terminala, stacji obiektowej i dodatkowo, np. pagerów. Jak każde zintegrowane urządzenie, ma on swoje plusy i minusy. Z pewnością największym plusem takiego powiadamiania jest to, że wszyscy strażacy, których numery są zaprogramowane w terminalu GSM, otrzymują w jednym czasie powiadomienie na telefon, które oznacza alarm bojowy. Niezależnie od tego, czy są w stanie usłyszeć syrenę (złe warunki pogodowe, brak prądu itd.), otrzymują powiadomienie na prywatny telefon komórkowy. Jak wynika z praktyki, jest to najbardziej wygodna forma alarmowania.
Jednakże, system ten powiadamia strażaków o konieczności udania się do remizy poprzez wiadomość SMS, która nie zawsze zostanie odczytana na czas. Jest to szczególnie ważne podczas powiadamiania w nocy, gdy większość strażaków śpi, a sygnał wiadomości SMS jest krótki i czasem zbyt cichy. Powiadamianie SMS-em jako dodatkowe alarmowanie druhów może przynieść wiele korzyści, ale jako jedyny system nie zawsze zdaje egzamin.
Wiele jednostek OSP korzysta z systemu, który oprócz załączania syreny alarmowej wykonuje połączenie do kilku osób. W praktyce wygląda to tak, że terminal dzwoni pod zaprogramowane numery. Dzięki temu w komórce ochotnika wyświetla się połączenie, pod które można ustawić specyficzny dzwonek, i nawet w nocy takie połączenie jest w stanie obudzić. Jednak minusem takiego powiadamiania jest to, że połączenie wykonywane jest do każdego osobno. Jeśli jest zaprogramowanych 8 osób, to najpierw połączenie idzie do pierwszej osoby z listy, gdy zostanie odrzucone, wtedy dzwoni do drugiej osoby z listy itd. Zanim alarm zacznie dzwonić do ostatniej osoby z listy, jednostka jest już w pełnej gotowości bojowej. Najlepszym rozwiązaniem byłoby powiadamianie do wszystkich osób na raz, jednak nie jako SMS (tak jak w przypadku DSP 50), tylko jako połączenie.
Na rynku istnieje kilka firm, które umożliwiają taki sposób alarmowania, choć jest to usługa dodatkowo płatna. Jednostki posiadające selektywne powiadamianie mogą usprawnić proces powiadamiania na telefony ratowników. Zamiast do 8 osób po kolei, alarm uruchomi się na telefonach np. 30 osób z listy. Wystarczy przeprogramować terminal tak, aby pierwszy numer, pod który ma dzwonić, był numerem przypisanym do jednostki przez zewnętrzną firmę. Dana jednostka musi tylko utworzyć listę członków, podając ich numery telefonów oraz ustalić, które numery mogą uruchomić alarm.
Warunkiem koniecznym do powiadamiania osób wyposażonych w telefony komórkowe jest współpraca stacji obiektowej z Terminalem DTG-53. Zaletą alarmowania w sieci GSM jest jej zasięg, który pokrywa ponad 90% powierzchni kraju. Dzięki temu osoba przebywająca w dowolnym miejscu kraju może otrzymywać informacje o alarmach z danej jednostki.
Serwisy Zewnętrzne - Przykład ALARMOWANIE.PL
Działanie serwisu ALARMOWANIE.PL polega na tym, że na telefony komórkowe strażaków dzwoni Centrum Alarmowania OSP, prezentując się indywidualnym numerem alarmującym, np. 89-679-69-XX (gdzie XX to ostatnie dwie cyfry numeru systemowego OSP w serwisie). Numer ten strażacy muszą zapisać w swoim telefonie komórkowym pod przyjazną nazwą, np. „ALARM OSP” lub „ALARM-REMIZA”, oraz przypisać do niego dedykowany dzwonek.
Serwis ALARMOWANIE.PL wykonuje dwukrotne połączenie trwające około 15 sekund (drugie połączenie po około 60 sekundach). W przypadku odrzucenia pierwszego połączenia, system zazwyczaj nie ponawia próby, traktując osobę jako powiadomioną. Należy jednak pamiętać, że niektórzy operatorzy komórkowi mogą nie przekazywać informacji zwrotnej o odrzuceniu połączenia, co może skutkować ponownym dzwonieniem. System traktuje taką osobę jako powiadomioną o alarmie, co eliminuje potrzebę powtórnego alarmowania i dekoncentrowania strażaka, który udaje się do remizy. Podwójne alarmowanie daje możliwość zaalarmowania tych osób, które nie słyszały pierwszego alarmowania lub prowadziły rozmowę telefoniczną podczas pierwszego alarmowania.
Uruchomienie alarmowania OSP może odbywać się również przez uprawnione numery telefonów strażaków (każda OSP może wyznaczyć ich maksymalnie 6). Należy zadzwonić na numer 89-679-69-00, wykonując tzw. "strzałkę" (połączenie do 5 sekund, aby nie nawiązało się połączenie, w przeciwnym razie usłyszy się zapowiedź „Zlecenie przyjęto do realizacji” - osoba zlecająca alarmowanie poniesie wtedy koszt rozmowy trwającej ok. 2 sekundy). Strażacy powinni w miarę możliwości wyłączyć usługę poczty głosowej w swoich telefonach.
