Kamienie pojawiają się w Biblii zaskakująco często, pełniąc różnorodne role i niosąc głęboką symbolikę. Niektóre są symbolem trwałości, inne narzędziem walki lub znakiem pamięci. Czasem stanowią przeszkodę, czasem zaś punkt zwrotny. W biblijnych opowieściach kamienie uczą nas czegoś o Bogu, o nas samych oraz o relacjach między pokoleniami i Stwórcą. Te same kamienie z biblijnych historii, w sensie metaforycznym, często znajdują odzwierciedlenie w naszych sercach, umysłach i relacjach.
Kamienie Pamięci i Świadectwa
Jednym z przykładów funkcji kamieni jako symbolu pamięci jest historia Izraelitów. Gdy po czterdziestu latach wędrówki przez pustynię wreszcie przekroczyli Jordan i weszli do Ziemi Obiecanej, Bóg polecił im uczynić coś pozornie prostego: z dna Jordanu, z miejsca, w którym przechodzili suchą nogą, mieli wyjąć dwanaście kamieni i ustawić je w miejscu noclegu. Każdy kamień miał pochodzić od jednego z plemion, tworząc trwały znak ich przejścia i Bożej interwencji.
Innym przykładem kamienia jako świadectwa jest kamień, który posłużył Jakubowi za poduszkę. Teksty biblijne podkreślają, że lepiej położyć głowę na kamieniu, jeśli Bóg jest blisko. Zatem, kamień może być symbolem prostoty i bliskości Boga.
Chrystus jako Kamień: Fundament, Węgielny i Potknięcia
Biblia mówi o kamieniach i skałach zarówno w sensie dosłownym, jak i symbolicznym. Bóg jest przedstawiany jako skała, nasza opoka, niemożliwa do poruszenia z Jego chwały i wierności (Psalm 31:3). Również Pan Jezus jest nazywany skałą (Mateusza 7:24), na której mądry człowiek buduje swój dom - swoją wiarę i charakter. Prawda również jest nazywana w Biblii skałą (Mateusza 16:18), na której zbudowany jest Kościół.
Nasz Pan jest przedstawiany jako symboliczny kamień w wielu miejscach Pisma Świętego. W Księdze Izajasza 28:16 czytamy: „Dlatego tak mówi wszechmocny Pan: oto ja kładę na Syjonie kamień, kamień wypróbowany, kosztowny kamień węgielny, mocno ugruntowany. Ten, który w niego wierzy, nie zachwieje się”. W 1 Liście Piotra 2:4 odnajdujemy odniesienie do żywych kamieni, z których Kościół, jako świątynia Boga, jest zbudowany.
Kamień w Biblii symbolizuje także Królestwo Boże. W Księdze Daniela 2:45 mowa jest o kamieniu, który został odcięty od góry i ostatecznie napełni całą ziemię, symbolizując tryumf Królestwa Bożego.
Jezus jako Kamień Obrazy i Skała Potknięcia
W Izajasza 8:14 jest powiedziane: „I będzie wam świętością i kamieniem obrazy, i skałą potknięcia dla obydwu domów Izraela”. Podobnie List do Rzymian 9:33 głosi: „Oto kładę na Syjonie kamień obrażenia i skałę potknięcia, a ktokolwiek uwierzy w niego nie będzie zawstydzony”. Jezus Chrystus jest tym kamieniem obrazy i skałą potknięcia, zwłaszcza dla nominalnego, cielesnego i duchowego domu Izraela. Wielu ludzi potknęło się o Jego nauki, które wydawały się zgorszeniem dla Żydów i głupstwem dla Greków (1 Koryntian 1:23).
Dla wielu trudnością jest przyjęcie, że Jezus przyszedł na ziemię jako człowiek, umarł za Adama i uwolni cały rodzaj ludzki. Ludzie mądrzy mądrością tego świata często uważają te prawdy za absurdalne, na przykład: jak Jezus mógł narodzić się bez ludzkiego ojca, jak Jego śmierć mogła być okupem za miliardy ludzi, lub jak zmartwychwstanie z grobu zmarłych jest możliwe. Jednakże, jak przypomina List do Rzymian, „kto w niego uwierzy, nie będzie zawstydzony”.
W obliczu współczesnego świata, który często promuje nadmierną tolerancję, akceptując każdy pogląd jako równoprawny, Słowo Boże jasno mówi, że Jezus jest jedyną drogą, prawdą i życiem (Jana 14:6). Pan jest niezależny i wszechpanujący, a Jego plan zbawienia, choć dla niektórych niezrozumiały, jest wyrazem bezinteresownej miłości.
