Zapewnienie niezawodnej i ciągłej łączności radiowej stanowi fundament skuteczności działań ratowniczych oraz bezpieczeństwa zarówno ratowników, jak i osób poszkodowanych. Każdy etap prowadzenia akcji - od momentu przyjęcia zgłoszenia poprzez wymianę informacji w trakcie dojazdu, aż po koordynację sił na miejscu zdarzenia - opiera się na sprawnym i niezakłóconym przepływie komunikatów.
Dzięki efektywnej łączności, dyżurni operacyjni stanowisk kierowania i kierujący działaniem ratowniczym mogą natychmiast podejmować decyzje o dysponowaniu dodatkowych zasobów ratowniczych oraz elastycznie reagować na zmieniającą się sytuację operacyjną. Niezawodna łączność autentycznie ratuje ludzkie życie i mienie, dlatego dbałość o stan techniczny sprzętu łączności, w tym anten, fiderów i radiotelefonów, to nie tylko obowiązek, ale priorytet.
Migracja na cyfrowe systemy łączności: Standard DMR
Migracja na system łączności cyfrowej w standardzie DMR (Digital Mobile Radio) w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP) jest procesem nie tylko technologicznym, ale przede wszystkim operacyjnym, mającym bezpośredni wpływ na skuteczność prowadzonych działań ratowniczych. DMR to międzynarodowy standard cyfrowej radiokomunikacji ruchomej opracowany przez ETSI (European Telecommunications Standards Institute), stworzony z myślą o profesjonalnych radiotelefonach (PMR) używanych w służbach, przemyśle i logistyce.
Wdrażane rozwiązania mają na celu zwiększenie niezawodności komunikacji, poprawę bezpieczeństwa ratowników oraz skrócenie czasu reakcji w sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia. Przejście na nowoczesne standardy łączności cyfrowej to inwestycja w narzędzia, które umożliwią sprawniejszą koordynację sił i środków, lepsze pokrycie zasięgiem radiowym oraz ochronę przesyłanych informacji przed dostępem osób nieuprawnionych. Radiotelefony cyfrowe pracujące w standardzie DMR będą sukcesywnie wypierać rozwiązania analogowe stosowane dotąd przez PSP i OSP.
Wymogi sprzętowe i operacyjne
Proces przejścia na nowoczesny system łączności wymaga w pierwszej kolejności dostosowania wyposażenia jednostek do standardów operacyjnych obowiązujących w systemach łączności cyfrowej. Jednostki muszą dysponować urządzeniami spełniającymi wymogi koncepcji migracji na łączność cyfrową. Takie wyposażenie zapewnia możliwość prowadzenia korespondencji w nowej technologii. Przy zakupie należy zwrócić szczególną uwagę na zgodność sprzętu z wymaganiami systemu DMR.
Docelowo rekomenduje się, aby każdy ratownik w pojeździe posiadał radiotelefon noszony, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo i efektywność działań w strefie zagrożenia. Radiotelefony przenośne (nasobne-podręczne) różnią się przede wszystkim mocą wyjściową oraz jakością wykonania.
Podstawy łączności radiowej w straży pożarnej
W straży pożarnej najczęstszym sposobem kontaktowania się między sobą jest korespondencja radiowa, dzięki której ratownicy mają ciągły kontakt z dowódcą akcji, dowódca ze stanowiskiem kierowania itp.
Czym jest sieć radiowa?
Sieć radiowa to zespół trzech lub więcej stacji radiowych (radiotelefonów) pracujących według wspólnych danych radiowych.
Tryby pracy radiowej
- SIMPLEX - jest to sposób pracy radiowej, przy której nadawanie i odbiór są umożliwione naprzemiennie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości.
- DUPLEX - nadawanie i odbiór są możliwe jednocześnie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu dwóch częstotliwości.
Kryptonimy radiowe
Kryptonim to umowny znak rozpoznawczy maskujący przynależność służbową korespondenta - tzw. adres radiotelefoniczny. Na szczeblu wojewódzkim stosuje się odpowiednie kryptonimy do identyfikacji jednostek i dowódców.
Częstotliwości i kanały radiowe
Państwowa Straż Pożarna dla potrzeb realizacji łączności radiowej UKF wykorzystuje częstotliwości z pasma pierwszego zakresu 160MHz, będącego w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Pasmo to zostało podzielone na kanały radiowe z odstępem między nimi 12,5kHz. Generalnie, według Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (Dz.U. 2021 poz. 470), Straż Pożarna pracuje m.in. w zakresie 148,65 MHz-149,90 MHz (Lp. 239). Służba ta korzysta z kanałów o szerokości 12.5kHz i pracuje w modulacji FM (NFM) oraz trybie simpleksowym lub dupleksowym.
