Statut Ochotniczej Straży Pożarnej

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) to jednostki ochrony przeciwpożarowej, będące stowarzyszeniami. Statut jest najważniejszym wewnętrznym dokumentem mówiącym OSP, jak działać. Jest to pisemnie potwierdzona informacja o zasadach działania OSP - jej "Konstytucja", którą warto znać i przestrzegać. Wszelkie aktywności podejmowane przez OSP muszą być zgodne ze statutem (muszą z niego wynikać) i nie mogą mu zaprzeczać.

Podstawy prawne funkcjonowania OSP

Stowarzyszenie OSP działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. o stowarzyszeniach oraz ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, a także niniejszego Statutu. OSP działają również na podstawie szeregu innych ustaw, np. ustawy o ochronie ludności, ustawy o rachunkowości oraz ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ochotnicza Straż Pożarna posiada osobowość prawną.

Struktura i zawartość Statutu OSP

Statut OSP musi zawierać wytyczne określone w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. Obejmuje on informacje o:

• Nazwie, siedzibie, terenie działania.
• Celach i sposobach ich realizacji.
• Członkach stowarzyszenia (m.in. prawa i obowiązki, zasady przyjęć i utraty członkostwa).
• Władzach (m.in. kompetencje, zasady wyboru, długość kadencji).
• Majątku i sposobie jego zarządzania.
• Zasadach zmiany statutu i rozwiązania OSP.

Rozdział I: Postanowienia ogólne

Początek statutu to „wizytówka”, w której przedstawia się ochotniczą straż pożarną, podając jej nazwę, siedzibę i teren działania. Zwykle do nazwy dodawana jest informacja o miejscowości, w której znajduje się siedziba OSP, a także nazwa gminy, aby uniknąć niejasności. Wśród informacji ogólnych warto jeszcze wyróżnić zapisy o drużynach pożarniczych. Tworzenie dziecięcych i młodzieżowych drużyn pożarniczych jest wpisane jako możliwość w ustawie o OSP. Zasady funkcjonowania, w tym m.in. wiek osób przyjmowanych do MDP, mogą być doprecyzowane w odrębnym dokumencie, np. regulaminie MDP.

Rozdział II: Cele i sposoby ich realizacji

Celem Ochotniczej Straży Pożarnej jest ochrona życia, zdrowia, mienia lub środowiska oraz zadania określone w art. 3 ust. 1 ustawy o OSP. Działalność OSP opiera się na pracy społecznej jej członków. OSP może zatrudniać pracowników do prowadzenia swoich spraw. Cele, które mogą być realizowane, obejmują także rozwijanie wśród członków OSP kultury fizycznej i sportu, prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej, oraz propagowanie działalności ratowniczej. Sposoby realizacji celów są powiązane z samymi celami. OSP może prowadzić działalność nieodpłatną (co robi zawsze każda jednostka) oraz odpłatną pożytku publicznego. Aby prowadzić działalność odpłatną, trzeba spełnić warunki określone w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także umieścić informację o takiej możliwości w statucie organizacji. W statucie nie podaje się kodów PKD, działalność jest opisana swobodnym językiem.

Rozdział III: Członkowie OSP

W statucie muszą znaleźć się zapisy dotyczące tego, jak można zostać członkiem OSP, ale także jak taki przywilej można utracić. Przynależność do stowarzyszenia jest dobrowolna. Członkiem OSP może zostać każda osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, oraz złoży pisemną deklarację przystąpienia. Osoby poniżej 16 roku życia mogą być członkami młodzieżowych drużyn pożarniczych OSP za pisemną zgodą przedstawicieli ustawowych. Wzór deklaracji określa załącznik do Statutu. Członkowie OSP mają obowiązek m.in. aktywnego udziału w działalności jednostki, przestrzegania Statutu, regularnego opłacania składek członkowskich oraz wykonywania poleceń władz. Członek OSP ma prawo m.in. wybierać i być wybieranym do władz OSP, uczestniczyć w akcjach ratowniczych, nosić mundur strażacki i używać odznak.

Rodzaje członkostwa

• Członek czynny: spełniający wymogi określone w § 11 ust. 1, aktywnie uczestniczący w działalności.
• Członek wspierający: osoba fizyczna lub prawna, która wspiera działalność OSP finansowo lub w innej formie. Osoba prawna może być jedynie członkiem wspierającym.
• Członek honorowy: każda osoba fizyczna, bez względu na miejsce zamieszkania, szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej lub dla rozwoju OSP. Godność członka honorowego nadaje Walne Zebranie. Członkowie honorowi nie opłacają składek członkowskich.

Utrata członkostwa

Członkostwo w OSP ustaje w wyniku:

• dobrowolnej rezygnacji,
• śmierci członka,
• skreślenia z listy członków przez Zarząd OSP z powodu zalegania z opłacaniem składek członkowskich przez okres co najmniej jednego roku,
• wykluczenia uchwałą Zarządu OSP z powodu naruszania Statutu lub niewykonywania obowiązków członka,
• likwidacji osoby prawnej (w przypadku członka wspierającego).

Od uchwały Zarządu OSP o wykluczeniu przysługuje odwołanie do Walnego Zebrania, które można wnieść za pośrednictwem Zarządu OSP, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o wykluczeniu.