Cielesny Izrael oczekiwał Mesjasza jako wielkiego wodza wyzwalającego spod jarzma Rzymu, nie szukając Jezusa, człowieka smutku, zaprzyjaźnionego z cierpieniem. Duchowy Izrael natomiast oczekuje Jego fizycznego powrotu, podczas gdy On jest już niewidzialnie obecny. Błogosławiony jest ten, kto się Nim nie zgorszy (Mateusza 11:6), ponieważ moc prawdy przekształca nas i zmienia (Rzymian 12:2).
Jerozolima jest również przedstawiona jako ciężki kamień dla wszystkich ludów. W Zachariasza 12:3 czytamy: „W owym dniu uczynię z Jeruzalemu ciężki kamień dla wszystkich ludów, każdy kto go będzie podnosił, ciężko się zrani”. To proroctwo wydaje się znajdować potwierdzenie nawet w naszych czasach, gdzie interwencje w sprawy Izraela często prowadzą do poważnych konsekwencji.
Symbolika Kamienia Węgielnego
W kontekście chrześcijaństwa, kamień ma różnorodne znaczenia, w tym jako kamień nagrobny Jezusa, odwalony przez anioła, symbolizujący zmartwychwstanie. Jest to także metafora Jezusa jako kamienia węgielnego, odrzuconego przez budowniczych, lecz kluczowego dla Kościoła.
Termin „kamień węgielny” (ang. cornerstone) w dosłownym znaczeniu oznacza pierwszą cegłę lub kamień położony w rogu powstającego budynku. W sensie frazeologicznym, tak nazywany jest początek czegoś, podstawa rozpoczęcia działalności, fundament działania. Człon „węgielny” pochodzi od wyrazu „węgieł”, czyli narożnik budynku, miejsce, w którym stykają się dwie najbardziej zewnętrzne ściany. Psalm 118, a zwłaszcza werset 22 („Kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym”), jest często odmawiany w liturgii chrześcijańskiej, odnosząc się do zmartwychwstania Pana.
Dla Kananejczyków, którzy zamieszkiwali Palestynę przed Izraelitami, wmurowanie kamienia węgielnego było szczególnie świętą i imponującą ceremonią. Pod tym ważnym kamieniem świątyń lub innych wielkich budowli składano ciała dzieci lub osób starszych, poświęcając budynek przez składanie ofiar z ludzi. Był to jeden z wielu rytuałów i praktyk, które Izrael miał wytępić, co rzuca światło na powody przekleństwa Jozuego po zburzeniu Jerycha (Joz 6:26). Praktyka składania ofiar przy okazji kładzenia kamienia węgielnego jest zwyczajem, który w różnych kulturach istnieje do dzisiaj, czego przykładem są współczesne obrzędy w Grecji czy Boliwii.
Fakt składania ofiar, aż do ofiar z ludzi, pod kamień węgielny, pozwala nam zrozumieć wymowę tego symbolu w odniesieniu do Chrystusa. Kamień węgielny wskazuje na krew i ofiarę. Nasz Pan jest kamieniem węgielnym Kościoła przez swoją mękę, śmierć i zmartwychwstanie. To dzięki Jego krwi ochrzczeni zostają włączeni do Kościoła. Zatem krew Pana nie tylko oczyszcza wierzących z grzechów i uświęca ich, ale tworzy z nich Kościół i nadaje mu stabilność.
Choć odniesienie do pogańskich praktyk może wydawać się trudne, pozwala ono zrozumieć, że kiedy Jezus mówi o sobie jako kamieniu węgielnym, oznacza to, że Jego krew i ofiarowanie życia jest duchowym fundamentem Kościoła, uświęcającym go i nadającym mu trwałość. Podobnie jak w przypadku słów Jezusa o zburzeniu świątyni, które zostały przekręcone (Jana 2:19, Mateusza 26:61), tak i tutaj, zrozumienie kontekstu jest kluczowe. Jezus nie zburzył świątyni ani nie polecił składać ofiar z ludzi, ale dopuścił do zburzenia świątyni, jaką było Jego ciało, i pozwolił na przelanie swojej własnej krwi, stając się przez to kamieniem węgielnym Kościoła.
Kamień Węgielny a Kamień Wieńczący: Biblijna Dyskursja
W Piśmie Świętym pojawia się dyskusja na temat tego, czy "kamień węgielny" (ang. cornerstone) oznacza kamień fundamentu, czy też kamień, który wieńczy budynek, czyli kamień wieńczący (ang. capstone lub keystone).
W architekturze kamień wieńczący to skała lub kamień umieszczony na szczycie ściany. W przeciwieństwie do kamienia węgielnego, który jest podstawą konstrukcji, kamień wieńczący jest ostatnim kamieniem umieszczonym na szczycie, który pomaga utrzymać konstrukcję razem. W Starym Testamencie Psalm 118:22 i Zachariasza 4:7 wspominają o kamieniu wieńczącym. Zachariasz koreluje to słowo z ukończeniem budowy świątyni. W Psalmie 118:22 słowo to można przetłumaczyć jako "kamień wieńczący" lub "kamień węgielny".
