Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) w Wyrzysku to jednostka z bogatą historią i dynamicznie rozwijającą się działalnością, która od ponad stu lat służy lokalnej społeczności. Jej funkcjonowanie, rozwój oraz zaangażowanie druhów w akcje ratowniczo-gaśnicze stanowią ważny element historii regionu.
Historia OSP Wyrzysk
Początki i okres przedwojenny
Dokładna data powstania wyrzyskiej straży pożarnej, ustalonej na rok 1904, jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu braku dokumentacji z pierwszych lat istnienia jednostki. Wnioskuje się, że mogła to być straż przymusowa, zgodnie z ówczesnymi przepisami, które nakładały obowiązek udziału w gaszeniu pożarów na wszystkich mieszkańców miasta. Wyposażenie straży w tym okresie nie jest dokładnie znane, jednak przypuszcza się, że do 1921 roku dysponowała ona 3-4 pojazdami konnymi, które były przechowywane w pierwszej remizie zbudowanej około 1910 roku. Siłę pociągową dla tych pojazdów zapewniali obywatele posiadający zaprzęgi. W tym okresie we władzach i służbie pożarniczej przeważali obywatele narodowości polskiej, z których wielu później brało udział w Powstaniu Wielkopolskim.
Po odzyskaniu niepodległości działalność straży nabrała bardziej spontanicznego charakteru, co trafnie określa ją jako straż ochotniczą. Władzę w OSP przejęli miejscowi rzemieślnicy, a jednostka zgłosiła przystąpienie do Wielkopolskiego Związku Straży Pożarnych w Poznaniu. W 1923 roku straż liczyła 30 członków. Około 1935 roku wyposażenie techniczne obejmowało sikawkę z napędem ręcznym, dwa beczkowozy, wóz sanitarny oraz drabinę na dwukołowym podwoziu. Oprócz działań bojowych i profilaktycznych, organizowano kursy pożarnicze i przeciwgazowe. Rok 1935 był znaczący ze względu na otrzymanie motopompy „leopolda”, która początkowo znajdowała się w budynku magistratu. W tym samym roku miała miejsce akcja przy wielkim pożarze młyna i gorzelni w Rudzie, gdzie dzięki wyniesieniu aparatury kontrolnej zapobieżono wybuchowi, za co straż otrzymała specjalną nagrodę.
Istniało również intensywne życie kulturalne i towarzyskie, z organizowanymi corocznie zabawami tanecznymi, z których dochód przeznaczano na bieżące potrzeby. Środki pozyskiwano także z publicznych zbiórek. Pod koniec okresu międzywojennego OSP Wyrzysk była już silną i prężną organizacją o dużym autorytecie.
Okres II wojny światowej i powojenny
Okres okupacji hitlerowskiej przyniósł odsunięcie Polaków od służby w straży i wrogie nastawienie niemieckich komendantów. Z czasem jednak, w miarę powoływania Niemców do służby wojskowej, braki kadrowe uzupełniano Polakami, głównie przedwojennymi członkami. Pod koniec wojny straż składała się niemal wyłącznie z Polaków, z wyjątkiem dowództwa. W tym czasie ośmioosobowe sekcje pełniły 24-godzinne dyżury, a wyposażenie stanowiła motopompa „Stever”. Dzięki przejęciu kontroli nad strażą przez Polaków, po wyzwoleniu szybko wznowiono służbę. Kontynuowano działalność profilaktyczną i szkoleniową, a także poszukiwano lepszego sprzętu, w tym samochodu.
W 1947 roku zakupiono demobilowy samochód Peugeot, który służył do 1949 roku. W tym samym roku powstała orkiestra dęta, która niestety zawiesiła działalność po śmierci druha Matysiaka. W 1949 roku zakupiono motopompę „Kerr” i wymieniono Peugeota na samochód Dodge. Wczesne lata pięćdziesiąte przyniosły istotną zmianę jakościową wraz z powołaniem Powiatowej Komendy Straży Pożarnych w Wyrzysku. W 1955 roku jednostka otrzymała specjalistyczny wóz pożarniczy Star 20GAM, a w Wyrzysku utworzono powiatowy punkt alarmowania. W 1957 roku straż liczyła 35 członków, którzy podjęli się przebudowy starej remizy na świetlicę. W kolejnym roku liczba członków wzrosła do 46. W 1957 roku powstał również Powiatowy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych.
Rozwój od lat 60. XX wieku
Od lat 60. XX wieku systematycznie rosła liczba członków OSP, osiągając w 1964 roku 65 druhów. Dzięki obecności strażaków w świetlicy, wyjazdy do akcji były błyskawiczne. W 1965 roku jednostka otrzymała nowy wóz pożarniczy Star 25, co zapewniło nowoczesne wyposażenie bojowe. W związku z ciasnotą pomieszczeń garażowych i gospodarczych, w 1969 roku opracowano projekt budowy nowej remizy, której budowę rozpoczęto w 1970 roku. Ukończono ją w 1979 roku, a pełne wyposażenie uzyskano rok później. Nowa remiza posiadała cztery pomieszczenia garażowe, warsztat, świetlicę, pokój biurowy i mieszkanie dla kierowcy. W 1980 roku zbudowano maszt dla syreny. W 1977 roku powstała harcerska drużyna pożarnicza, licząca docelowo 35 druhów, której zadaniem była propaganda profilaktyki pożarowej i przygotowanie młodzieży do funkcji strażaka.
