Włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) stanowi dla wielu jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) wydarzenie przełomowe. Z przynależnością do KSRG wiąże się zobowiązanie do utrzymywania stałej i najwyższej gotowości operacyjnej.
Włączenie Jednostki OSP do KSRG: Kryteria i Procedura
Procedura włączania jednostek OSP do KSRG jest szczegółowo określona przez Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 września 2014 r. w sprawie zakresu, szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Proces ten jest również doprecyzowany przez wymagania ustalone przez Komendanta Głównego PSP. Włączenie do KSRG nie jest procesem automatycznym i wymaga od jednostki osiągnięcia wysokiego stopnia gotowości operacyjnej.
Wymagania dotyczące ratowników
Kluczowym elementem włączonej jednostki OSP są jej ratownicy. Jednostka powinna mieć w swoim składzie co najmniej 12 ratowników, co odpowiada dwóm obsadom średniego wozu gaśniczego. Muszą oni spełniać wymagania do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, a także posiadać odpowiedni poziom wyszkolenia. W przypadku braku dwóch naczelników dopuszcza się przeszkolenie jednego naczelnika i trzech dowódców, co oznacza, że łączna liczba osób uprawnionych do kierowania działaniami ratowniczymi nie może być mniejsza niż cztery.
Procedura inspekcji gotowości operacyjnej
Po skompletowaniu niezbędnych dokumentów jednostka przechodzi inspekcję gotowości operacyjnej. Jest to moment, w którym Komenda PSP sprawdza wszystkie wymagane warunki, w tym stan sprzętu. Pozytywna ocena pozwala Komendzie Miejskiej lub Powiatowej PSP na przesłanie kompletnej dokumentacji do Komendy Wojewódzkiej PSP w celu jej zaopiniowania. Skompletowanie profesjonalnego wyposażenia strażackiego jest pierwszym i bardzo ważnym krokiem w stronę KSRG.
Gotowość Operacyjna Jednostek OSP: Wyzwania i Praktyka
Strażacy ochotnicy są gotowi nieść pomoc o każdej porze dnia i nocy. Na dźwięk syreny lub innego powiadomienia zostawiają bieżące obowiązki i udają się do remizy. Po przybyciu do garażu przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia.
Kluczowe elementy gotowości
W celu zachowania pełnej gotowości do działania należy zwrócić uwagę na kilka kluczowych obszarów:
- Gotowość ratowników: Dostępność przynajmniej jednego dowódcy, jednego kierowcy oraz co najmniej dwóch strażaków o każdej porze.
- Gotowość bazy technicznej: Sprawność pojazdów oraz sprzętu niezbędnego do skutecznego podjęcia działań ratowniczo-gaśniczych.
- Sprawny system alarmowania: Bez niego jednostka nie będzie w stanie wyjechać w wymaganym czasie.
Wyzwana w praktyce: czas dojazdu i obsada
W praktyce, osiągnięcie wymaganych czasów wyjazdu bywa trudne. Jak wynika z doświadczeń w PSP, bardzo ciężko jest "wyrobić się" w wymaganej minucie w dzień i dwóch w nocy. Natomiast w jednostkach OSP czas wyjazdu od momentu włączenia syreny to często około 5 minut. Problemy wynikają z konieczności otwarcia bramy, przyjęcia zgłoszenia, uruchomienia samochodu oraz oczekiwania na pozostałych członków załogi.
Coraz częściej jednostkom OSP, nawet tym należącym do KSRG i uważanym za najbardziej mobilne, trudno jest zebrać kompletny zastęp. Zdarza się, że wyjeżdżają 4, 3, a czasem nawet 2 osoby, co stanowi poważne wyzwanie dla skuteczności działań.
[HIT][OD ŚRODKA] Wyjazd alarmowy Plutonu Gaśniczego 491[R]22, 25 i 53 z JRG Łańcut
Inspekcje Gotowości Operacyjnej OSP
Jednostki OSP poddawane są regularnym inspekcjom gotowości operacyjnej. Celem tych inspekcji jest sprawdzenie rzeczywistej gotowości do podjęcia działań ratowniczo-gaśniczych. Z tego powodu inspekcje są niezapowiedziane i mogą mieć miejsce o różnej porze. Analizując stan gotowości operacyjnej swojej jednostki, pomocne jest zarządzenie Komendanta Głównego PSP dotyczące przeprowadzania inspekcji, w szczególności ZARZĄDZENIE Nr 10 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ z dnia 28 grudnia 2017 r.
Etapy inspekcji
Inspekcja najczęściej zaczyna się od włączenia systemu alarmowego przez zespół inspekcyjny. Poniżej przedstawiamy kluczowe etapy:
- Alarmowanie i pomiar czasu: Po dotarciu zespołu inspekcyjnego do remizy uruchamiany jest system alarmowania strażaków. W tym momencie rozpoczyna się pomiar czasu, który zostanie zatrzymany po wyjechaniu zastępu przed garaż. Według wytycznych, brak możliwości wyjazdu zastępu w czasie 15 minut skutkuje wystawieniem oceny niedostatecznej z całej inspekcji. Ocena tego etapu realizowana jest w oparciu o czas oraz o prawidłowość wykonania wymagań.
