W Śremie, przy ulicy Farnej, znajduje się rozległa nieruchomość stanowiąca dawną siedzibę Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz remizę Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w Śremie. Plany związane z tym budynkiem sięgają wielu lat wstecz, a jego przyszłość jest przedmiotem dyskusji.
Charakterystyka Nieruchomości
Ten rozległy kompleks składa się z trzech przylegających do siebie działek ewidencyjnych, oznaczonych numerami 316/2, 317 i 393, które tworzą zwartą całość o łącznej powierzchni 1,3460 hektara. Teren ten, charakteryzujący się nieregularnym kształtem, posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Od frontu posesji znajdują się budynki pełniące niegdyś rolę zaplecza biurowo-warsztatowo-magazynowego dla strażaków. Na pozostałej części nieruchomości zlokalizowany jest rozległy plac, przeznaczony niegdyś do ćwiczeń strażackich, który jest ogrodzony od strony sąsiednich posesji płotem wykonanym z stalowej siatki. Pod względem nawierzchni, niezabudowana część terenu jest w znacznym stopniu utwardzona asfaltem, a w mniejszym stopniu trylinką oraz wylewkami betonowymi.
Zabudowa Obiektu
Zabudowę na terenie posesji tworzy kilka obiektów wzniesionych w technologii tradycyjnej, pozbawionych podpiwniczenia. Główny trzon zabudowy stanowią trzy trzykondygnacyjne budynki strażnicy:
- pierwszy z nich o powierzchni użytkowej 1963,70 metrów kwadratowych,
- drugi, większy obiekt, który łączył w sobie funkcję strażnicy z halą sportową, garażami i częścią mieszkalną, o łącznej powierzchni 1452,60 m²,
- oraz trzeci budynek należący do Ochotniczej Straży Pożarnej o powierzchni 685,20 m².
Do kategorii obiektów nadających się wyłącznie do rozbiórki zaliczają się budynek prób ogniowych, który uległ wypadkowi i spaleniu, oraz niewielka stacja paliw.
Historia Śremskiej Straży Pożarnej i Rozwój Siedziby
Początki po II Wojnie Światowej
Działalność śremskiej straży pożarnej po okresie II Wojny Światowej rozpoczęła się od zwołania Zjazdu Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w sierpniu 1945 roku na polecenie Starosty Powiatowego Gabriela Kozłowskiego. W tym czasie Pierwszym Inspektorem ochrony przeciwpożarowej, powołanym przez wspomnianego starostę, był Stefan Kraszewski - mistrz kominiarski zasłużony w pożarnictwie jeszcze przed II Wojną Światową. Jego zasługą była organizacja jednostek OSP w byłych majątkach ziemskich. W okresie tym powiat śremski liczył pięć gmin: Dolsk, Kórnik, Książ Wlkp., Mórka i Śrem.
Transformacje Strukturalne i Kadrowe
Zgodnie z ustawą z dnia 13 grudnia 1950 roku o ochronie przeciwpożarowej, pierwszym Komendantem Powiatowym Straży Pożarnej został Franciszek Skrzypek. Wszystkie działania gaśnicze oparte były wówczas na ochotniczych strażach pożarnych, które w miarę rozwoju miasta i powiatu zaczynały mieć trudności w prawidłowym wykonywaniu zadań. W 1954 roku, na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, powołano na stanowisko Komendanta Powiatowego Straży Pożarnych st. ogn., a stan etatowy Komendy powiększono o dodatkowy etat referenta ochrony przeciwpożarowej, którym został Józef Marciniak.
Po odwilży w 1956 roku na terenie powiatu śremskiego masowo przystępowano do budowy i rozbudowy remiz i świetlic oraz poprawy zaopatrzenia wodnego. Od 1957 roku powstało ponad 20 strażnic OSP. Od 1964 roku funkcję Komendanta Powiatowego Straży Pożarnych w Śremie pełnił mjr poż. Franciszek Wenecka. W 1975 roku, po reformie administracyjnej państwa, Komenda Powiatowa Straży Pożarnych w Śremie przekształciła się w Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Śremie. Obszar jej działania obejmował dziewięć gmin: Brodnica, Czempiń, Dolsk, Krzykosy, Nowe Miasto, Zaniemyśl, Kórnik, Książ Wlkp. i Śrem. Komendą Rejonową Straży Pożarnych w Śremie w dalszym ciągu dowodził mjr poż. Franciszek Wencka aż do 1982 roku. Z dniem 1 marca 1982 roku Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych w Poznaniu mianował wielu nowych funkcjonariuszy.
Budowa i Rozbudowa Strażnicy w Latach 80.
Latem 1982 roku kpt. poż. nadzorował prace ziemne przy budowie strażnicy w Śremie. W 1985 roku odbyła się uroczystość obchodów 40-lecia Ochrony Przeciwpożarowej w PRL, podczas której przemawiał kpt. poż. Jarosław Wałek. W tym samym roku kontynuowano prace ziemne przy budowie strażnicy. W trzecim segmencie został wybudowany nowoczesny magazyn kontenerowy z całym zapleczem socjalnym. Ponadto, niezależnie od innych obiektów, wybudowano domek ćwiczeń ogniowych z nowoczesnym wyposażeniem. W 1986 roku Komendant Wojewódzki płk. poż. wizytował budowę. Starą część budynku rozbudowano o pomieszczenia koszarowe dla 40 osób z zapleczem socjalnym, zaadaptowano pomieszczenia na świetlicę z miejscem do projekcji filmów, oraz zaadaptowano kilka pomieszczeń na mieszkania dla strażaków, tworząc w ten sposób pięć lokali mieszkalnych. W 1988 roku Komendę Rejonową w Śremie w trakcie budowy wizytował Komendant Główny Straży Pożarnych płk. poż.