W ciągu 100 lat istnienia OSP Wyrzysk uczestniczyła w wielu akcjach bojowych, z nasileniem w latach 1973, 1977 i 1982. W 1973 roku strażacy brali udział w likwidacji szkód po pęknięciu rurociągu ropy w okolicach Konina. W 1984 roku, z okazji 80-lecia istnienia jednostki, uroczyście wręczono sztandar ufundowany przez społeczeństwo Wyrzyska. Sztandar ten został odznaczony odznaką „Zasłużony dla województwa pilskiego”, a następnie brązową, srebrną i złotą odznaką „Za zasługi dla pożarnictwa”.
Czasy najnowsze
Pod koniec lat 90. XX wieku podjęto próby reaktywacji orkiestry, jednak bezinstrumentów nie było to możliwe. W związku z rosnącym zagrożeniem na ruchliwej drodze międzynarodowej, jednostka rozpoczęła starania o zakup pojazdu do ratownictwa drogowego. Wysłużony Żuk został poddany remontowi i przerobiono go na pojazd do transportu zwłok, a jednostka zarejestrowała działalność gospodarczą. Państwowa Straż Pożarna w Pile przekazała samochód FSO 1500, przystosowany do ratownictwa drogowego.
Lata 1999-2003 okazały się najbardziej pracowite. W 1999 roku odbyły się uroczystości 95-lecia jednostki z przekazaniem nowego sztandaru. W dniu 14 grudnia 2000 roku jednostkę włączono do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, co diametralnie zwiększyło liczbę wyjazdów. Zakupiono telefon komórkowy, dosprzętowiono samochód ratowniczy FSO 1500, a następnie wymieniono go na Poloneza. Wysłużonego Żuka skasowano, a w jego miejsce zakupiono Fiata 125 PickUp. Zorganizowano obozy dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP), sukcesywnie dokupowano radiostacje, mundury bojowe, agregat prądotwórczy z oświetleniem halogenowym, łódź wiosłową oraz ubrania do walki z szerszeniami. W kwietniu 2002 roku doszło do włamania do garażu, skąd skradziono trzy radiostacje Motorola GP360. W maju jednostka otrzymała kolejny wóz bojowy Jelcz GCBA. Na stanie jednostki znajdowały się wówczas Skoda, Star 28, Polonez do ratownictwa drogowego oraz Fiat do transportu zwłok.
W styczniu 2003 roku rozpoczęto przygotowania do organizacji jubileuszu 100-lecia OSP Wyrzysk, który odbył się we wrześniu, a jednostka otrzymała samochód do ratownictwa drogowego Ford Transit. Od kilku lat OSP Wyrzysk wyjeżdża do ponad 100 akcji rocznie, będąc najczęściej wyjeżdżającą OSP w powiecie pilskim. Obecnie w podziale bojowym posiada dwa wozy gaśnicze (GCBA Jelcz, GBM Star 28) oraz pojazd ratownictwa drogowego SLRt Ford Transit z modułem wysokiego ciśnienia.
Działalność bieżąca i sukcesy
Kalendarium ostatnich lat
W lutym 2026 roku syrena alarmowa w remizie OSP Wyrzysk rozbrzmiewała 20 razy, głównie z powodu zimowych pożarów oraz gwałtownych roztopów. W styczniu 2026 roku jednostka interweniowała 18 razy. W dniu 7 lutego 2026 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze OSP Wyrzysk za rok 2025, podczas którego podsumowano działalność, przedstawiono plany na rok 2026 oraz wręczono podziękowania wspierającym jednostkę. Wybrany na nową kadencję 7-osobowy zarząd OSP Wyrzysk tworzą: Marcin Śmigaj (prezes), Karol Dubownik (wiceprezes/naczelnik), Dominik Szpot (zastępca naczelnika), Krzysztof Śmigaj (sekretarz), Maciej Włazik (skarbnik), Patryk Kryza (gospodarz) i Magda Wawrzyniak (członkini zarządu). W komisji rewizyjnej zasiadają Tomasz Skrzypczyński (przewodniczący), Arkadiusz Kozik (sekretarz) i Bartosz Tojza (członek). Podczas zebrania podjęto uchwałę o włączeniu druha Stanisława Sobieszczyka w poczet Członków Honorowych OSP Wyrzysk.
