W dziedzinie ochrony przeciwpożarowej i bezpieczeństwa budynków w Polsce zaszły istotne zmiany. Dnia 23 grudnia 2024 roku weszła w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Nowe przepisy mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców oraz ograniczenie liczby tragicznych wypadków spowodowanych pożarami i zatruciami czadem.
Obowiązek montażu autonomicznych czujek dymu i tlenku węgla
Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wprowadzono obowiązek montażu autonomicznych czujek dymu oraz tlenku węgla (czadu). Celem tych zmian jest ochrona życia i zdrowia, z uwagi na wzrost liczby pożarów i zatruć tlenkiem węgla.
Kogo dotyczy obowiązek?
Obowiązek ten dotyczy wszystkich właścicieli i zarządców budynków mieszkalnych. W przypadku nowo powstałych budynków, czujki należy montować od razu. Natomiast dla budynków już istniejących przewidziano okresy przejściowe na doposażenie lokali w te urządzenia. Autonomiczną czujkę dymu i czadu należy umieścić w mieszkaniu. Czujnik dymu najlepiej umieścić na suficie, a czujnik czadu na ścianie w pobliżu pieca, kominka czy kotła na paliwo. Koszt takiej czujki dymu to około 60 zł, a czujka tlenku węgla - około 100 zł.
Znaczenie czujek dla bezpieczeństwa
Krajowa Izba Kominiarzy podkreśla, że montaż czujek dymu i czadu to inwestycja w życie i zdrowie mieszkańców. Urządzenia te, poprzez głośny alarm, mogą obudzić domowników w nocy, dając im cenny czas na ewakuację w przypadku pojawienia się ognia lub śmiertelnie niebezpiecznego, niewidocznego i bezwonnego tlenku węgla. Z danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej wynika, że liczba pożarów spowodowanych nieprawidłową eksploatacją urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe wzrosła w latach 2011-2021 aż o 156 procent. W 2021 roku odnotowano ponad 15,6 tysiąca takich zdarzeń, co oznacza najwyższy poziom w ostatniej dekadzie. Choć w ostatnich latach obserwuje się niewielki spadek, problem wciąż pozostaje bardzo poważny.
Terminy wprowadzenia obowiązku dla czujek
- Od 1 stycznia 2030 r.: Obowiązek stosowania autonomicznych czujek dymu i tlenku węgla w przypadku lokali mieszkalnych, które były użytkowane jako takie lokale w dniu 23 grudnia 2024 r.
- Od 1 stycznia 2030 r.: Obowiązek stosowania autonomicznych czujek tlenku węgla w przypadku pomieszczeń, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzących w skład lokali mieszkalnych, użytkowanych jako takie pomieszczenia w dniu 23 grudnia 2024 r.
- Od 30 czerwca 2026 r.: Obowiązek montażu czujki dymu w istniejących lokalach, w których są świadczone usługi hotelarskie.
Ustawodawca pozostawił sporo czasu na przygotowanie się do nowych obowiązków. Niemniej, warto już dziś wyposażyć swój lokal i mieszkanie w autonomiczną czujkę dymu oraz czujkę tlenku węgla, gdyż czujniki czadu i dymu ratują życie oraz dobytek.
Prawidłowa eksploatacja przewodów kominowych i wentylacyjnych
Krajowa Izba Kominiarzy przypomina również o podstawowych obowiązkach właścicieli i zarządców budynków w zakresie utrzymania systemów kominowych, które są kluczowe dla bezpieczeństwa i zapobiegania zagrożeniom pożarowym oraz zatruciom tlenkiem węgla.
Obowiązki właścicieli i zarządców
- Czyszczenie przewodów kominowych:
- W budynkach opalanych paliwem stałym (węgiel, drewno) - co najmniej cztery razy w roku.
- W budynkach ogrzewanych gazem lub paliwem płynnym - co najmniej dwa razy w roku.
- Czyszczenie przewodów wentylacyjnych: Przynajmniej raz w roku.