- Weryfikacja składu zastępu: W celu otrzymania punktów na tym etapie zastęp musi składać się z przynajmniej 4 strażaków, w tym kierowcy i dowódcy. Jeżeli na alarm przybędzie tylko kierowca, dowódca i jeden strażak, jednostka nie otrzymuje żadnego punktu.
- Sprawdzenie sprzętu i dokumentacji: Zespół inspekcyjny sprawdza wszystkie wymagane warunki, od stanu sprzętu po druki dokumentowania działań ratowniczych (zgodnie z rozporządzeniem MSWiA). W przypadku wycofania pojazdu lub sprzętu z podziału bojowego, zespół ocenia wpływ tego wycofania na możliwość skutecznego podejmowania działań.
- Test wiedzy teoretycznej: Weryfikacja posiadanej wiedzy odbywa się na podstawie pisemnego sprawdzianu. Jest to test złożony z 10 pytań zamkniętych z jedną prawidłową odpowiedzią. Test realizowany jest z podziałem na trzy grupy: dowódcy, kierowcy, ratownicy. Pytania wykorzystywane w sprawdzianie pochodzą z bazy udostępnianej przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej, dostępnej również w aplikacji Strażak.Online. Ten etap jest najwyżej punktowany (do 50 punktów).
- Ocena infrastruktury: Ten etap nie jest oceniany w skali punktowej. Zespół inspekcyjny sporządza opis, który uwzględnia, czy stan infrastruktury ma wpływ na obniżenie gotowości operacyjnej.
Po zakończonej kontroli następuje przedstawienie końcowej oceny.
Wyzwania w Zapewnieniu Gotowości Bojowej
Regularne zadawanie sobie pytania o problem z zapewnieniem gotowości bojowej jest kluczowe. Na podstawie wielu rozmów ze strażakami można stwierdzić, że największym wyzwaniem nie jest brak sprzętu czy awarie pojazdów, lecz problemy z obsadą. Brak możliwości wyjechania do zdarzenia jest dla strażaka bardzo frustrujący.
Kierowcy
Obecnie brakuje rozwiązań prawnych pozwalających na finansowanie kursu prawa jazdy na kategorie przydatne do prowadzenia pojazdów pożarniczych. Kierowcami w OSP są zazwyczaj kierowcy zawodowi albo strażacy, którzy z własnej inicjatywy zdobyli odpowiednie uprawnienia. Warto jednak wypracować porozumienie z urzędem gminy na dofinansowanie kursu prawa jazdy. Wspieranie przez doświadczonych kierowców strażaka, który chciałby zrobić odpowiednie uprawnienia, jest bardzo ważne. Należy również aktywnie poszukiwać nowych strażaków z kompetencjami kierowcy.
Dowódcy
Szkolenia niezbędne do bycia dowódcą realizowane są przez Państwową Straż Pożarną. Jednostki, które regularnie szkolą swoich strażaków, nie będą miały problemu z dobrymi dowódcami. Jeżeli w jednostce brakuje dowódcy, należy rozejrzeć się za odpowiednimi osobami i skierować je na kurs kierujących działaniem ratowniczym.
Utrzymanie i Monitorowanie Gotowości
Stale należy troszczyć się o pozyskiwanie nowych strażaków oraz motywowanie obecnych. Podstawą jest dobrze funkcjonujący zarząd. Jeżeli mimo wystarczającej liczby strażaków zdarzają się problemy z zapewnieniem gotowości, warto wdrożyć monitorowanie gotowości bojowej. Monitorowanie bieżącej gotowości często odbywa się oddolnie, poprzez wzajemne uzgadnianie dostępności. W odpowiedzi na sygnały o potrzebie narzędzia pomagającego monitorować dostępność strażaków, wprowadzono rozwiązanie w aplikacji Strażak.Online, gdzie każda jednostka otrzymuje dostęp do tablicy gotowości bojowej. Strażacy mogą z każdego miejsca w aplikacji dwoma kliknięciami określić swój stan gotowości.
Zapewnienie gotowości operacyjnej to najważniejsze zadanie każdej jednostki OSP, składające się z wielu czynników. Najważniejszym z nich jest gotowość ratowników, o którą należy zadbać w pierwszej kolejności.
Normy Czasu Dojazdu w KSRG
Metodyka budowy planu sieci jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych planowanych do włączenia do KSRG jako jedno z kryteriów wykorzystuje procent populacji objętej czasem dojazdu jednostek KSRG poniżej 15 minut. Zgodnie z analizą średnich czasów uzyskiwanych podczas inspekcji gotowości operacyjnej podmiotów KSRG, przyjęto, że czas osiągnięcia gotowości operacyjnej to 3 minuty dla Jednostek Ratowniczo-Gaśniczych (JRG PSP) i 10 minut dla OSP w KSRG. Punktem wyjścia dla tych dokumentów jest zmodyfikowana na potrzeby planowania operacyjnego analiza obszaru chronionego.
