Buty Strażackie Model B (Trzewiki): Wymagania i Klasyfikacja

W codziennej pracy strażacy stawiają czoła wielu nieprzewidywalnym zadaniom, takim jak gaszenie pożarów, akcje ratunkowe podczas podtopień, czy działania związane z materiałami niebezpiecznymi. W tych ekstremalnych warunkach każdy detal wyposażenia ma znaczenie, a profesjonalne buty strażackie stanowią kluczowy element ochrony indywidualnej. Ich zadaniem jest nie tylko ochrona przed urazami, ale także zapewnienie bezpieczeństwa w obliczu wysokich i niskich temperatur, wilgoci, prądu elektrycznego oraz poślizgu. Odpowiedni dobór obuwia jest zatem niezbędny dla zapewnienia komfortu, a przede wszystkim bezpieczeństwa zawodowych ratowników.

Klasyfikacja Obuwia Strażackiego według Normy PN-EN 15090:2012

Zgodnie z normą PN-EN 15090:2012, obuwie dla strażaków może być zaklasyfikowane do jednego z trzech typów, co odzwierciedla zróżnicowane środowiska pracy i poziom zagrożeń.

Typy Obuwia Strażackiego

• Typ 1: Obuwie przeznaczone do ogólnych akcji ratowniczych i zwalczania ognia na polach uprawnych, pastwiskach oraz w lasach. Do tego typu zalicza się obuwie klasyfikacji I lub II, dopuszczalne modele to B (trzewiki), C (buty do połowy łydki), D (buty do kolana) oraz w przypadku obuwia klasyfikacji II również model E (buty z przedłużoną cholewką). Obuwie typu 1 może nie zapewniać ochrony palców stopy i nie mieć wkładki chroniącej przed przekłuciem.
• Typ 2: Obuwie odpowiednie do ratowniczych akcji gaśniczych w budynkach i innych pomieszczeniach zamkniętych, w tym także pojazdach i na statkach. Jest to obuwie klasyfikacji I lub II, dopuszczalne modele to C i D oraz w przypadku obuwia klasyfikacji II również E. Obuwie to powinno być zaopatrzone w podnoski bezpieczne i wkładkę odporną na przekłucie.
• Typ 3: Obuwie całogumowe i całotworzywowe o modelu C, D lub E, przeznaczone głównie do stosowania w sytuacjach zagrożenia kontaktem z niebezpiecznymi materiałami. Obuwie to powinno być zaopatrzone w podnoski bezpieczne i wkładkę odporną na przekłucie oraz powinno być odporne na działanie związków chemicznych.

W przypadku obuwia klasyfikacji II (całogumowe lub całotworzywowe), jeśli deklarowana jest odporność na działanie związków chemicznych, powinny być spełnione odpowiednie wymagania podane w normie PN-EN 13832-3:2007.

Kluczowe Wymagania i Właściwości Obuwia Strażackiego

Z uwagi na specyfikę środowiska pracy obuwie dla strażaków musi spełniać szereg rygorystycznych wymagań, gwarantujących ochronę w ekstremalnych warunkach.

Odporność na Płomień i Ciepło

Buty strażackie muszą wykazywać odpowiednią odporność na działanie płomienia. Czas następczego spalania płomieniowego i czas następczego żarzenia wierzchu i podeszwy nie powinny być dłuższe niż 2 sekundy, a po badaniu obuwie powinno zachować swoją funkcjonalność. Ważna jest również odporność na ciepło promieniowania - czas przenoszenia ciepła t24 przez wierzch, po poddaniu go działaniu strumienia cieplnego o gęstości 20 kW/m², nie powinien być krótszy niż 40 sekund.

Zróżnicowane wymagania sformułowano w odniesieniu do odporności na ciepło kontaktowe, co odpowiada określonemu poziomowi izolacyjności cieplnej:

• HI1: Najniższy poziom, odpowiadający temperaturze podłoża 150 ºC, może mieć tylko obuwie typu 1 (w tym trzewiki Modelu B). Temperatura na górnej powierzchni podpodeszwy powinna być mniejsza niż 42 ºC po czasie kontaktu obuwia z podłożem równym 30 minut.
• HI2 i HI3: Wyższe wymagania dotyczą obuwia typu 2 i 3, które powinny mieć co najmniej poziom HI2. W obu typach temperatura na górnej powierzchni podpodeszwy powinna być mniejsza niż 42 ºC po upływie 10 minut od momentu umieszczenia obuwia na płycie o temperaturze 250 ºC. Poziomy HI2 i HI3 różnią się między sobą wymaganym całkowitym czasem kontaktu obuwia z podłożem o temperaturze 250 ºC (odpowiednio 20 minut i 40 minut), podczas którego nie powinny powstać w obuwiu jakiekolwiek zmiany kwalifikujące je do wycofania.

