Ewakuacja poszkodowanych: Metody i techniki przenoszenia

Wybuchające pożary są niekiedy tym tragiczniejsze, że ofiarami ich padają ludzie. Szybko rozszerzający się ogień, zadymienie, wysoka temperatura oraz wydzielające się w środowisku pożaru gazy toksyczne mogą zaatakować człowieka tak niespodziewanie, że samodzielne uratowanie się staje się niemożliwe. W takiej sytuacji człowiek może wówczas liczyć jedynie na pomoc z zewnątrz. Szybka interwencja straży pożarnej, przygotowanej do sprawnego przeprowadzenia ewakuacji, może uratować niejedno życie.

Ewakuacja ma więc na celu wyniesienie lub wyprowadzenie poza strefę zagrożoną ludzi, zwierząt lub mienia.

Podstawowe zasady ewakuacji ludzi

Zasady prowadzenia ewakuacji ludzi są kluczowe dla skuteczności działań ratowniczych.

Początek czynności ewakuacyjnych

Czynności ewakuacyjne należy rozpocząć bezpośrednio po zauważeniu pożaru i stwierdzeniu, że zagrożone jest życie lub zdrowie człowieka. Podejmując decyzję o przeprowadzeniu ewakuacji, należy koniecznie pamiętać, że:

• trzeba ustalić liczbę osób do ewakuacji;
• zdobyć informacje o stanie zdrowia zagrożonych osób;
• w pierwszej kolejności należy ewakuować ludzi z pomieszczeń, w których powstał pożar, oraz pomieszczeń bezpośrednio zagrożonych pożarem;
• należy dokładnie wskazać drogi ewakuacyjne.

Informowanie i prowadzenie ewakuacji

Rozpoczynając ewakuację, trzeba dokładnie poinformować ludzi o zaistniałej sytuacji, wskazać kierunek i sposób opuszczenia rejonów zagrożonych. Trzeba ją ogłosić w takiej formie, by wszyscy jednoznacznie zrozumieli, iż zachodzi konieczność natychmiastowego opuszczenia pomieszczeń lub obiektu. Czynności ewakuacyjne należy przeprowadzić sprawnie, nie dopuszczając do chaosu. Ewakuacja ludzi jest szczególnie utrudniona w przypadku zagrożenia osób chorych i niepełnosprawnych. Wymaga ona bowiem użycia specjalnego sprzętu lub umiejętnego wyniesienia na rękach poszkodowanych lub zagrożonych osób.

Sposoby ewakuowania osób chorych i niepełnosprawnych

Chore osoby najłatwiej ewakuować przy użyciu noszy lub w pozycji siedzącej przy użyciu krzesła. W przypadku braku odpowiedniego sprzętu można osobę wyprowadzić, oplatając rękami ratowanego ramiona dwóch ratowników, lub wynieść, stosując konkretne chwyty.

Ewakuacja z pomocą dwóch ratowników

Gdy dostępnych jest dwóch ratowników, można zastosować następujące techniki:

• Chwyt "kończynowy": Jeden ratownik chwyta ewakuowanego pod pachy, stojąc za jego głową, drugi zaś pod kolana, stojąc tyłem do ratowanego.
• Chwyt "na stołeczku": Strażacy, splatając dłonie, tworzą siedzenie, na którym umieszczają ratowanego. Ratowany zaś trzyma strażaków za szyję.
• Chwyt "huśtawkowy": Ratownicy tworzą siedzenie ze swoich rąk zewnętrznych i na nich siada ratowany. Z rąk wewnętrznych tworzą oparcie dla chorej osoby.

Ewakuacja przez jednego ratownika

W przypadku ratowania osoby chorej przez jednego ratownika można stosować różne chwyty, w tym chwyt strażacki, który jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych technik.