Zmiany w Strukturze i Przywrócenie Komendy Powiatowej
Taki stan rzeczy utrzymał się do roku 1992, kiedy to decyzją władz nadrzędnych zlikwidowano Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Śremie, a wraz z nią strukturę Zawodowej Straży Pożarnej i Wojewódzkiego Ośrodka Szkolenia Pożarniczego. W to miejsce powstała Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza Państwowej Straży Pożarnej, podległa pod Komendę Rejonową w Środzie Wlkp., gdzie funkcję Komendanta Rejonowego pełnił st. bryg. Stefan Kalak. W obiektach śremskiej straży, w dalszym ciągu odbywały się szkolenia i kursy dla strażaków z całego województwa, a nawet kraju. Funkcjonował w tym czasie nieetatowy ośrodek szkolenia i dopiero w 1997 roku został formalnie powołany Ośrodek Szkolenia Państwowej Straży Pożarnej w Śremie, którego Komendantem był st. kpt. W 1997 roku ekipa ratownicza z Poznania i Śremu, pod dowództwem st. kpt., brała udział w akcji przeciwpowodziowej w Nowej Soli.
Po reformie administracyjnej w 1998 roku przywrócono do Śremu Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej. Od stycznia 1998 roku do czerwca 2000 roku pełniącym obowiązki Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Śremie był mł. bryg. Tadeusz Ciszewski. W roku 2000 przez okres czterech miesięcy Komendą Powiatową kierował st. kpt. Jarosław Czaja, a od 13 października 2000 roku stanowisko komendanta objął kpt. Sławomir Drozd, które pełnił do 28 września 2018 roku. Po zdaniu obowiązków komendanta powiatowego PSP w Śremie stanowisko objął kolejny komendant. W latach dziewięćdziesiątych uległa też zmianie struktura wewnętrzna Komendy Powiatowej; istniejące do tej pory służby zostały zastąpione przez wydziały.
Obecny Stan i Plany Zagospodarowania Dawnej Strażnicy
Opuszczony Obiekt i Problemy
Obecnie dawna komenda strażaków w Śremie jest opuszczona. Z zewnątrz całość nie wyróżnia się niczym szczególnym - wygląda jak każdy inny opuszczony budynek, który nadgryzany jest przez ząb czasu. Pytanie o wraki aut na wewnętrznym placu opuszczonej komendy jest jak najbardziej zasadne. Zdjęcia udostępnione w sieci wywołały lawinę pytań i oskarżeń o bezprawne wykorzystanie terenu po dawnej strażnicy. Zarządca obiektu, gminna spółka ŚTBS, potwierdziła, że ma taką wiedzę. Kwestia dewastacji budynku również nie jest obca prezesowi Małaszniakowi. Tłumaczy on, że chociaż budynek jest zamknięty i ogrodzony, a konstrukcja oznaczona tablicami informacyjnymi o groźbie zawalenia, zdarzają się sytuacje, w których osoby postronne dostają się do wnętrza i powodują uszkodzenia mienia, śmiecą, dewastują obiekt. Wszystkie takie sygnały wtargnięcia do dawnej strażnicy są ponadto zgłaszane do śremskiej policji.
Sytuacja OSP Śrem
W części budynku znajduje się wozownia ochotników OSP Śrem, która - choć stara - jest ciągle wykorzystywana. W przypadku zmiany koncepcji budynku przez gminę Śrem, jednostka OSP miałaby otrzymać nowe miejsce stacjonowania. Sytuacja ta skomplikowała się, gdy OSP Śrem sprowadziła ciężki wóz gaśniczy, dla którego nie było miejsca w nowej, proponowanej lokalizacji. Teraz, gdy obiekt może trafić w ręce prywatne, sytuacja jednostki OSP staje się jeszcze bardziej złożona.
Plany Gminy i Obecny Status Własności
Zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, cały obszar został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz zabudowę usługową. Zostało to uchwalone przez radę miejską w Śremie, bowiem w pierwotnych planach cała ta nieruchomość miała zostać nieodpłatnie przekazana przez wojewodę wielkopolskiego na rzecz gminy Śrem, a ta miała szerokie plany koncepcyjne związane ze strażnicą. Ostatecznie jednak wojewoda wycofał się z przekazania nieruchomości i zdecydował się na jej sprzedaż. W 2021 roku podjęto decyzję, która przekreśliła dalsze istnienie dawnej KP PSP w Śremie w dotychczasowej formie. Radni jednogłośnie przyjęli projekt uchwały w sprawie sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu po dawnej siedzibie strażaków PSP przy ul. Farnej. Koncept ożywienia starej części miasta zakładał wybudowanie na terenie po dawnej strażnicy i przyległym do niego terenie ŚTBS aż 11 budynków mieszkalnych. Najbardziej okazały miał być ten pierwszy, właśnie po strażakach. Plan zakładał adaptację dawnej strażnicy na cele mieszkaniowe. Od tego czasu jednak niewiele się zmieniło. Budynek strażnicy jak stał, tak stoi. Strażnica nie została jeszcze przekazana we własność gminy, pozostaje w zasobach Krajowego Zasobu Nieruchomości.