Wyzwania i Rozwój Systemów Alarmowania
Cyfryzacja Łączności i Niezawodność
Radiotelefony cyfrowe pracujące w standardzie łączności radiowej DMR (ang. Digital Mobile Radio) będą sukcesywnie wypierać rozwiązania analogowe stosowane dotąd przez PSP i OSP. System alarmowania musi być jak najbardziej zintegrowany, uruchamiany bardzo szybko i ma informować jak największą ilość strażaków z danej jednostki w jednym czasie.
Niestety, może zdarzyć się tak, iż sieć będzie przeciążona (np. święta, Sylwester lub potrzeba włączenia alarmu w wielu jednostkach na raz) i wtedy okaże się, że alarm na telefony dochodzi bardzo późno lub niestety wcale (taka sytuacja spowodowana była trwaniem orkanu Ksawery). Mimo istnienia rozwiązań dla problemów łączności na trudnym terenie, obserwuje się tendencję do wprowadzania nowych, cyfrowych systemów, które bywają niekompatybilne z już istniejącymi. Projekt obejmuje wyposażenie wybranych punktów w kompatybilny sprzęt i oprogramowanie, zakup urządzeń umożliwiających szyfrowanie transmisji radiowej oraz transmisji IP.
Znaczenie Stanu Technicznego Sprzętu i Optymalizacja
Dbałość o stan techniczny sprzętu łączności (anten, fiderów, radiotelefonów) to nie tylko obowiązek. Niezawodna łączność autentycznie ratuje ludzkie życie i mienie. Inwentaryzacje systemów alarmowania mają kluczowe znaczenie dla utrzymania efektywnego systemu ostrzegania ludności i zapewnienia bezpieczeństwa. Syreny marki Digitex posiadają tabliczkę znamionową z numerem fabrycznym przytwierdzoną do obudowy z elektroniką; sugeruje się wykonanie fotografii każdej syreny podczas przeprowadzanych inwentaryzacji.
Do zasilania anten stosuje się kabel koncentryczny (fider) 50 om (50Ω). Długość przewodu (funkcja pomiaru TDR) można zmierzyć analizatorem antenowym. Aby dokonać pomiaru SWR (Standing Wave Ratio), potrzebny jest wektorowy analizator antenowy (zalecany np. RigExpert AA-600). Analizator SWR podłącza się do anteny poprzez odpowiednie złącza lub przewody, a po zakończeniu pomiaru przedstawia wyniki w postaci liczbowej lub graficznej.
Pomiar RSSI (Received Signal Strength Indication) najprościej wykonać przy użyciu radiotelefonu cyfrowego z wyświetlaczem i funkcją wyświetlania RSSI (np. Kenwood z serii NX-xxxx, Motorola z serii DM-4xxxx, niektóre radiotelefony Hytera). Aby sprawdzić jakość sygnału, należy wykonać testowe połączenie z OSP do PSP z testowym radiotelefonem podpiętym do instalacji antenowej, aby uzyskać dostęp do odpowiednich miejsc. Wartości RSSI wskazują moc sygnału odbieranego przez urządzenia - im wyższa wartość RSSI, tym mocniejszy sygnał.
Dbałość o właściwy montaż i strojenie anten jest kluczowa dla zasięgu i jakości łączności. Antena 5/8 fali wymaga precyzyjnego strojenia i prawidłowego pionowego ustawienia. W przypadku montażu anteny bazowej na wysięgniku bocznym od masztu, konieczne jest jej odsunięcie na odległość co najmniej pół fali, co wynosi blisko metr. Dla pojazdów z plastikowym nadwoziem skutecznym rozwiązaniem jest zastosowanie anteny półfalowej, która nie wymaga przeciwwagi w postaci metalowej karoserii. Anteny 1/4 fali oraz 5/8 fali mogą być również montowane na plastikowych pojazdach, pod warunkiem zastosowania ćwierćfalowego szlejfu z koncentryka przy głowicy. Znajomość tych technik instalacyjnych jest podstawowym obowiązkiem każdego radiowca odpowiedzialnego za sprawną łączność.
Dodatkowe Wyposażenie Wspierające Strażaków
Nowoczesne radiotelefony o dużej mocy wyjściowej, np. 70W, mogą zapewnić czytelny kontakt radiowy nawet w niesprzyjających warunkach terenowych, takich jak obszary górzyste czy silnie zurbanizowane. Wśród radiotelefonów przenośnych dostępne są modele wytrzymałe, profesjonalne, z akumulatorami o dużej pojemności, często bez wyświetlacza i klawiatury.
Przydatnym rozwiązaniem dla każdego strażaka z pewnością jest retraktor (ściągacz na smyczy). To doskonałe narzędzie dla pracowników na wysokościach czy strażaków, dostępne w wersjach odpornych na sól i samooczyszczających się, z wytrzymałością na zerwanie sięgającą aż 27kg.
Dla osób związanych z OSP, efektywnym rozwiązaniem jest stały nasłuch częstotliwości radiowych za pomocą skanera analogowo-cyfrowego. Kluczowa dla dobrego nasłuchu jest odpowiednio dobrana antena. Ponadto, skuteczna latarka o dużej jasności to ważny i potrzebny dodatek dla każdego strażaka, charakteryzująca się wytrzymałością na upadki i dużym zasięgiem.
tags: #alarmowanie #osp #radiostacja