Chwyt strażacki

Chwyt strażacki polega na przełożeniu jednej ręki między nogami ratowanego, ułożeniu osoby ratowanej na barkach i chwyceniu przełożoną rękę między nogami za nadgarstek ręki zwisającej z przodu. Druga ręka ratownika jest wolna, co umożliwia mu poruszanie się nawet po drabinie. Jest to technika, która wymaga od ratownika użycia dużej siły i stanowi spore obciążenie dla jego kręgosłupa, lecz wciąż jest używana do ewakuacji poszkodowanego poza pożarnictwem, nawet na znaczny dystans. Bardziej szczegółowo, chwyt strażacki polega na podniesieniu poszkodowanego i przeniesieniu go na barkach w miejsce bezpieczne. Jedną ręką chwytamy przegub dłoni poszkodowanego, a drugą chwytamy pod nogami, równocześnie zaczepiając ją o kolano poszkodowanego i przerzucając go przez ramię.

Inne chwyty dla jednego ratownika

• Chwyt "tłumokowy": Strażak układa ewakuowanego na swoich plecach tak, aby jego ręce zwisały swobodnie na piersi strażaka. Podczas ewakuowania ratownik jedną ręką trzyma rękę ratowanego z przodu, drugą zaś może podtrzymywać jego uda z tyłu.
• Chwyt "na barana": Ratowanego umieszcza się na plecach ratownika, aby ratownik mógł obydwoma rękami podtrzymywać jego uda. Ratowany zaś może chwycić rękami ramiona ratownika.
• Chwyt "biodrowy": Strażak przysiada tyłem przy osobie leżącej, ujmuje ją jedną ręką pod pachami od strony pleców, a drugą pod kolanami. Po uchwyceniu podnosi się z pozycji siedzącej i pochylony do przodu wynosi ratowanego.
• Chwyt "kołyskowy": Polega na uchwyceniu ewakuowanego w taki sposób, w jaki chwyta się małe dziecko, i wyniesieniu, tak jak dziecko przed sobą.
• Chwyt "ciągniony": Do zastosowania tego chwytu potrzebny jest koc. Osobę ratowaną układa się na kocu i ciągnie na kocu od strony głowy. Metoda ta może być wykorzystywana do ratowania osób o dużej wadze. Można ją jednak stosować tylko na powierzchniach poziomych i płaskich.

Sprzęt pożarniczy do ewakuacji ludzi

Metody ewakuacji, o których mowa była wyżej, mogą być stosowane, jeśli zachowane są bezpieczne wyjścia z budynku. W przypadku odcięcia przez pożar wyjść przez korytarze i klatki schodowe należy wykorzystać sprzęt pożarniczy umożliwiający ewakuację z dachów, balkonów, okien.

Drabiny i podnośniki hydrauliczne

Do tego celu wykorzystywane są drabiny mechaniczne i podnośniki hydrauliczne. Drabiny i podnośniki umożliwiają ewakuowanie ludzi z dużych wysokości. Wyższe od podnośników drabiny mogą być wysuwane do wysokości 50 m. Instalowane przy urządzeniach tych kosze umożliwiają ratowanie osób nawet niepełnosprawnych i dzieci. Wykorzystywanie drabin i podnośników uwarunkowane jest wieloma czynnikami: możliwością dojazdu, siłą wiatru, przeszkodami w postaci przewodów elektrycznych, drzew, tarasów. Podnośniki hydrauliczne, w zasadzie o mniejszym zasięgu, mają własne zalety: dużo wyższy udźwig kosza, możliwości pracy przy większym wietrze (sztywniejsze ramiona), większą manewrowość kosza.

Wory ratownicze

Wory ratownicze można wykorzystać do ratowania ludzi sprawnych fizycznie z wysokości do 20 m. Ratowany wpuszczany do wora musi być pozbawiony wszelkich przedmiotów ostrych, które mogłyby uszkodzić ciało lub wór. Do obsługi wora potrzebnych jest dziewięciu strażaków: trzech przy oknie na określonej kondygnacji i sześciu na dole do trzymania urządzenia. Ratowanego ewakuuje się głową w dół, w pozycji leżącej na plecach.

