Ćwiczenia strażackie: Od edukacji dzieci po wielkoskalowe manewry

Dzień 4. maja jest świętem wszystkich dzielnych strażaków! Nasze strażackie zajęcia warto rozpocząć od rozmowy na temat tego, kim są strażacy, co robią, jak dzielnie ratują nasze życie. Nie ma jednak jednego gotowego startu dla wszystkich grup, dlatego przedstawiamy różnorodne podejścia do tematu ćwiczeń strażackich, zarówno dla najmłodszych, jak i dla profesjonalnych jednostek.

Ćwiczenia edukacyjne i zabawy dla dzieci

Wprowadzenie w świat strażaków

Jednym z podejść, najczęściej stosowanych w najstarszych grupach przedszkolnych, jest rozpoczęcie zajęć od fragmentu wiersza „Pali się!” Jana Brzechwy. Warto go przeczytać żywiołowo, aktorsko, żeby dzieci mogły w różnych momentach dopowiadać, a nawet się włączać. Po przeczytaniu należy zadać pytania do tekstu, aby pogłębić zrozumienie.

Drugie rozwiązanie to próba ułożenia logicznej historii z 9 podanych kart. Dzieci, układając, rozważają i dyskutują, co mogłoby być na początku, następnie i na końcu. Warto też z nimi porozmawiać, co mogło zdarzyć się przed (czyli dlaczego taki pożar się zaczął), a także o tym, co działo się po (czyli jak poradzą sobie na przykład poszkodowani).

Rozwijanie mowy i słownictwa

Po wprowadzeniu dzieci w temat straży pożarnej można zacząć ćwiczyć z nimi język i buzię, czyli wykonywać ćwiczenia artykulatorów ze strażakami. Kiedy buzie są już poćwiczone, przechodzimy do rozwijania słownictwa i do specyficznych nazw związanych ze strażakami.

Po poznaniu słownictwa związanego ze strażą pożarną przyszedł czas na poznanie dźwięków, jakie wydawać mogą różne przedmioty znajdujące się w remizie strażackiej, ale nie tylko. Kiedy zaczynamy temat dźwięków i straży, oczywiście jako pierwszy pojawia się (często nie do końca poprawnie wykonany) dźwięk wozu strażackiego czy też syreny: [ijoijoijoijo]. Ważne jest, aby od razu poprawiać dzieci, gdyż dźwięk syreny nie zawsze jest tak jednolity. Warto wykorzystać różne wozy strażackie i zaprezentować kilka z nich, bo przecież są różne samochody i różne dźwięki wydają.

Gry i zabawy fonacyjne

W tym ćwiczeniu dźwiękowym i fonacyjnym nie zatrzymujemy się jednak tylko na wozach strażackich, ale włączamy do tego dźwięki hydrantu, węża strażackiego, alarmu i kilku innych. Skoro jest aż tyle dźwięków, a zwykłe ich powtarzanie może się znudzić, czemu nie przenieść ich do gry? Na początku każde dziecko na kartce A4 rysuje domek - taki, jaki chce, jaki mu się podoba. Później opowiada się historię o tym, jak przydarzył się pożar i niestety domki zaczęły się palić.

Zabawa paluszkowa "Drabina strażaka"

Ostatnie zadanie to wspaniała zabawa paluszkowa czy też „piąstkowa”, bo pracować będą nasze pięści i wystawione w górę kciuki. Naszym zadaniem jest zbudowanie drabiny, na jaką wspina się strażak. Możemy to zadanie wykonywać w mniejszych grupkach dzieci.

Duże manewry i ćwiczenia operacyjne

Oprócz edukacyjnych zabaw dla najmłodszych, strażacy regularnie uczestniczą w skomplikowanych i wielowymiarowych ćwiczeniach operacyjnych, przygotowując się na najtrudniejsze scenariusze ratowniczo-gaśnicze zarówno w kraju, jak i poza jego granicami.

