Czeskie motopompy strażackie

portalcenter.cl

Motopompa to urządzenie, bez którego dzisiaj ciężko sobie wyobrazić pracę strażaka. Sprawdza się ona w wielu różnych sytuacjach. Wspomaga strażaków w walce z żywiołami już od bardzo wielu lat, a bez niej wiele akcji ratunkowych mogłoby zakończyć się niepowodzeniem. Najprościej definiuje się ją jako urządzenie, które łączy silnik spalinowy z klasyczną pompą wodną. Może tłoczyć wodę z różnych źródeł (stawów, rzek, jezior) bezpośrednio do miejsc, które trzeba ugasić. Co więcej, znajduje się na wyposażeniu każdego pojazdu gaśniczego - dzisiaj jest to standard. To jednak nie koniec jej zastosowań. Motopompa świetnie sprawdza się również w wypompowywaniu wody z zalanych pomieszczeń, przydaje się szczególnie wtedy, gdy pojawiają się różnego rodzaju podtopienia. Warto pamiętać, że zanim motopompy trafiły na wyposażenie jednostek Straży Pożarnej, strażacy musieli radzić sobie z problemami inaczej - za pomocą ręcznych pomp tłokowych, a to było niemałym wyzwaniem.

Historia i rozwój czeskich motopomp pożarniczych

Motopompy - zwane dawniej czasem „artylerią strażacką” - zaczęły wypierać sikawki ręczne (których historia sięga starożytności), parowe i gazowe już w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku, stając się z czasem absolutnie podstawowym sprzętem do podawania wody, a później również piany.

Fabryka przyrządów pożarniczych "Zakłady Strażackie SA" (Smekal)

W miejscowości Czechy koło Prościejowa (obecnie Cechy pod Kosirem) funkcjonowała „Fabryka przyrządów pożarniczych i potrzeb dla miast Zakłady Strażackie SA”. Czeska fabryka posiadała sklep firmowy w Krakowie przy ulicy Szewskiej 1. Warto wspomnieć, że fabryka sprzętu pożarniczego w Cechach pod Kosirem należała do rodziny Smekal. Nestor rodu - Antoni Smekal - założył tam w 1820 roku wytwórnie przyrządów do wypieku chleba i produkcji wiader. Jego potomkowie zbudowali w latach 70. XIX wieku zakład wytwórczy, który wyspecjalizował się w produkcji pomp ręcznych dla straży pożarnych. Popyt na sprzęt zaowocował otworzeniem filii (sklepu-hurtowni) w praskiej dzielnicy Smichov. W 1927 roku utworzono na bazie fabryki w Cechach pod Kosirem spółkę akcyjną pod nazwą „Hasicske Zavody” (Zakłady Strażackie, stąd nazwa na motopompie). Głównym udziałowcem i dyrektorem był Raimund Smekal, resztę udziałów posiadał Morawski Związek Straży Pożarnych. Rozpoczęto produkcję motopomp przenośnych, motopomp dwukołowych jako przyczep do samochodów, a w drugiej połowie lat 30. XX wieku prowadzono zabudowę pożarniczą na samochodach Škoda. W 1929 roku fabryka „Hasicske Zavody” otworzyła sklepy firmowe w Brnie, Mariborze (Jugosławia), Martinie (Słowacja) i w Krakowie.

Przykładem zabytkowego sprzętu jest okazała remiza w Harmężach, a przy niej zabytkowy konny wóz strażacki z przedwojenną motopompą produkcji czechosłowackiej. Przy obecnej siedzibie OSP Harmęże (z 2009 roku) stoi wóz konny z motopompą. Pojazd wykonali strażacy we własnym zakresie. Na metalowym podwoziu umieszczono skrzynię z desek, a koła posiadają ogumienie dętkowe. W przedniej części umieszczono drewniane siedzisko dla woźnicy, w tylnej części zwijadło. Pojazd oświetlały lampy świecowe. Najciekawszym elementem wyposażenia jest motopompa, przewożono ją w środkowej części nadwozia na metalowej ramie. Pompę napędzał silnik o mocy 22 KM, typu bokser z dwoma tłokami pracującymi w układzie poziomym. Wydajność pompy wynosiła 600 l/min. Na tabliczce znamionowej znajduje się informacja, że do smarowania należało używać produktów firmy „Vaccum Oil Company”. Chodziło o przedwojenną rafinerię w Czechowicach-Dziedzicach. Druga tabliczka znamionowa informuje, że motopompę wyprodukowała „Fabryka przyrządów pożarniczych i potrzeb dla miast Zakłady Strażackie SA w miejscowości Czechy koło Prościejowa”.

