Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu nowoczesnego wyposażenia i wsparcia finansowego dla jednostek straży pożarnej w Polsce, zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Dzięki różnorodnym programom dotacyjnym oraz mechanizmom przekazywania mienia, MSWiA umożliwia strażakom skuteczne prowadzenie działań ratowniczych, co bezpośrednio przekłada się na zwiększenie bezpieczeństwa obywateli.
Bezpośrednie wsparcie i programy dotacyjne
MSWiA aktywnie uczestniczy w modernizacji sprzętu pożarniczego, przekazując jednostkom nowe wyposażenie o znacznej wartości. Przykładem są wydarzenia w Opolu, gdzie Szef Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Marcin Kierwiński wraz z wiceminister Magdaleną Roguską przekazali Państwowej Straży Pożarnej z województwa opolskiego 40 jednostek nowego sprzętu. Łączna wartość tej inwestycji przekroczyła 32 mln zł. Wśród przekazanego wyposażenia znalazły się między innymi uniwersalne pompy do wody czystej i brudnej, których koszt jednej sztuki wynosił blisko 2 miliony złotych.
W 2025 roku do opolskich strażaków trafiło również 36 nowych pojazdów o łącznej wartości 31,2 mln zł. Wsparcie objęło także jednostki OSP, którym przekazano 10 pojazdów oraz dodatkowy sprzęt specjalistyczny. Dodatkowo, w związku ze skutkami powodzi z 2024 roku, PSP w regionie otrzymała 8,5 mln zł na odbudowę infrastruktury i uzupełnienie wyposażenia.
Programy ochrony ludności i SAFE
Magdalena Roguska podkreślała, że program ochrony ludności opiera się na trzech filarach: wzmacnianiu potencjału służb, wsparciu samorządów oraz budowaniu społecznej gotowości na sytuacje kryzysowe. W ramach programu ochrony ludności do Komendy Wojewódzkiej PSP w Opolu trafiło 4,3 mln zł, za które zakupiono uniwersalne pompy.
Ważnym źródłem finansowania jest program SAFE, którego znaczenie dla bezpieczeństwa państwa oraz służb podległych MSWiA wielokrotnie podkreślał minister Marcin Kierwiński. Po raz pierwszy w historii Unia Europejska zdecydowała się uruchomić tak kompleksowy instrument wzmacniający bezpieczeństwo, a Polska ma być jego największym beneficjentem. W przypadku służb podległych MSWiA mowa jest o środkach rzędu prawie 8 mld zł, które mają zostać przeznaczone między innymi na modernizację. Minister Kierwiński apelował do prezydenta o podpisanie ustawy umożliwiającej uruchomienie tych środków, podkreślając, że "te pieniądze są bardzo służbom potrzebne".
Zasady dofinansowania zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych dla OSP
MSWiA regularnie informuje o zasadach dofinansowania Ochotniczych Straży Pożarnych i gmin przy zakupie samochodów pożarniczych z budżetu państwa. W 2025 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zatwierdziło listę Ochotniczych Straży Pożarnych, które otrzymają dofinansowanie na zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych. W sumie do jednostek OSP trafi 262 nowych pojazdów, w tym 34 ciężkie, 134 średnie oraz 94 lekkie samochody ratowniczo-gaśnicze. Decyzję w tej sprawie podpisał wiceminister Wiesław Leśniakiewicz.
Proces ustalania listy beneficjentów był zobiektywizowany, oparty na analizie 10 szczegółowych kryteriów. Do każdego kryterium przypisana jest odpowiednia waga, odzwierciedlająca jego wartość w procesie oceny. Wśród kluczowych kryteriów branych pod uwagę przy dofinansowaniu OSP i gmin na zakup samochodów pożarniczych są m.in.:
- Stopień zagrożenia gminy: Analiza zagrożeń poszczególnych gmin, klasyfikowanych w kilku kategoriach.
- Aktywność jednostki OSP: Aktywność w ostatnich trzech latach.