W niedzielę 25 maja 2025 roku drużyna OSP Wyrzysk wzięła udział w turnieju „Strażacy i Przyjaciele” w Sadkach. W tym samym roku miało miejsce uroczyste przekazanie nowego podnośnika, który choć nie jest fabrycznie nowy, stanowi znaczący postęp w stosunku do dotychczasowego sprzętu. W tym dniu jednostkę odwiedził Komendant Powiatowy PSP w Pile mł. bryg. Wcześniej, 13 lutego 2015 roku, odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze, podczas którego prezes Władysław Celkowski powitał gości. Podsumowanie okresu sprawozdawczego przedstawił Mateusz Kentzer. Jednostka liczy wówczas 80 członków i działa w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym od 16 lat, posiadając pięć pojazdów ratowniczo-gaśniczych. W ubiegłym roku strażacy wyjeżdżali 184 razy, a w pięcioletnim okresie sprawozdawczym - 903 razy. Podczas spotkania przyjęto ślubowanie od nowych członków. Zauważono brak współpracy z zarządem powiatowym i gminnym, co było przyczyną negatywnej opinii o dotacji na nowy pojazd. Prezes Celkowski wyjaśnił, że informacje o konkursach i zawodach napływały zbyt późno. Nowym prezesem OSP Wyrzysk został Marcin Śmigaj, a naczelnikiem Mateusz Kentzer.
Wsparcie dla jednostki i społeczności
OSP Wyrzysk aktywnie działa na rzecz społeczności lokalnej, czego wyrazem jest m.in. zbiórka pieniędzy na kamerę termowizyjną, która znacząco ułatwia lokalizowanie pożarów i poszukiwanie osób zaginionych. Koszt urządzenia wynosi 30 tysięcy złotych, dlatego strażacy zachęcają lokalnych przedsiębiorców do wsparcia finansowego, publikując na stronie internetowej jednostki numer konta i dane do przelewu. Zakończenie zbiórki planowane jest na październik.
Ważnym aspektem działalności OSP jest również edukacja i profilaktyka. Jednostka wspiera działania w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Prezesem jednostki jest Marcin Śmigaj, a naczelnikiem Mateusz Kentzer. Strażacy korzystają z nowej remizy, której koszt wyniósł 1.440.632,28 złotych. Druhowie z tej jednostki biorą udział w największej ilości wyjazdów w całej gminie. W 2020 roku byli dysponowani 204 razy do miejscowych zagrożeń i pożarów. Za udział w akcjach na mocy uchwały Rady Miejskiej druhowie otrzymują ekwiwalent. W 2020 roku jednostka otrzymała z budżetu Gminy Wyrzysk 11.500 złotych dotacji celowej na zakup paliwa i olejów silnikowych.
Możliwość wsparcia OSP
Każdy podatnik ma możliwość przekazania 1% swojego podatku dochodowego na rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych. W tym celu należy wpisać w zeznaniu podatkowym numer KRS: 0000 116 212 oraz wskazać cel szczegółowy: nazwę i adres Ochotniczej Straży Pożarnej. W Gminie Wyrzysk funkcjonują następujące jednostki OSP: OSP Wyrzysk (ul. Targowisko 1, 89-300 Wyrzysk), OSP w Osieku nad Notecią, OSP w Bąkowie, OSP w Gromadnie, OSP w Falmierowie, OSP w Kosztowie oraz OSP w Kościerzynie Wielkim.
Gmina Wyrzysk wspiera finansowo jednostki OSP, dotując zakup paliwa i olejów silnikowych, finansując badania lekarskie i ubezpieczenia strażaków, naprawy sprzętu oraz utrzymanie obiektów. W 2020 roku OSP w Bąkowie otrzymała 1.000 zł dotacji, a Gmina Wyrzysk sfinansowała kurs prawa jazdy kat. W 2020 roku OSP w Gromadnie wzbogaciła się o nowy samochód ratownictwa technicznego Iveco Daily, zakupiony z budżetu Gminy Wyrzysk (20.000 zł). OSP w Falmierowie przeszła remont remizy w 2020 roku. OSP w Kosztowie otrzymała oficjalnie przekazany we wrześniu 2020 roku samochód strażacki Ford Transit.
Podsumowanie działalności w liczbach i faktach
Ochotnicza Straż Pożarna w Wyrzysku od 117 lat jest gotowa do niesienia pomocy o każdej porze dnia i nocy. Jednostka działa w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W 2020 roku OSP Wyrzysk była dysponowana 204 razy do miejscowych zagrożeń i pożarów. Za udział w akcjach druhowie otrzymują ekwiwalent na mocy uchwały Rady Miejskiej.
W lutym 2026 roku odnotowano 20 wyjazdów, a w styczniu 2026 roku - 18 wyjazdów. W 2025 roku, 25 maja, drużyna wzięła udział w turnieju „Strażacy i Przyjaciele” w Sadkach.
Warto zaznaczyć, że OSP Wyrzysk jest najczęściej wyjeżdżającą OSP w powiecie pilskim, wykonując ponad 100 akcji rocznie.