Właściwości Ochronne i Konstrukcyjne

• Wodoodporność: Obuwie skórzane (typy 1 i 2) powinno być odporne na wodę, co oznacza, że zarówno wierzch, jak i spód oraz połączenie między nimi nie powinny ulegać przemakaniu. Membrany wodoodporne, takie jak Gore-Tex, są kluczowe dla ochrony przed wilgocią.
• Antyposlizgowość: Obuwie powinno chronić przed nagłym upadkiem. Podeszwa powinna mieć dobrze zaprojektowany bieżnik, zapewniający dobrą przyczepność na różnych nawierzchniach (śliskich, mokrych, nierównych).
• Ochrona przed przebiciem i uderzeniami: Dla większości butów strażackich wymagane są wkładki antyprzebiciowe oraz podnoski ochronne, które wytrzymują uderzenia o dużej sile (np. 200 J i ściskanie 15 kN dla obuwia bezpiecznego). Należy jednak pamiętać, że obuwie typu 1 (w tym Model B) może nie zapewniać tej ochrony.
• Właściwości Elektryczne i Absorpcja Energii: Niezależnie od typu, obuwie dla strażaków powinno spełniać określone wymagania w zakresie właściwości elektrycznych oraz absorpcji energii w obszarze pięty.
• Konstrukcja Podeszwy: Wymagania dotyczące konstrukcji i urzeźbienia podeszwy są szersze w porównaniu z innym obuwiem o cechach ochronnych, co ma na celu zapewnienie maksymalnej stabilności i przyczepności.

Materiały Wykorzystywane w Produkcji Obuwia Strażackiego

W konstrukcji butów strażackich wykorzystywane są wyjątkowe tworzywa, które muszą sprostać ekstremalnym warunkom. Do najczęściej używanych materiałów należą:

• Skóra (często bydlęca): Wykorzystywana do cholewek, przepuszcza powietrze, jest miękka, silnie absorpcyjna i dostosowuje się do kształtu stopy. Obuwie skórzane klasyfikacji I jest odporne na wodę.
• Guma: Stosowana w butach całogumowych (klasyfikacji II), chroni przed przesiąkaniem wody i izoluje przed porażeniem prądem. Gumowe buty powinny posiadać wyjmowaną wkładkę chłonącą pot.
• Materiały syntetyczne (Kevlar, Nomex): Chronią przed wysoką temperaturą i charakteryzują się dużą wytrzymałością.
• Stalowa podeszwa: Zapewnia ochronę przed wszelkimi przebiciami.

Podczas produkcji stosuje się również kleje odporne na wysoką temperaturę oraz membrany wodoodporne, takie jak Gore-Tex, które chronią przed wilgocią, zachowując jednocześnie przepuszczalność powietrza. Warto zwrócić uwagę na systemy wentylacyjne, które pozwalają na odprowadzanie nadmiaru ciepła i potu, co jest szczególnie istotne podczas długotrwałych akcji ratunkowych.

Obuwie Strażackie jako Środek Ochrony Indywidualnej (ŚOI)

Obuwie strażackie jest traktowane jako środek ochrony indywidualnej, dlatego musi spełniać określone wymogi prawne i normatywne. Wymagania zasadnicze w odniesieniu do ŚOI oraz procedury oceny zgodności określa dyrektywa 89/686/EWG (tzw. dyrektywa nowego podejścia).

Kategorie Środków Ochrony Indywidualnej

Wyróżnia się trzy kategorie ŚOI, odpowiadające zróżnicowanemu poziomowi zagrożeń:

• Kategoria I: ŚOI o prostej konstrukcji, zabezpieczające przed działaniem czynników minimalnego ryzyka.
• Kategoria II: Wszystkie ŚOI nie objęte kategorią I i III - średni poziom ryzyka.
• Kategoria III: ŚOI o złożonej konstrukcji, z przeznaczeniem do ochrony przed zagrożeniem życia lub poważnymi i nieodwracalnymi uszkodzeniami zdrowia. Obuwie strażackie, ze względu na wysoki poziom ochrony, zazwyczaj zaliczane jest do tej kategorii.

Normy Harmonizowane

Najprostszą metodą spełnienia zasadniczych wymagań jest zastosowanie odpowiednich norm zharmonizowanych. Stanowią one uszczegółowienie i rozwinięcie wymagań dyrektywy, zawierając specyfikacje techniczne dotyczące projektowania ŚOI oraz metody badań.