- Przygotowanie jednostek do działań: Liczba strażaków uprawnionych do udziału w działaniach ratowniczych, posiadających odpowiednie wyszkolenie, aktualne badania lekarskie i ubezpieczenie.
- Liczba kierowców: Posiadanie uprawnień do prowadzenia określonego typu pojazdu pożarniczego oraz desygnowanie środków na szkolenie kierowców.
- Wiek pojazdów w jednostce: Ocena stanu obecnej floty.
- Możliwość zaangażowania: Liczba pojazdów kupionych w gminie przez ostatnie pięć lat.
- Współczynnik operacyjny: M.in. obciążenie OSP działaniami ratowniczymi.
- Aktualne wyposażenie i poziom wyszkolenia.
- Poziom zamożności gminy.
W celu usprawnienia procesu wnioskowania i zakupu pojazdów pożarniczych powstanie specjalna aplikacja, która będzie służyła do obliczania punktacji dla poszczególnych jednostek i ułatwi ocenę. Środki dostępne dla poszczególnych jednostek OSP zostaną wcześniej podzielone na województwa.
Składanie wniosków o dostęp do SIO przez pracownika podmiotu
Przekazywanie zbędnego mienia i inne formy wsparcia
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie tylko finansuje zakup nowych pojazdów, ale również umożliwia pozyskiwanie technicznie sprawnego, używanego mienia. Zastępca dyrektora Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzenia Kryzysowego w MSWiA, Robert Klonowski, poinformował, że będzie więcej samochodów pożarniczych używanych i sprawnych technicznie, możliwych do pozyskania z zasobów Państwowej Straży Pożarnej.
Przekazywanie sprzętu przez PSP dla OSP
Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, Państwowa Straż Pożarna jest zobowiązana do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym strażom pożarnym. Zgodnie z zarządzeniem nr 1 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 stycznia 2020 r., jednostka OSP zainteresowana pozyskaniem zbędnego sprzętu powinna zwrócić się, za pośrednictwem właściwego terytorialnie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej ze stosownym wnioskiem w tej sprawie.
Inne źródła mienia ruchomego
Jednostki OSP mogą również wnioskować o nieodpłatne przekazanie mienia ruchomego Skarbu Państwa od innych instytucji:
- Ministerstwo Obrony Narodowej (MON): Minister Obrony Narodowej ogłasza nabór wniosków o nieodpłatne przekazanie na własność mienia ruchomego Skarbu Państwa. OSP mogą składać wnioski o mienie będące we władaniu jednostek organizacyjnych podległych MON, zgodnie z przewidzianym trybem.
- Organy administracji publicznej: Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 2019 r., jednostki OSP mogą wnioskować do danego organu administracji publicznej oraz kierowników jednostek o przekazanie zbędnych składników rzeczowych majątku ruchomego. Informacje o każdym zbędnym lub zużytym składniku majątku ruchomego są zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej.
Znaczenie nowoczesnego wyposażenia i dalsze plany
Nowoczesne wyposażenie to fundament pracy strażaków. Bez sprzętu wysokiej jakości niesienie pomocy byłoby znacznie trudniejsze i bardziej ryzykowne. Dlatego też dotacje z MSWiA są niezwykle ważne, ponieważ pozwalają inwestować nie tylko w sprzęt, ale przede wszystkim w bezpieczeństwo własne strażaków i ratowanych osób. Ministerstwo podkreśla, że "nowoczesne wyposażenie umożliwi druhnom i druhom z OSP zwiększenie gotowości operacyjnej" oraz "samochody ratowniczo-gaśnicze pełnią kluczową rolę podczas gaszenia pożarów oraz w innych akcjach ratowniczych".
Wicedyrektor Robert Klonowski zaznaczył, że planowany jest zakup wyposażenia oraz uzupełnienie umundurowania specjalnego i wyposażenia osobistego wszystkich strażaków PSP i OSP. Program zakłada również zakup i wymianę samochodów ratowniczo-gaśniczych z funkcją dostarczania wody do celów bytowych, zakup i wymianę samochodów specjalnych, zakup pojazdów UTV z przyczepą i akcesoriami oraz innego sprzętu.