Skokochrony

Sprzętem ratowniczym umożliwiającym ewakuację ludzi sprawnych fizycznie może być skokochron. Stosuje się go wówczas, gdy utrudnione lub niemożliwe jest wykorzystanie innego sprzętu. Jest to pneumatyczna poduszka, na którą ludzie mogą wyskakiwać z wysokości do 16 m. Poduszkę napełnia się powietrzem z butli powietrznej. Po każdym wykonanym skoku powietrze w skokochronie należy uzupełniać. Przy wykorzystaniu tego sprzętu na kondygnacji, z której prowadzi się ewakuację, musi przebywać strażak, który instruuje osobę ratowaną, w jaki sposób ma wykonać skok.

Linkowe urządzenia ratownicze (np. Rollgliss)

Do działań ewakuacyjnych prowadzonych przez straże pożarne wykorzystywane są najczęściej aparaty ratunkowe "Rollgliss". Można przy ich użyciu ratować osoby niepełnosprawne, niedołężne lub nieprzytomne. Nazwa tej techniki jest związana z faktem, iż dawniej strażacy często stosowali ją do ewakuacji poszkodowanych z płonących budynków. Obecnie w takich sytuacjach zalecane są inne techniki. Oprócz wymienionego sprzętu wykorzystuje się również śmigłowce.

Chwyt Rauteka - Technika szybkiej ewakuacji

Chwyt Rauteka to jeden z podstawowych i najczęściej używanych chwytów ratowniczych. Stosuje się go przede wszystkim w sytuacjach, gdy poszkodowanego trzeba szybko ewakuować z jakiegoś miejsca. Warto pamiętać, że nie zawsze konieczna jest ewakuacja. Osoby poszkodowane należy ewakuować wyłącznie wtedy, gdy znajdują się w niebezpiecznym otoczeniu, na przykład z miejsca pożaru czy skażonego toksycznymi oparami. Jeśli nie istnieje bezpośrednie zagrożenie życia w związku z miejscem przebywania poszkodowanego, jego ewakuacją powinny zająć się służby ratownicze.

Co to jest chwyt Rauteka?

Manewr Rauteka to stosowany w pierwszej pomocy chwyt umożliwiający błyskawiczną ewakuację osoby poszkodowanej z miejsca zagrożenia. To zarazem najbezpieczniejsza forma ewakuacji stosowana w pojedynkę. Jest to chwyt medyczny stosowany jedynie w szczególnych sytuacjach zagrożenia życia poszkodowanego. Jego olbrzymią zaletą jest to, że z jego pomocą można ewakuować nawet osobę większą i cięższą od siebie. Chwyt Rauteka jest z powodzeniem stosowany do dziś i zazwyczaj stanowi bardzo ważną część kursu pierwszej pomocy.

Historia chwytu Rauteka

Chwyt Rauteka otrzymał taką właśnie nazwę na cześć swojego wynalazcy - Franza Rauteka, żyjącego w latach 1902-1989. Był to austriacki instruktor jujitsu, który jako pierwszy używał tego właśnie chwytu ratowniczego. Uznany instruktor sztuk walki tworzył również urządzenia do ratownictwa i rehabilitacji medycznej, ale to właśnie chwyt ratowniczy przyniósł mu największy rozgłos.

Kiedy stosować chwyt Rauteka?

Należy pamiętać, że kręgosłup jest bardzo wrażliwy i tylko w pełni wyspecjalizowane służby ratownicze są w stanie ocenić, czy podczas wypadku nie doszło do uszkodzenia kręgosłupa i we właściwy sposób przenieść taką osobę w bezpieczne miejsce. Dlatego, jeśli poszkodowany znajduje się w miejscu, gdzie można przeprowadzić podstawową akcję pierwszej pomocy i które nie zagraża bezpośrednio jego życiu, nie należy na własną rękę ewakuować poszkodowanego.