Firma Stratílek - długoletni producent sprzętu pożarniczego

Stratílek to jedna z najstarszych firm europejskich produkujących sprzęt pożarniczy. Istnieje i funkcjonuje do dziś, choć ulegała daleko idącym przekształceniom własnościowym i niejednokrotnie zmieniała nazwę. Została założona w 1899 roku przez Václava Ignáca Stratílka i w pierwszych latach swojego istnienia produkowała ręczne sikawki dwu- i czterokołowe przystosowane do zaprzęgu konnego wraz z wyposażeniem pożarniczym. V.I. Stratílek stopniowo rozszerzał produkcję o motopompy przenośne i przewoźne, autopogotowia i pompy pożarnicze. Autopogotowia i samochody rekwizytowe były zabudowywane na różnych typach i modelach samochodów ciężarowych rodzimej konstrukcji, w tym Škodach i Pragach. W 1936 roku V.I. Stratílek przekazał firmę swoim synom - Vlastimilovi i Václavovi. W 1948 roku nastąpiło upaństwowienie zakładu, a dwa lata później zmieniono jego nazwę na THZ - Továrny hasicích zařízení (Fabryka Urządzeń Strażackich). Cztery lata później THZ został połączony z Przedsiębiorstwem Państwowym Karosa. W 1985 roku produkcja sprzętu pożarniczego z Wysoké Mýto została przeniesiona do zakładu Karosy, który znajdował się w Poličce. Dopiero po 1989 roku firma zaczęła się stopniowo uniezależniać od Karosy, aż wreszcie w 1994 roku usamodzielniła się i zmieniła nazwę na THT - Továrna hasicí techniky (Fabryka Techniki Strażackiej). Pod tą nazwą funkcjonuje do dziś i chętnie odwołuje się do swoich korzeni.

Jednym z ciekawszych pojazdów zaprezentowanych na zlocie był samochód rekwizytowy wykonany na podwoziu Škody typ 125. Został wyprodukowany w 1928 roku, a podwozie napędza silnik o mocy 19 kW/26 KM. Szybkość maksymalna to 60 km/h. Samochód jest przystosowany do przewozu dziesięciu strażaków wraz z kierowcą. Wyposażenie pożarnicze do tego pojazdu dostarczył Stratílek. Z tyłu pojazdu zamontowano zdejmowane dwukołowe zwijadło samochodowe na węże tłoczne. Ponadto, by samochód mógł pełnić zadania typowego autopogotowia, miał on z tyłu zaczepianą dwukołową przewoźną motopompę z wyposażeniem w armaturę wodną i sprzęt pożarniczy.

Duże zainteresowanie uczestników zlotu wzbudzało autopogotowie zabudowane na podwoziu samochodu ciężarowego Škoda typ 154 z 1929 roku. Należy ono do Ochotniczej Straży Pożarnej w Olomouc-Chválkovice i bez większych napraw i uszkodzeń służy strażakom do dziś. Pojazd napędza silnik benzynowy o mocy 24 kW/33 KM (mógł być też uruchamiany ręczną korbą rozruchową). Z tyłu pojazdu, w osłoniętej od góry blachą stalową konstrukcji zabudowy, zamocowano autopompę o wydajności do 1400 dm³/min przy ciśnieniu 8 barów. Wyposażona jest w dwie nasady tłoczne i dwie nasady ssawne. W tylnej części zabudowy, po prawej i lewej stronie, zaczepione są dwa zdejmowane ręczne zwijadła na węże tłoczne. Tam też na metalowych kształtownikach jest przewożone zdejmowane dwukołowe zwijadło samochodowe (koła drewniane z obręczami metalowymi). Z przodu po prawej stronie na stopniach ułatwiających wsiadanie zaczepiono smok ssawny i rozdzielacz. Z lewej strony znajduje się nadziemny stojak hydrantowy.