- Kontrola stanu technicznego instalacji kominowej: Co najmniej raz w roku. Przegląd powinien być wykonany przez mistrza kominiarskiego i udokumentowany elektronicznym protokołem, który od września 2023 roku jest jedyną akceptowaną formą potwierdzenia wykonania przeglądu. Dokument ten stanowi integralną część Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Brak e-protokołu może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela w razie pożaru.
Właściciele i zarządcy budynków powinni zapewnić swobodny dostęp do kominów i urządzeń z nimi związanych oraz systematycznie usuwać zanieczyszczenia z kratek wentylacyjnych i nawiewników, aby zapewnić odpowiednią cyrkulację powietrza. Krajowa Izba Kominiarzy, wspólnie z innymi organizacjami, prowadzi ogólnopolską akcję społeczną „Zaproś kominiarza”, której celem jest budowanie świadomości i promowanie właściwych postaw w zakresie bezpieczeństwa kominowego. Patronat honorowy nad akcją objął Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, co podkreśla wspólną troskę służb mundurowych i rzemiosła kominiarskiego o bezpieczeństwo Polaków.
Nowe zasady oznakowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego na zewnątrz budynków
Nowelizacja rozporządzenia wprowadza również nowe obowiązki dotyczące oznakowania ścian oddzielenia przeciwpożarowego, które mają znacząco ułatwić działania strażaków oraz zwiększyć bezpieczeństwo w przypadku pożaru w obiektach wielkopowierzchniowych.
Cel i zakres obowiązku
Odpowiednie oznakowanie miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem staje się obowiązkowe. Dotyczy to największych obiektów handlowych, produkcyjnych i magazynowych. Ściany oddzielenia przeciwpożarowego oddzielają dwie strefy pożarowe i zapobiegają w ten sposób rozprzestrzenianiu się pożaru w budynkach. Powinny być one wykonane z materiałów niepalnych. To proste rozwiązanie, które skraca czas rozpoznania i zwiększa bezpieczeństwo załóg ratowniczych oraz użytkowników budynków - podkreśla Państwowa Straż Pożarna.
Specyfikacja oznakowania
Z załącznika do rozporządzenia wynika, że należy umieścić specjalne oznaczenia. Oznakowanie musi jednoznacznie wskazywać linię połączenia z zewnątrz obiektu, zgodnie z przepisami lub uzgodnieniem z właściwym komendantem powiatowym lub miejskim PSP.
- Znak kwadratowy: Czerwony kwadratowy znak o wymiarach 200 x 200 milimetrów (przedstawiający ścianę i płomienie) należy umieścić w odpowiednim miejscu - przy krawędzi takiej ściany przeciwpożarowej - na wysokości 2,5 metra od powierzchni gruntu.
- Oznakowanie na dachach: Znaki trzeba też umieścić na dachach w odległości pół metra od krawędzi, a także przez całą ich szerokość w odległości maksymalnie 5 metrów od siebie.
- Czerwony pasek: Samą ścianę przeciwpożarową trzeba oznaczyć szerokim na 15 centymetrów czerwonym paskiem (zarówno na ścianach pionowych, jak i na dachu).
Terminy wprowadzenia obowiązku dla oznakowania
Obowiązek ten wynika z przepisów przejściowych rozporządzenia z 21 listopada 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1716).
- Od 1 stycznia 2026 r.: Oznakowanie miejsca połączenia ściany oddzielenia przeciwpożarowego ze ścianą zewnętrzną oraz z dachem staje się obowiązkowe dla nowych obiektów i w ogólnym zakresie.
- Od 1 stycznia 2025 r.: W praktyce, dla obiektów, które przed 23 grudnia 2024 r. (data wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia) uzyskały pozwolenie na użytkowanie albo złożono dla nich wniosek na dotychczasowych przepisach, nowe oznakowanie będzie wymagane od 1 stycznia przyszłego roku (tj. 2025).
Nie pozwólmy, aby kolejne tragedie stawały się statystyką. Zadbajmy o bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich.