Kwestia statusu członka orkiestry w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) często budzi pytania i wymaga dokładnej analizy, ponieważ każda jednostka OSP może mieć inny statut. Nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi, a to, jak traktować członków orkiestry, zależy od wewnętrznych uregulowań danej jednostki.
Definicja i umocowanie prawne
Kluczowe jest określenie statusu orkiestry w statucie konkretnej jednostki OSP. Niekiedy problemem jest brak jakiejkolkolwiek wzmianki o orkiestrze w statucie, co prowadzi do niejasności w traktowaniu jej członków. Wszystko zależy od tego, jak orkiestra jest umocowana prawnie w danej OSP. Jeśli została powołana na mocy uchwały, to właśnie w tej uchwale należy szukać odpowiedzi na nurtujące pytania dotyczące jej funkcjonowania i statusu członków.
W sytuacji, gdy nie ma żadnych zapisów statutowych ani uchwał regulujących działalność orkiestry, a orkiestranci są jedynie "przyklejeni do OSP", pojawia się problem. W takim przypadku, jeśli w statucie nie ma nic o członkach orkiestry, sprawę rozpatruje się indywidualnie, odnosząc się do ogólnych zasad członkostwa w OSP.
Rodzaje członkostwa w OSP i prawa orkiestrantów
Statut wzorcowy OSP nie posługuje się określeniem "członek czynny", lecz "członek zwyczajny". Prawa i obowiązki członka zwyczajnego są jasno określone w statucie. Przykładowo, jeśli orkiestrant jest członkiem zwyczajnym OSP, honorowym lub członkiem Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP) powyżej 16. roku życia, ma prawo głosu na zebraniach. Dobrą praktyką jest weryfikacja, czy członkowie orkiestry mają opłacone składki członkowskie, co jest podstawowym warunkiem pełnoprawnego członkostwa. Członkowie wspierający i honorowi mają prawo uczestniczenia w pracach i imprezach organizowanych przez OSP, a także z głosem doradczym w Walnym Zebraniu Członków.
Struktura organizacyjna OSP a rola orkiestry
Ochotnicza Straż Pożarna jest stowarzyszeniem posiadającym osobowość prawną, działającym na podstawie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. Jej majątek jest majątkiem wspólnym wszystkich członków, powierzonym czasowo w kolegialne zarządzanie członkom zarządu, pod nadzorem komisji rewizyjnej. Władze OSP mają szerokie uprawnienia organizacyjne i ogromną odpowiedzialność, zarówno przed członkami OSP, jak i przed władzami samorządowymi i państwowymi.
Zarząd OSP
Statut wzorcowy OSP określa skład zarządu. Minimalny skład zarządu to pięć osób, a maksymalny opisany to dziewięć osób. W jego skład wchodzą: prezes, naczelnik straży (zazwyczaj pełniący funkcję wiceprezesa), jeden lub dwóch wiceprezesów, sekretarz i skarbnik. Oprócz wymienionych, można utworzyć w zarządzie także inne funkcje, takie jak gospodarz, kronikarz czy zastępca naczelnika straży. Ponadto statut wzorcowy dopuszcza utworzenie innych ważnych funkcji, np. kapelmistrza, członka zarządu do spraw sportu, kobiet czy młodzieży, a także innych, które są konieczne z punktu widzenia potrzeb lokalnych. Członkowie zarządu (poza naczelnikiem) nie muszą być czynnymi ratownikami, jednak niezbędna jest wiedza, umiejętności i talenty menadżerskie do zarządzania mieniem OSP, które może mieć znaczną wartość. Zarząd podejmuje uchwały w sprawie przyjmowania i skreślania z listy członków OSP.
Komisja Rewizyjna OSP
Organem kontroli wewnętrznej OSP jest komisja rewizyjna, której zadania są opisane w statucie. Komisja jest wybierana na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym i wybiera spośród siebie przewodniczącego. Jej członkowie nie mogą być jednocześnie członkami zarządu tej samej OSP, współmałżonkami członków zarządu, ani pozostawać z nimi w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa lub podległości z tytułu zatrudnienia. Komisja rewizyjna ma obowiązek co najmniej raz w roku przeprowadzić kontrolę całokształtu działalności statutowej OSP, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej i opłacania składek członkowskich. Składa sprawozdania z kontroli wraz z oceną działalności OSP i wnioskuje o udzielenie lub nieudzielenie zarządowi absolutorium.
"Na Straży" , film dokumentalny o jednostce OSP Jurków
Orkiestry dęte w OSP - rys historyczny i przykłady
Orkiestry dęte często stanowiły integralną część Ochotniczych Straży Pożarnych, pełniąc ważną rolę kulturalną i społeczną w lokalnych społecznościach.
Orkiestra OSP w Nieszawie
W okresie przedwojennym życie muzyczne w Nieszawie było prężne, a Straż Pożarna, istniejąca od 1879 roku, aktywnie uczestniczyła w sferze kultury, m.in. na polu teatralnym i muzycznym od 1890 roku. Orkiestra straży już w 1931 roku uzyskała wyróżnienie na okręgowych rozgrywkach w Ciechocinku. W 1934 roku liczyła 18 osób, a od 1937 roku jej kapelmistrzem został Jan Szelążek, który przez kilkadziesiąt lat pracował na rzecz orkiestry. Po II wojnie światowej orkiestra OSP stała się jednym z najważniejszych ośrodków życia muzycznego w Nieszawie, kontynuując tradycje przedwojennych muzyków i szybko wznawiając działalność. Już 27 stycznia 1945 roku orkiestra straży dała swój pierwszy koncert, wykonując hymn narodowy i wiązankę melodii polskich. W 1947 roku orkiestra liczyła 11 osób. W okresie stalinizmu aktywność muzyczna osłabła, jednak orkiestra przetrwała, a po śmierci Jana Szelążka w 1961 roku, funkcję kapelmistrza objął Władysław Pakuła. W latach siedemdziesiątych orkiestra liczyła 14 członków, a w latach 1975-1980 podejmowano starania o jej wzmocnienie muzykami z innych miejscowości.
Orkiestra Dęta OSP w Odrzykoniu
Początki powstania orkiestry dętej w Odrzykoniu sięgają pierwszych lat XX wieku, kiedy to z inicjatywy zdolnych muzyków i ówczesnego proboszcza parafii, ks. Ernesta Józefa Świątka, zorganizowano zespół muzyczny. Orkiestra przyjęła nazwę „Towarzystwo Muzyczne św. Józefa” i już wtedy rozpoczęto zbiórkę środków na zakup instrumentów. Po wojnie działalność orkiestry została wznowiona, a w okresie międzywojennym prowadziła ożywioną działalność kulturalną i społeczną. W 1968 roku doszło do połączenia Zarządów OSP i orkiestry, co zaowocowało przyjęciem nazwy "Orkiestra Dęta Ochotniczej Straży Pożarnej w Odrzykoniu" oraz uchwaleniem „Regulaminu orkiestr dętych OSP”. W styczniu 1982 roku orkiestra liczyła 44 członków. Przez skład orkiestry w Odrzykoniu przewinęło się ponad 180 muzyków. Od 1968 roku, co dwa lata, prowadzony jest nabór i szkolenie młodzieży na członków orkiestry, co świadczy o ciągłości tradycji i zaangażowaniu lokalnej społeczności.