Firma Sigmund - innowacje i losy w historii

Dużą wartością dla każdego muzeum są eksponaty, które należą do rzadko spotykanych. Tak jest w przypadku pompy Rakieta czeskiej firmy Sigmund - najnowszego nabytku Centralnego Muzeum Pożarnictwa. Firmę założył Ludwik Sigmund, pochodzący z małej miejscowości Trebcin (obecnie na terenie Czech). W 1868 roku przejął warsztat budowy pomp Jana Vychodila. Do zawodu przyuczał dwóch synów: Franciszka i Jana. Od 1894 roku bracia działali samodzielnie. W 1899 roku rozpoczęli produkcję pomp żelaznych, kołowrotów konnych (kieratów) i maszyn parowych o mocy 4 KM. W 1908 roku przyjęli nazwę J&F Sigmund - Budowa Studni i Pomp. W firmie produkowano także sikawki strażackie - Protekta i Frukta, były to sikawki jednoramienne, o niedużej wydajności, służyły do gaszenia małych pożarów. W 2014 roku Centralne Muzeum Pożarnictwa zakupiło pompę firmy Sigmund o nazwie Rakieta. Służyła ona do przepompowywania wody, np. do beczkowozu, a w systemie awaryjnym używano jej do gaszenia małych pożarów. Fabryka wytwarzała dla straży pożarnych sprzęt motorowy, tj. motopompy przenośne Sigmund PS o wydajności 1000 l/m, motopompy z silnikiem dwusuwowym Sigmund Z i motopompy przewoźne czterocylindrowe z silnikami Škoda nazwane Sigmund LM.

W 1937 roku w Newcastle rozpoczęła działalność angielska filia, pod nazwą Sigmund Pumps. Pracowało w niej około 2000 osób, a produkcję nadzorował Miroslav Sigmund. W tym czasie rząd brytyjski ogłosił przetarg na motopompy pożarnicze, które na wypadek konfliktu zbrojnego miały pełnić zadania w obronie cywilnej. Sigmund Pumps wygrała konkurs, rocznie dostarczając około 1300 motopomp. Po 1945 roku fabryka została znacjonalizowana. W Czechosłowacji funkcjonowała pod nazwą Sigma Pumpy z siedzibą w Ołomuńcu. Zakład istnieje do dziś.

Czeskie motopompy w akcji i konserwacji

Czescy strażacy z 50 jednostek OSP przywieźli 66 sprawnych technicznie eksponatów technicznych na rynek w Wysoké Mýto, w tym 36 motopomp przewoźnych dwukołowych, 10 motopomp przenośnych, osiem samochodów, dziewięć sikawek czterokołowych przystosowanych do pociągu konnego, dwie dwukołowe oraz małą przenośną sikawkę ręczną, tzw. berlovkę. Czescy strażacy dbają o stary sprzęt pożarniczy, a zwłaszcza ten rodzimej produkcji, czego przykładem jest duża ilość zgromadzonego sprawnego technicznie sprzętu.

Międzynarodowe zawody pożarnicze

22 września na boisku LKS-u w Chałupkach odbyły się Międzynarodowe Zawody Pożarnicze o Puchar Prezesa OSP Chałupki. W zawodach startowali strażacy z gminy Krzyżanowice i Czech. Punkty zdobywano w jednej konkurencji - zadaniu bojowym. Wszystkie drużyny używały swoich motopomp i od razu było wiadomo, że to te urządzenia będą miały wpływ na końcowe wyniki. Na szczęście dla Polaków, Czesi byli klasyfikowani oddzielnie.

Wyniki zawodów (Czesi):

• 1. Markwartowice (męska) - 16,89
• 2. Bogusławice (żeńska) - 20,85
• 3. Sunychl I - 22,06
• 4. Sunychl II - 22,29
• 5. Wrzesina - 33,47

Odrestaurowane motopompy przewoźne

Duże zainteresowanie budziły trzy odrestaurowane motopompy przewoźne na podwoziach dwukołowych. Każda zamocowana została na ramie wykonanej z kształtowników stalowych i wyposażonej w uchwyt przystosowany do zaczepiania do samochodu pożarniczego rekwizytowego lub autopogotowia. Napęd zapewnia silnik benzynowy czterocylindrowy i czterosuwowy o mocy 32 KM, produkowany przez firmę Stratílek. Silnik razem ze zbiornikiem paliwa ma obudowę typu zamkniętego wykonaną z profilowanej blachy stalowej. Po prawej i lewej stronie zabudowy znajdują się podnoszone do góry zamknięcia ułatwiające dostęp do silnika i jego osprzętu. Z tyłu do obudowy osłony silnika zamocowano zdejmowane ręczne zwijadło metalowe na węże tłoczne. Na tych samych uchwytach (za osłoną, a przed zwijadłem) znajdują się dwie wysuwane podpory stabilizujące. Z przodu zamocowano trzystopniową odśrodkową pompę o wydajności 1250 dm³/min przy ciśnieniu 8 barów. Do zasysania wody służą dwie nasady ssawne rozmieszczone po prawej i lewej stronie pompy. Nasady tłoczne mają podobne rozmieszczenie. Na błotnikach zaczepiono po dwa odcinki węży ssawnych. Prądownice wodne, rozdzielacz oraz smok ssawny przewożone są na ramie.

