Pożar to niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Efekt akcji gaśniczej, a także bezpieczeństwo jej prowadzenia zależy od wielu czynników, między innymi od wyboru odpowiedniego środka gaśniczego. Dokonanie prawidłowego wyboru zależne jest od rozpoznania rodzaju pożaru oraz pewnego minimum wiedzy o środkach gaśniczych i ich działaniu.
Podręczny sprzęt gaśniczy i jego zastosowanie
Równocześnie z alarmowaniem należy przystąpić do akcji gaśniczej za pomocą podręcznego sprzętu gaśniczego będącego na wyposażeniu obiektu - gaśnic i hydrantów wewnętrznych. Podręczny sprzęt wykorzystywany jest do gaszenia pożarów w zarodku.
Do podręcznego sprzętu gaśniczego zaliczamy:
- Gaśnice - przenośne urządzenia o masie brutto do 20 kg i masie środka gaśniczego do 12 kg, którego użycie następuje pod wpływem uruchamianego ręcznie wyzwolenia ciśnienia gazu.
- Koce gaśnicze - płachta z tkaniny całkowicie niepalnej (włókno szklane) o powierzchni około 2 m². Służą do gaszenia małych przedmiotów lub powierzchni nie większych niż 1 m². W przypadku gaszenia ludzi należy osobę przewrócić i przykryć ją szczelnie kocem.
- Hydranty wewnętrzne - zawór zainstalowany na specjalnej sieci wodociągowej, obudowany szafką i wyposażony w wąż pożarniczy oraz prądownice. Może mieć średnicę 25 lub 52 mm. Obsługę hydrantu powinny stanowić dwie osoby: jedna obsługuje prądownicę, a druga zawór hydrantowy, dawkując ilość wody.
Rodzaje gaśnic i ich obsługa
| Typ gaśnicy | Zasada działania | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Wodno-pianowa | Wodny roztwór środka pianotwórczego wyrzucany gazem napędowym. | Ciała stałe i ciecze palne. |
| Proszkowa | Środek gaśniczy (proszek) wyrzucany przez gaz obojętny (azot lub dwutlenek węgla). | Uniwersalna (ABC): ciała stałe, ciecze, gazy, urządzenia pod napięciem. |
| Śniegowa | Skroplony dwutlenek węgla, który oziębia się do ok. -80°C. | Urządzenia pod napięciem, ciecze. |
Technika gaszenia pożaru: Metoda PASS
Wiedza, jak prawidłowo używać gaśnicy, może uratować życie. Technika PASS to międzynarodowy standard, który pomaga zapamiętać cztery kluczowe kroki:
- Pull (Wyciągnij): Wyciągnij zawleczkę zabezpieczającą i zerwij plombę.
- Aim (Celuj): Skieruj dyszę na podstawę ognia, a nie w płomienie.
- Squeeze (Naciśnij): Naciśnij dźwignię spustową, aby uwolnić środek gaśniczy.
- Sweep (Zamiataj): Wykonuj ruchy dyszą z boku na bok, aż płomienie zostaną ugaszone.
Jak używać gaśnicy: demonstracja metody PASS
Zasady bezpieczeństwa podczas pożaru
Przy gaszeniu pożaru przede wszystkim należy dbać o własne bezpieczeństwo:
- Gasić pożar zgodnie z kierunkiem wiatru (wiatr powinien wiać od Twoich pleców w stronę ognia).
- Wodą nie wolno gasić urządzeń pod napięciem elektrycznym oraz substancji, które z wodą tworzą gazy palne.
- Jeśli płomienie są wyższe niż metr lub pomieszczenie wypełnia się dymem, należy natychmiast się ewakuować.
- Podczas ewakuacji z budynku należy poruszać się klatkami schodowymi, absolutnie unikając wind.
- W przypadku dużego zadymienia należy poruszać się w pozycji pochylonej, jak najbliżej podłogi, wzdłuż ścian.
Obowiązki w zakładzie pracy
Pracodawca ma obowiązek wyposażyć stanowiska pracy w instrukcje BHP oraz instrukcje pożarowe. Gaśnice powinny być rozmieszczone w miejscach łatwo dostępnych, w odległości nie większej niż 30 metrów od każdego miejsca, w którym może przebywać człowiek.
W przypadku pożaru należy:
- Zaalarmować osoby znajdujące się w pobliżu.
- Zawiadomić straż pożarną (numer 112), podając miejsce zdarzenia, rodzaj pożaru oraz liczbę osób poszkodowanych.
- W razie konieczności zarządzić sprawną ewakuację bez paniki.