Każda komenda PSP (główna, wojewódzka, miejska/powiatowa) ma swój wyznaczony kanał radiowy (np. B021T dla KM PSP Wrocław), na którym pracują wszystkie zastępy prowadzące działania na terenie miasta i powiatu podległego pod daną komendę. Swoje wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze. Ponadto, w niektórych regionach używany jest system trankingowy EDACS produkcji firmy "Ericsson" (UHF), użytkowany wspólnie z policją.
Oznakowanie pojazdów i numery operacyjne
Wraz z rozwojem techniki pożarniczej, na szczeblu dowodzenia i kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi, pojawiły się problemy w szybkiej i sprawnej identyfikacji jednostek, pojazdów czy sprzętu, takiego jak łodzie ratownicze, przyczepy, kontenery czy motopompy. Często dochodzi do sytuacji, kiedy na miejscu zdarzenia pracuje nie jeden, nie dwa, a kilkanaście pojazdów pożarniczych różnego typu, z różnych jednostek.
W związku z powyższym, w jednostkach ochrony przeciwpożarowej wprowadzono odpowiednie oznakowanie pojazdów pożarniczych, którego właściwie zinterpretowane informuje odbiorcę o przynależności pojazdu lub sprzętu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryptonimie radiowym. Zasady te są określone w Załączniku do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. Generowanie liter i cyfr zgodnie z tymi zasadami jest możliwe po pobraniu kroju czcionki (fontu) pt. „Oznakowanie” ze strony Komendy Głównej PSP w dziale Logistyka, Wydział Logistyki i infrastruktury BT-I.
Elementy oznakowania
- Na samochodach gaśniczych i specjalnych, których kolor lub kształt nadwozia nie sugeruje przynależności do straży pożarnej, może być umieszczony napis w kolorze numeru operacyjnego o treści: "STRAŻ POŻARNA" lub "PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA".
- Na przednich drzwiach kabin samochodów gaśniczych, specjalnych lub ratowniczych może być umieszczony herb odpowiednio: województwa, powiatu, miasta, emblemat szkoły lub godło PSP. Wysokość herbu, emblematu lub godła powinna wynosić 25 cm.
- Numer operacyjny jest umieszczany na pojazdach samochodowych straży pożarnych wyposażonych i oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym. Powinien zostać wykonany według wytycznych zamieszczonych w Załączniku nr 1 do Zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. Dla pojazdów pożarniczych w istniejących regulacjach prawnych nie zostały sztywno określone zasady ich numerowania. Przykładem może być format XXX-51-drabina mechaniczna.
Integracja z innymi systemami powiadamiania
W dobie zaawansowanych technologii, takich jak cyfrowy system łączności (DMR), szybka i efektywna reakcja na zagrożenia wymaga nie tylko sprawnych łączy, lecz również spójnych i wielokanałowych mechanizmów ostrzegania społeczeństwa. Połączenie systemów DMR z nowymi formami powiadamiania - takimi jak Regionalny System Ostrzegania (RSO), ALERT-RCB, media czy aplikacje - tworzy nową jakość w koordynacji danych i alarmowaniu.
Bezpieczeństwo i odpowiedzialne korzystanie z częstotliwości
Częstotliwości używane przez Państwową i Ochotnicze Straże Pożarne są przydzielone dla resortu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) i służą do realizacji zadań o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa publicznego. Z tego powodu, niekontrolowane udostępnianie szczegółowych informacji o kanałach radiowych i ich parametrach osobom nieuprawnionym jest kwestią wrażliwą i może stanowić poważny problem. Zapewnienie bezpieczeństwa komunikacji jest szczególnie istotne w kontekście operacji ratowniczych.
Używanie skanerów do pasywnego nasłuchu częstotliwości służb ratowniczych jest w Polsce dozwolone. Natomiast programowanie tych częstotliwości do radiostacji, która umożliwia nadawanie, lub aktywne zakłócanie pasm służbowych, jest działaniem nielegalnym i niosącym za sobą poważne konsekwencje prawne oraz potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia ratowników oraz osób poszkodowanych.
tags: #czrstotliwosci #kanalow #osp