Budowa, typy i pielęgnacja motopomp strażackich

Przyjrzyjmy się bliżej budowie motopompy, która obejmuje:

• silnik spalinowy - to tzw. zbiornik paliwa zasilającego silnik;
• otwór wlotowy (do zasysania wody) i wylotowy (do tłoczenia wody).

Wspomniane urządzenie funkcjonuje na zasadzie przepompowywania wody z jednego miejsca do drugiego:

1. Zasysanie wody - to pierwszy krok, w którym urządzenie zasysa wodę z otwartego zbiornika (rzeki, jeziora czy stawu) za pomocą węża ssawnego.
2. Tłoczenie wody - tutaj z kolei silnik spalinowy napędza wirnik w pompie, który wytwarza ciśnienie, powodując przepływ wody przez pompę.

Wybór odpowiedniej motopompy

Przed dokonaniem zakupu motopompy, warto postawić sobie pytanie: do czego będzie ona najbardziej przydatna? Do wody czystej, czy może brudnej? Co więcej, duże znaczenie ma również wydajność i bezawaryjność takiego sprzętu. Warto też zwrócić uwagę na sposób rozruchu - ponieważ im szybszy, tym lepszy. Dobrym wyborem będzie czterosuwowy silnik spalinowy, który przewyższa dwusuwowe modele pod względem wydajności i trwałości. Dopiero po ustaleniu celu użytkowania dobrze jest jeszcze zastanowić się nad tym, czy urządzenie będzie wykorzystywane w sposób mobilny, czy stacjonarny.

Istnieją różne modele urządzeń, które są dostosowane do różnych typów wody:

• Do szlamu, który pojawia się najczęściej w wyniku podtopień w piwnicach, domach i podwórkach najlepszym rozwiązaniem będzie motopompa szlamowa.
• Możemy wyróżnić także motopompy pływające. Ich zadaniem jest wypompowywanie wody z zalanych powierzchni - mogą to być zarówno pomieszczenia, jak i odkryte tereny. Najczęściej stosowane są na podmokłych obszarach, bądź podczas akcji ratunkowych związanych z zalaniami (na przykład piwnic i garaży), powodziami. Co więcej, znajdują one zastosowanie również w rolnictwie, budownictwie i przemyśle. Warto zapoznać się z modelami NIAGARA, POSEJDON, MAMUT.
• Motopompy wysokociśnieniowe mogą przydać się do wypompowania wody z zalanego pomieszczenia lub terenu, na którym pojawiła się powódź. Szczególnej uwadze polecamy także motopompy pożarnicze TOHATSU VE1500 M16/8. Przeznaczone są głównie do zaopatrzenia wodnego i odpompowywania wody.

Pielęgnacja motopompy strażackiej

Odpowiednia pielęgnacja motopompy strażackiej pozwala na to, aby pracowała ona sprawnie przez długie lata. Należy pamiętać o następujących zasadach:

1. Po każdym użyciu motopompę należy dokładnie wyczyścić, usuwając piasek, błoto, liście, które mogą dostać się do pompy podczas pracy.
2. Silnik motopompy, a w szczególności ten spalinowy, wymaga kontroli poziomu oleju. Jego niski poziom może prowadzić do przegrzania silnika i jego uszkodzenia.
3. Dobrze jest przechowywać motopompę w suchym miejscu.
4. Ważne jest również to, aby węże ssące i tłoczne były w dobrym stanie, bez pęknięć i zagięć. Złe połączenia lub uszkodzenia mogą prowadzić do obniżenia pracy pompy, albo awarii.
5. Filtry powietrza są bardzo ważne w ochronie silnika przed pyłem i innymi zanieczyszczeniami.
6. Wiele motopomp posiada systemy chłodzenia, które zapobiegają przegrzewaniu się silnika.
7. Każda motopompa powinna być również sprawdzana przez oko specjalisty.

tags: #czeskie #motopompy #strazackie