Rozdział IV: Władze OSP

W OSP, jak w każdym stowarzyszeniu, obowiązuje trójpodział władzy:

1. Walne Zebranie Członków - najwyższa władza, podejmuje najważniejsze decyzje, w tym o rozwiązaniu jednostki.
2. Zarząd OSP - organ wykonawczy, musi wykonywać uchwały Walnego Zebrania Członków. W jego skład wchodzi od pięciu do dziewięciu członków. Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, I wiceprezesa, naczelnika (komendanta OSP), sekretarza i skarbnika, a także może wybrać gospodarza, kronikarza i zastępcę naczelnika straży. Sposób reprezentacji OSP określa statut. Dobrą praktyką jest wpisanie dwóch osób wymaganych do podpisów, np. Prezes i Skarbnik lub Wiceprezes i Skarbnik OSP.
3. Komisja Rewizyjna OSP - wewnętrzny „policjant”, sprawdzający zarząd i wyłapujący błędy, a także wspierający zarząd w działaniach. Komisja Rewizyjna wybiera ze swego grona Przewodniczącego.

Kadencja i uzupełnianie składu

Długość trwania kadencji wybieralnych władz (zarządu i komisji rewizyjnej) zależy od decyzji OSP, zazwyczaj jest to pięć lat. W przypadku, gdy skład władz OSP ulegnie zmniejszeniu w czasie trwania kadencji, uzupełnienie ich składu może nastąpić w drodze kooptacji, której dokonują pozostali członkowie organu. W trybie tym można powołać nie więcej niż ⅓ składu organu.

Walne Zebranie Członków

Walne Zebranie obraduje najczęściej w dwóch trybach: zwyczajnym i nadzwyczajnym. Zwyczajne walne zebranie członków zwoływane jest przez Zarząd co najmniej raz w roku (sprawozdawcze), a raz na pięć lat - sprawozdawczo-wyborcze. Zarząd zawiadamia członków o terminie, miejscu i porządku obrad, co najmniej na 14 dni przed planowanym zebraniem, w sposób zwyczajowo przyjęty. Nadzwyczajne Walne Zebranie zwołuje się w przypadkach określonych w statucie. Uchwały Walnego Zebrania Członków OSP zapadają zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby członków czynnych. Walne Zebranie zwołane w II terminie jest władne podjąć uchwałę bez względu na liczbę obecnych na nim członków zwykłą większością oddanych głosów, z wyjątkiem uchwał w sprawie nabycia i zbycia nieruchomości, zmiany Statutu i rozwiązania OSP. Uchwały w tych sprawach wymagają kwalifikowanej większości 2/3 ogólnej liczby głosów w obecności co najmniej 1/2 ogólnej liczby członków czynnych OSP.

Posiedzenia Zarządu OSP

Posiedzenia Zarządu OSP odbywają się według potrzeb, co najmniej jednak raz w kwartale i są zwoływane przez prezesa. Posiedzeniom Zarządu OSP przewodniczy Prezes lub Wiceprezes OSP. Do ważności uchwał Zarządu OSP wymagana jest obecność co najmniej 1/2 ogólnej liczby członków Zarządu OSP. Uchwały Zarządu OSP zapadają zwykłą większością głosów. W razie równej liczby głosów, rozstrzyga głos Przewodniczącego. Uchwały Zarządu OSP podejmowane są w głosowaniu jawnym lub tajnym.

Rozdział V: Majątek i fundusze

Majątek OSP powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dotacji, ofiarności publicznej oraz z dochodów z działalności gospodarczej. Cały majątek służy realizacji celów statutowych OSP i nie może być przeznaczony do podziału między jej członków. OSP może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach.

Rozdział VI: Zmiana statutu i rozwiązanie OSP

Zmiana statutu oraz rozwiązanie OSP zawsze należą do kompetencji najwyższej władzy, czyli Walnego Zebrania Członków. Decyzje te są podejmowane kwalifikowaną większością 2/3 ogólnej liczby głosów, przy obecności co najmniej 1/2 ogólnej liczby członków czynnych OSP. W przypadku rozwiązania OSP, pozostały majątek, stanowiący własność OSP, przechodzi na zaspokojenie potrzeb mieszkańców miejscowości, natomiast sprzęt i urządzenia będące własnością komunalną przechodzą do dyspozycji samorządu terytorialnego.

Statut a regulaminy wewnętrzne

Statut jest najważniejszym dokumentem OSP. Wszelkie regulaminy wewnętrzne, które Zarząd ma możliwość wprowadzać (o ile statut to przewiduje), muszą być zgodne ze statutem i nie mogą zmieniać jego zapisów. Jeśli statut nie zawiera zapisu o prawie zarządu do wprowadzania regulaminów, to zarząd nie ma prawa wprowadzania żadnego regulaminu. Działania zarządu, które uniemożliwiają członkom kandydowanie do nowego zarządu pod pretekstem zalegania ze składkami, mimo braku takiego zapisu w statucie, są niezgodne z prawem statutowym. Jeśli nie minął rok zalegania ze składką i ogłoszono nowe wybory, Zarząd nie może nikomu zabronić kandydowania do władz. Jeśli minął rok, zarząd powinien skreślić taką osobę z listy członków.

Status OPP

Ochotnicza Straż Pożarna, jak każda inna organizacja pozarządowa, może starać się o status organizacji pożytku publicznego (OPP). Członkinie i członkowie komisji rewizyjnej nie mogą mieć powiązań z członkami zarządu, nie mogą być zatrudnieni w OSP i nie mogą być osobami skazanymi. Podobnie, członkowie zarządu nie mogą być osobami skazanymi. Jeśli OSP starająca się o status OPP ma zamiar prowadzić zarówno nieodpłatną, jak i odpłatną działalność pożytku publicznego, informacja o przedmiotach tej działalności powinna być umieszczona w statucie.

tags: #czy #kazda #osp #ma #taki #sam