Ćwiczenia modułu GFFF Poland 2025

W dniach 8-11 kwietnia 2025 r., na terenie powiatu gnieźnieńskiego (miejscowość Modliszewo) odbyły się ćwiczenia pk. „GFFF 2025”, przeznaczone dla funkcjonariuszy PSP wchodzących w skład modułu GFFF Poland (ang. Ground Forest Fire Fighting). GFFF Poland tworzą grupy strażaków sformowane w Wielkopolsce i w Lubelszyźnie. W ćwiczeniach wielkopolskiej części składu GFFF udział wzięło 28 funkcjonariuszy z terenu woj. wielkopolskiego, a wśród nich 3 przedstawicieli woj. lubelskiego.

Rejon koncentracji modułu wyznaczony został w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej w Modliszewie. Tam też przeprowadzono odprawę z uczestnikami ćwiczeń. Przeprowadzono procedurę dysponowania modułu, łącznie ze sprawdzeniem ekwipunku osobistego, który każdy z członków grupy ma na wyposażeniu. Sprawdzono dokumenty oraz sprzęt łączności - to, co podczas prawdziwego wylotu dziać się będzie na lotnisku.

Następnie przemieszczono się do miejsca przeznaczonego na bazę operacji. Baza została zbudowana w oparciu o sekcję obozowiska plutonu logistycznego Centralnego Odwodu Operacyjnego, jak i sprzęt logistyczny będący na wyposażeniu modułu. Sprzęt ten gwarantuje pełną samowystarczalność w zakresie między innymi zakwaterowania, wyżywienia, dostępu do mediów, środków łączności, serwisu i zabezpieczenia medycznego.

Przebieg ćwiczeń GFFF 2025

Pierwszego dnia ćwiczeń skupiono się na budowie bazy operacji. Drugiego i trzeciego dnia ćwiczeń funkcjonariusze wchodzący w skład modułu zapoznawali się z szeroką gamą sprzętu logistycznego oraz ratowniczego stanowiącego wyposażenie modułu. Realizowano zajęcia warsztatowe - unifikację wiedzy z zakresu funkcjonowania modułu, omówiono aspekty bezpieczeństwa ratowników, wykorzystanie ognia w działaniach.

Kolejne zajęcia warsztatowe dotyczyły udzielania pomocy medycznej w trudno dostępnym terenie, przećwiczono operowanie pilarkami w terenach leśnych. Ćwiczono techniki wykorzystania pomp przenośnych oraz „małej armatury”. Doskonalono właściwą koordynację zadań poszczególnych zespołów ratowniczych, a także wykorzystanie sprzętu podręcznego do budowy pasów oddzielenia.

W kolejnym etapie warsztatów, na uprzednio wyznaczonym terenie, dokonano kontrolowanego wypalania terenów niezurbanizowanych, albowiem charakterystyka działań modułu zakłada również wykorzystanie ognia w celu eliminacji materiału palnego, a w konsekwencji zatrzymanie rozwijającego się pożaru. Po części warsztatowej nastąpił test sprawności członka modułu. W ciągu maksymalnie 35 minut, z 12 kg ciężarem na plecach, członkowie modułu w tempie marszowym musieli przemierzyć dystans około 3,2 km.

Po nabyciu niezbędnych umiejętności w zakresie prowadzenia działań bez użycia wody, na ćwiczących czekały epizody praktyczne. Od tej pory strażacy przeszli w tryb funkcjonowania taki, jaki może być podczas prawdziwej akcji poza granicami kraju. Epizody zakładały szybko rozwijający się pożar na terenie niezurbanizowanym, z licznymi przerzutami ognia. Do zadań strażaków należało między innymi skompletowanie niezbędnego sprzętu, dotarcie do wskazanego miejsca, przeprowadzenie natarcia bezpośredniego na pożar, a także reagowanie na nieustannie zmienną sytuację pożarową. Z uwagi na brak dostępu do źródeł wody, wszelkie działania prowadzone były wyłącznie przy wykorzystaniu sprzętu podręcznego.

Ćwiczących strażaków odwiedzili st. bryg. Tomasz Wiśniewski oraz st. bryg. Tomasz Grelak - zastępcy Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP oraz bryg. Robert Klonowski - komendant miejski PSP w Gnieźnie.