Chwyt Rauteka należy zastosować jedynie w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, gdy:

• bez jego wykonania nie ma możliwości przeprowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej, a występuje jednocześnie niemożność udrożnienia dróg oddechowych, zatrzymanie oddechu lub krążenia osoby poszkodowanej;
• istnieje ryzyko eksplozji lub pożaru w samochodzie, w którym znajduje się osoba poszkodowana;
• w miejscu zdarzenia stwierdzono toksyczne opary lub inne zagrożenia wymagające natychmiastowej ewakuacji.

Najczęściej chwyt Rauteka stosowany jest, gdy poszkodowany znajduje się w samochodzie, który może wybuchnąć, lub w miejscu toksycznych oparów. Oprócz tego istnieją także inne wyjątkowe sytuacje, na przykład takie, gdy bez ewakuowania osoby poszkodowanej nie da się przeprowadzić resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Warto pamiętać, że chwyt Rauteka powinien być techniką stosowaną tylko w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia - w innym wypadku należy czekać na służby medyczne.

Czynności przed wykonaniem chwytu Rauteka

Należy zawsze pamiętać, że przed wykonaniem chwytu ratowniczego należy wykonać wszystkie kroki pierwszej pomocy przedmedycznej. Najpierw więc musimy ocenić stan chorego, zadbać o udrożnienie jego dróg oddechowych i zabezpieczenia miejsca wypadku, a także wezwać pogotowie. Dopiero wówczas, najlepiej za radą ratownika, możemy osobę poszkodowaną przenieść w bezpieczne miejsce za pomocą chwytu Rauteka.

W ramach pierwszej pomocy przedmedycznej wykonuje się takie czynności, jak: zabezpieczenie miejsca zdarzenia, sprawdzenie podstawowych funkcji życiowych poszkodowanego, wezwanie pogotowia, tamowanie krwotoków, resuscytacja krążeniowo-oddechowa i ułożenie osoby poszkodowanej w pozycji bezpiecznej. Do każdego zdarzenia należy podejść indywidualnie, a wszystkie działania powinny uwzględniać nie tylko stan poszkodowanego, ale też bezpieczeństwo osoby ratującej życie i wszystkie zagrożenia występujące na miejscu wypadku.

Jak wykonać chwyt Rauteka?

Wykonanie chwytu Rauteka na osobie leżącej na ziemi

Jeśli chwyt Rauteka chcemy zastosować na osobie, która znajduje się w pozycji leżącej, powinniśmy kucnąć za głową poszkodowanego i włożyć swoje ręce pod jego ramiona, od strony głowy (wkładając ręce pod ramiona poszkodowanego od strony głowy podnosimy go do pozycji półsiedzącej i kładziemy na swoich udach). W ten sposób podnosimy osobę poszkodowaną do pozycji półleżącej i kładziemy ją na swoje uda. Następnie wkładamy ręce pod jej pachy i używamy nachwytu do podtrzymania lewego przedramienia (obejmujemy nachwytem jego lewe przedramię). Bardzo ważna w tym chwycie jest stabilizacja głowy i odcinka szyjnego. Należy to robić prawą ręką, chwytając poszkodowanego za żuchwę (w celu stabilizacji głowy i odcinka szyjnego, jednocześnie opierając potylicę poszkodowanego o własne ramię). Gdy nasza lewa ręka odpowiednio przytrzymuje lewe przedramię osoby poszkodowanej, a prawa stabilizuje głowę i odcinek szyjny, możemy ostrożnie wstać, by tyłem ewakuować ją z obszaru zagrażającego zdrowiu i życiu.

Wykonanie chwytu Rauteka na osobie w samochodzie

Wypadki mogą zdarzyć się właściwie wszędzie, jednak jednymi z najczęściej wymagających natychmiastowego działania są wypadki drogowe. Jeśli osoba poszkodowana znajduje się w sytuacji zagrożenia życia, na przykład istnieje prawdopodobieństwo, że samochód wybuchnie, należy zastosować chwyt Rauteka, by ewakuować ją z miejsca zagrożenia życia. Chwyt Rauteka - stosowany w pierwszej pomocy chwyt ratowniczy służący do szybkiej ewakuacji poszkodowanego z miejsca zagrożenia, np. z samochodu. Technika ta dobrze sprawdza się w natychmiastowej ewakuacji poszkodowanego z pojazdu.