Kluczowe normy dla obuwia ochronnego obejmują:

Wszystkie rodzaje obuwia o cechach ochronnych, ze względu na rodzaj zastosowanego materiału i technologię wytwarzania, można podzielić na:

• Klasyfikację I: Wykonane ze skóry i innych materiałów, z wyłączeniem obuwia całogumowego lub całotworzywowego.
• Klasyfikację II: Całogumowe (całkowicie wulkanizowane) lub całotworzywowe (całkowicie formowane).

Dostępne konstrukcje obuwia klasyfikacji I oraz II to: typ A (półbuty), typ B (trzewik), typ C (buty do połowy łydki), typ D (buty do kolana) oraz typ E (obuwie z cholewką powyżej kolana).

Polskie Regulacje Prawne dotyczące Obuwia Strażackiego

Rodzime prawodawstwo w odniesieniu do obuwia strażackiego obejmuje m.in. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Zarządzenie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.

Zgodnie z Zarządzeniem Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej Nr 9 z dnia 5 lutego 2007 r. w sprawie wzorców oraz szczegółowych wymagań, cech technicznych i jakościowych przedmiotów umundurowania, odzieży specjalnej i środków ochrony indywidualnej użytkowanych w Państwowej Straży Pożarnej, buty strażackie powinny być wykonane z gumy lub skóry jako buty typu 2 lub 3 zgodnie z pkt 4.3 normy PN-EN 15090. W tym kontekście, obuwie typu 1 (w tym Model B trzewiki) jest przeznaczone do mniej ekstremalnych warunków niż te, do których odnoszą się te konkretne przepisy dla obuwia służbowego PSP, które wymagają wyższego poziomu ochrony.

Buty strażackie specjalne powinny być wykonane z gumy lub skóry w kolorze czarnym. Buty sznurowane powinny być wykonane jako typu C, natomiast buty wsuwane jako typu C lub D. Minimalna wysokość wierzchu obuwia powinna być zgodna z wymiarami podanymi w odpowiednich tabelach normatywnych.

Obuwie służbowe tekstylne YDS Rover GTX, spełnia wymagania opublikowane przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej. Jest wykonane z wytrzymałego materiału tekstylnego z elementami mikrofibry, zapewniającego wysoką odporność na przetarcia, posiada membranę GORE-TEX® o właściwościach wodoodpornych i paroprzepuszczalnych oraz antypoślizgową podeszwę.

Oznakowanie Obuwia Strażackiego

Oznakowanie obuwia powinno zawierać znak graficzny o wielkości co najmniej 30 mm x 30 mm, umieszczony w widocznym miejscu na zewnętrznej stronie obuwia. W prawym dolnym rogu należy umieścić symbol składający się z odpowiednich liter i cyfr, oznaczający spełnienie wymagań normatywnych odpowiednich do typu obuwia oraz właściwych właściwości elektrycznych. W przypadku obuwia typu 1 (obejmującego trzewiki Modelu B) może pojawić się w symbolu dodatkowo litera P, oznaczająca obecność wkładki zapewniającej odporność na przekłucie.

Wybór, Ergonomia i Konserwacja Obuwia Strażackiego

Dobór odpowiednich butów strażackich to nie tylko kwestia mody, ale przede wszystkim bezpieczeństwa i zdrowia strażaka. Buty powinny być dobrze dopasowane, co pozwala na swobodne poruszanie się, a ich waga nie powinna nadmiernie obciążać stóp, szczególnie podczas długotrwałych akcji ratunkowych. Istotne są również dodatkowe funkcjonalności, takie jak system wentylacji ułatwiający odprowadzanie ciepła i wilgoci, co zwiększa komfort noszenia, oraz elementy odblaskowe poprawiające widoczność strażaka w nocy lub w warunkach ograniczonej widoczności. Buty strażackie mogą być wsuwane lub sznurowane z systemem wiązań i zamków błyskawicznych, które zapewniają dopasowanie obuwia do nóg użytkownika. Należy przy tym pamiętać, że zamek błyskawiczny uzupełniający sznurowanie obuwia nie może znajdować się po wewnętrznej stronie cholewki.

Regularne przeglądy i konserwacja obuwia są równie istotne. Utrzymanie butów w dobrym stanie technicznym pozwala na ich dłuższe użytkowanie i zapewnia maksymalną ochronę w trudnych warunkach pracy.

tags: #buty #strazackie #model #b #trzewiki