Inne specjalistyczne ćwiczenia ratownicze

• H2 DRON - ćwiczenia z alternatywnymi źródłami energii: We wtorek, 28 kwietnia 2026 roku, na terenie zakładu Promet Plast s.c. w Gaju Oławskim odbyły się powiatowe ćwiczenia ratownicze pod kryptonimem „H2 DRON”. Ćwiczenia te obejmowały wykorzystanie alternatywnych źródeł energii oraz technologii bezzałogowych statków powietrznych.

• MEDYK 2026 - symulacja wypadku masowego: W czwartek 23 kwietnia 2026 r. na terenie powiatu obornickiego, w miejscowości Wiardunki, odbyły się wojewódzkie ćwiczenia ratownicze pod kryptonimem „MEDYK 2026”. Symulowano wypadek masowy na przejeździe kolejowym. W działaniach udział wzięły siły i środki z województwa wielkopolskiego - 65 strażaków PSP i OSP. Ćwiczenia zostały przeprowadzone zgodnie z wcześniej opracowanym scenariuszem, mającym na celu sprawdzenie skuteczności procedur oraz przygotowania modułów HCP do działań poza granicami kraju, a także sprawdzenie przygotowania pododdziałów BCOO woj. dolnośląskiego do działania w sytuacjach kryzysowych. W akcji brało udział ponad 100 wozów strażackich i trzy razy tyle strażaków. W gotowość bojową postawiono ponad 140 strażaków i 45 zastępów.

• Trening gotowości służb na Dolnym Śląsku: W środę i w czwartek (22-23 kwietnia) zaplanowano trening gotowości służb z terenu niemal całego województwa dolnośląskiego do działania w sytuacjach kryzysowych. W ćwiczeniach bierze udział około 25 podmiotów i instytucji.
• ECHO 26 - ćwiczenia grup poszukiwawczo-ratowniczych: W dniach 17-18 kwietnia w Białogardzie odbyły się ćwiczenia Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych „ECHO 26”, których organizatorem była Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Białogardzie. W ćwiczeniach wzięło udział 60 funkcjonariuszy wraz z psami ratowniczymi.

• Silekol 2026 - doskonalenie współdziałania w sytuacjach chemicznych: 16 kwietnia br. na terenie zakładu Silekol w Kędzierzynie-Koźlu przeprowadzono wojewódzkie ćwiczenia ratownicze pod kryptonimem „Silekol 2026”. Ich głównym celem było doskonalenie współdziałania służb w przypadku zdarzeń o charakterze chemiczno-ekologicznym.

• Ratownictwo wysokościowe w poznańskiej elektrociepłowni Veolia: 16 kwietnia poznańska elektrociepłownia Veolii po raz kolejny stała się miejscem ćwiczeń ratownictwa wysokościowego. Tym razem jednak z udziałem strażaków z całego kraju.

• Ćwiczenia modułu GFFF Olsztyn w Orzyszu: W dniach 13-15 kwietnia br. strażacy z województwa warmińsko-mazurskiego ćwiczyli w Orzyszu. Kolejny moduł GFFF (Ground Forest Fire Fighting) odbył ćwiczenia praktyczne pod okiem instruktorów z wielkopolskiej PSP. Moduł GFFF Olsztyn to jeden z siedmiu takich zespołów w Polsce.
• Manewry w zakładach przemysłowych Runotex w Kaliszu: 30 marca 2026 roku jednostki ochrony przeciwpożarowej z terenu miasta Kalisza przeprowadziły wielogodzinne manewry na terenie zakładów przemysłowych Runotex. Założenia realizowali strażacy z Jednostek Ratowniczo - Gaśniczych w Kaliszu wraz z Plutonem Gaśniczym „KALISZ”.

Wyzwania współczesnego pożarnictwa

Pożary lasów należą dziś do najtrudniejszych i najbardziej wymagających działań ratowniczo-gaśniczych. Zmieniające się warunki klimatyczne, coraz dłuższe okresy suszy oraz rosnąca liczba pożarów wielkopowierzchniowych sprawiają, że przygotowanie wyspecjalizowanych modułów gaśniczych staje się jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa. Dlatego regularne i kompleksowe ćwiczenia są niezbędne dla utrzymania wysokiej gotowości operacyjnej służb ratowniczych.

tags: #cwiczenia #strazackie #grafka #foto