Aby wykonać chwyt na osobie w samochodzie, należy:

1. Otworzyć drzwi samochodu, stojąc twarzą do przodu pojazdu.
2. Podejść jak najbliżej do osoby poszkodowanej, odpiąć jej pasy bezpieczeństwa, wyłączyć silnik (uważaj na poduszkę powietrzną - jeśli nie aktywowała się w czasie kolizji, to może aktywować się w czasie udzielania pierwszej pomocy).
3. Sprawdzić, czy nogi osoby poszkodowanej nie zaklinowały się między pedałami - każda przeszkoda czy zakleszczenie może mocno utrudnić ewakuację na kolejnych etapach. Należy upewnić się, że nogi poszkodowanego nie są zakleszczone, na przykład pod pedałami samochodowymi, oraz odpiąć lub odciąć pasy bezpieczeństwa. Niektóre źródła zalecają, aby zawsze, kiedy to możliwe, przecinać pasy bezpieczeństwa. Może to w przyszłości stanowić dowód dla policji czy też ubezpieczyciela, że poszkodowany był w pasy zapięty.
4. Przy wydobyciu poszkodowanego kierowcy (jeśli poszkodowany siedzi na lewym fotelu) należy włożyć prawą rękę pod jego prawą pachę i chwycić za żuchwę w celu stabilizacji głowy i odcinka szyjnego, jednocześnie opierając potylicę poszkodowanego o własne ramię. Lewą rękę wkładamy pod lewą pachę poszkodowanego i chwytamy nachwytem jego lewe przedramię. (W przypadku pasażera odpowiednio: lewą rękę pod lewą pachę poszkodowanego i chwytamy za żuchwę, a prawą rękę pod prawą pachę poszkodowanego i chwytamy nachwytem jego prawe przedramię).
5. Chwyt powinien być mocny, ale delikatny i ważne jest, by zapewnić poszkodowanemu komfort i bezpieczeństwo. Gdy chwyt jest już pewny, osoba udzielająca pierwszej pomocy powinna ostrożnie podnieść poszkodowanego z pojazdu na płaską powierzchnię.

Polega na tym, że osoba udzielająca pierwszej pomocy bezpiecznie opiera się jedną ręką w okolicy mostka poszkodowanego (pod ramieniem), a drugą asekuruje odcinek szyjny, trzymając poszkodowanego za żuchwę w pozycji pionowej. W przypadku gdy osoba poszkodowana leży: wkładając ręce pod ramiona poszkodowanego od strony głowy, podnosimy go do pozycji półsiedzącej i kładziemy na swoich udach. Wkładamy ręce pod pachy poszkodowanego (jak opisano powyżej) i obejmujemy nachwytem jego lewe przedramię.

Modyfikacje i pomoc asystenta

Istnieje modyfikacja chwytu Rauteka wprowadzająca dodatkowy element częściowej stabilizacji głowy poszkodowanego przy pomocy ręki ratownika. Technika ta może być jednak trudna do wykonania, gdy poszkodowany jest dużo cięższy od ratownika. Manewr Rauteka można wykonać samodzielnie, ale jeśli to możliwe, warto poprosić kogoś o pomoc na miejscu zdarzenia. Osoba asystująca może pomóc w stabilizacji odcinka szyjnego osoby poszkodowanej w czasie wykonywania ewakuacji i/lub przy wyciąganiu poszkodowanego z auta (np. przytrzymując nogi osoby poszkodowanej). Wykonanie chwytu w asyście będzie bezpieczniejsze zarówno dla osób wykonujących manewr, jak i dla osoby poszkodowanej.

tags: #chwyt #strazacki #wikipedia