Słowo greckie używane w Nowym Testamencie, np. w Mateusza 21:42, Łukasza 20:17, Dziejach Apostolskich 4:11, Efezjan 2:20 i 1 Piotra 2:7, może oznaczać "głowę, wodza lub kamień węgielny", ale ma konotację podobną do kamienia węgielnego.
Poświęcenie kamienia węgielnego Domu Słowa CFD w Krakowie, 4 lutego 2021
Werset z Łukasza 20:18 pomaga wyjaśnić nieporozumienie: „Każdy, kto by upadł na ten kamień, roztrzaska się, a na kogo by on upadł, zmiażdży go”. Ktoś może spaść na kamień węgielny, biorąc pod uwagę jego położenie u podstawy budynku. Natomiast kamień wieńczący może spaść na kogoś, ponieważ wieńczy budynek. Ta niejednoznaczność w słowach Pana może być zamierzona, by nie zawężać ich znaczenia. Pan Jezus jest nazwany nie tylko fundamentem Kościoła (1 Koryntian 3:11), ale także jego Głową (Efezjan 1:10), dlatego może być postrzegany zarówno jako kamień węgielny, jak i kamień wieńczący.
Apostoł Piotr w Dziejach Apostolskich 4:11-12 stwierdził: „On to jest owym kamieniem odrzuconym przez was, budujących, On stał się kamieniem węgielnym”. Oznacza to, że choć Izrael odrzucił Mesjasza, Jezus nadal jest Bożym wyborem i najwyższą nadzieją zbawienia. W Liście do Efezjan 2:20 Jezus jest opisany jako „kamień węgielny” kościoła, „na którym cała budowa mocno spojona rośnie w przybytek święty w Panu” (Efezjan 2:21). Chrystus jest zarówno fundamentem naszego zbawienia, jak i kamieniem wieńczącym, trzymającym wszystko razem i zapewniającym bezpieczeństwo naszego zbawienia (Jana 10:28). On jest początkiem i końcem (Objawienie 22:13).
Kamień węgielny w odniesieniu do Pana Jezusa oznacza także, że Jego zmartwychwstanie jest początkiem czegoś nowego - wyjątkowej nowości, jaką jest Nowe Stworzenie. Jezus Chrystus jest kamieniem węgielnym Kościoła, bo swoją krwią zniszczył mur wrogości dzielący Żydów i pogan, i oddzielający ludzi od Boga, łącząc ich w sobie.
Kamień Młyński: Przestroga przed Zgorszeniem
W Ewangelii Marka (Mk 9, 38-43. 45-47) Jezus przestrzega przed gorszeniem, czyli byciem powodem grzechu lub upadku „jednego z tych małych”. W kontekście tego fragmentu, oryginalne słowo „zgorszenie” (skandalon) pierwotnie oznaczało spust pułapki lub sidła, a w Biblii dosłownie spowodowanie „potknięcia się kogoś” i upadku. Jezus podkreśla wagę tego przewinienia, mówiąc: „Lepiej by było dla niego, gdyby mu zawieszono u szyi kamień młyński i wrzucono go w morze, niż żeby miał zgorszyć jednego z tych małych”.
Rzymianie w czasach Jezusa praktykowali makabryczną egzekucję przez utopienie z kamieniem młyńskim u szyi (katapontismos), co poświadczają pisma Józefa Flawiusza. Należy jednak podkreślić, że Chrystus, który głosił Ewangelię miłości, życia i przebaczenia, na pewno nie sugerował tak tragicznej kary fizycznej. Słowa te wskazują na to, że straszny los topielca z kamieniem u szyi jest niczym w porównaniu z tym, co na sądzie Bożym czeka tego, kto wywołał zgorszenie.
Biały Kamyk z Apokalipsy
W Liście do Kościoła w Pergamonie (Apokalipsa 2:17), Jezus obiecuje zwycięzcom „mannę ukrytą” oraz „biały kamyk”, na którym będzie wypisane „nowe imię”. Pergamon był jednym z największych ośrodków bałwochwalczych, nazywanym „tronem szatana”. Pomimo prześladowań, chrześcijanie pozostali wierni Chrystusowi, czego przykładem był Antypas, który poniósł śmierć męczeńską, spalony żywcem.
„Biały kamyk” miał wiele znaczeń dla mieszkańców Pergamonu: był wizytówką na ucztach, biletem wstępu na publiczne obchody, używany do głosowania i ogłaszania wyroków uniewinniających, a także stanowił amulet z formułą magiczną. Czarny kamień był z kolei świętym symbolem bogini Kybele. Ważniejsze od białego kamyka jest wypisane na nim „nowe imię”. W Biblii imię oznacza istotę, tożsamość osoby. Nowe imię jest wyrazem jedności i przynależności do Jezusa zmartwychwstałego. Chrześcijanin nosi Jego imię, współdzieli z Nim Jego życie, jest konsekrowany na czoło jako należący w pełni do Chrystusa.
Kamienie Obrażenia czy Kamienie Podniesienia w Życiu Osobistym
Nasze codzienne doświadczenia, zarówno korzystne, jak i niekorzystne, mogą stać się dla nas kamieniami obrażenia lub kamieniami podniesienia. Pan Bóg udziela nam różnych doświadczeń, aby nas kształtować. Jak reagujemy na wydarzenia, ludzi i wyzwania, które spotykamy, determinuje naszą drogę i postępowanie. Nasze doświadczenia są nadzorowane przez Pana i mają być dla nas kamieniami podniesienia na wyżyny charakteru, prowadzącymi do Bożego królestwa.
Kamienie te reprezentują nasze próby, które, jak mówi 5 Księga Mojżeszowa 13:3, Bóg dopuszcza, „aby poznać czy miłujecie Pana Boga. Z całego serca swego i z całej duszy swojej”. Próby są potrzebne do rozwoju charakteru, do jego wyostrzenia i zademonstrowania dla dobra innych. Kamienie te mogą także symbolizować wady innych ludzi, wady nas samych, nieporozumienia czy bolesne doświadczenia. Bycie zranionym przez kogoś może stać się kamieniem obrażenia, jeśli pozwolimy, by prowadziło to do rozgoryczenia, ale może też stać się kamieniem podniesienia, jeśli nauczymy się miłować i współczuć.
Apostoł Paweł w 1 Koryntian 13 wymienia składniki miłości, która jest cierpliwa, dobrotliwa, nie zazdrości, nie chełpi się, nie nadyma się, nie postępuje nieprzystojnie, nie szuka swego, nie unosi się, nie myśli nic złego, nie raduje się z niesprawiedliwości, ale raduje się z prawdy. Wszystko zakrywa, wszystkiemu wierzy, wszystkiego się spodziewa i wszystko znosi (1 Kor 13:4-8). Taka miłość jest kluczem do przekształcenia kamieni obrażenia w kamienie podniesienia.
Smutki, straty i rozczarowania również stanowią takie kamienie. Pan Jezus, człowiek smutku, zaznajomiony z cierpieniem, rozumie nasz ból. Postawa Ijoba, który pomimo utraty majątku, dzieci, miłości żony i zdrowia, przekształcił te doświadczenia w kamienie podniesienia, jest wzorem do naśladowania. Naturalnym efektem przeżywania smutków powinno być przybliżanie się do Słowa Bożego, do modlitwy i do braci, którzy mogą nam pomóc.
Zniszczenie Świątyni: Proroctwo "Kamień na Kamieniu"
Gdy Jezus wychodził ze świątyni jerozolimskiej, Jego uczniowie podeszli, by pokazać Mu jej majestatyczne budowle. Lecz On rzekł do nich: „Zaprawdę, powiadam wam, nie zostanie tu kamień na kamieniu, który by nie był zwalony” (Mateusza 24:1-2). Słowa te musiały zabrzmieć jak bluźnierstwo, biorąc pod uwagę, że świątynia była nie tylko monumentalnym gmachem, ale przede wszystkim „mieszkaniem” samego Boga, gdzie przebywała Jego święta Obecność.
Proroctwo Jezusa spełniło się w roku 70 n.e., kiedy to XII Legion rzymski pod wodzą Tytusa Flawiusza wkroczył do Jerozolimy i zburzył świątynię, nie pozostawiając „kamienia na kamieniu”. Słowa Jezusa dotyczyły jednak czegoś więcej niż tylko fizycznego zniszczenia. Zapowiadały one schyłek czasów i nadchodzący „eschaton”, który musiał poprzedzić odrzucenie i prześladowanie uczniów. Prześladowani chrześcijanie znajdowali pokrzepienie w tych słowach: „Wydawać was będą nawet rodzice i bracia, krewni i przyjaciele i niektórych z was zabiją. Ale włos z głowy waszej nie zginie. Dzięki swej wytrwałości zyskacie wasze życie”.
Znaki zapowiedziane przez Jezusa, takie jak pojawienie się fałszywych Chrystusów, wojny i pogłoski o wojnach, głód, trzęsienia ziemi, prześladowania chrześcijan i działalność fałszywych proroków, wszystkie spełniły się przed zniszczeniem Jerozolimy w 70 roku n.e. Wierzący I wieku, czytający to proroctwo, mieli solidną podstawę do zaufania i opuszczenia miasta na czas, co pozwoliło im uniknąć nadchodzącej katastrofy.
tags: #biblia #podpalenie #kamienia