W poniedziałek, 15 kwietnia 2019 roku, około godziny 18:50, w Paryżu wybuchł pożar, który szybko objął remontowaną właśnie średniowieczną katedrę Notre Dame. Płomienie błyskawicznie rozprzestrzeniły się na całą budowlę, trawiąc jeden z symboli Paryża, Francji i Europy. Pożar, będący wielkim ciosem dla Francuzów i całego świata, został ugaszony dopiero rano.
Skutki Pożaru i Ratunek Zabytków
Ogień strawił dwie trzecie dachu z autentyczną dębową więźbą dachową. Zapadła się również dodana przez Eugène’a Viollet-le-Duca iglica, a witraże uległy zniszczeniu. Chociaż wnętrze katedry spłonęło, a część wyposażenia legła w gruzach, główna struktura budowli oraz wieże wytrzymały napór ognia. Kluczowe było szybkie działanie, które pozwoliło ocalić najcenniejsze relikwie i dzieła sztuki. Przedmioty ze skarbca, w tym relikwie Korony Cierniowej (umieszczone w katedrze przez św. Ludwika w 1239 r.) oraz Krzyża Świętego (przekazane przez polskiego króla Jana Kazimierza, towarzyszące koronacjom królów polskich od Władysława Jagiełły), zostały wyniesione natychmiast po wybuchu pożaru. Ocalały także miedziane posągi, które zdemontowano z iglicy tydzień wcześniej w związku z remontem.
Sekrety katedry Notre Dame, dokument lektor pl 2017 HDe
Pierwsza Msza Święta po Pożarze: Wydarzenie i Symbolika
Dokładnie dwa miesiące po tragicznym pożarze, w sobotę 15 czerwca 2019 roku wieczorem, we wnętrzu paryskiej katedry Notre Dame została odprawiona pierwsza msza święta. Wydarzenie to, niezwykle symboliczne, upamiętniało rocznicę poświęcenia (dedicatio) katedry i jej ołtarza, którą katedra co roku obchodzi 16 czerwca. Liturgię sprawował arcybiskup Paryża Michel Aupetit w koncelebrze kilkunastu kapłanów, w tym rektora katedry, księdza Patricka Chauveta.
Miejsce i Uczestnicy
Msza odbyła się w niewielkiej, prawie niezniszczonej kaplicy Najświętszego Sakramentu w absydzie świątyni, zwanej również kaplicą Rycerzy Grobu Bożego, w której przechowywana jest relikwia Korony Cierniowej Jezusa. Zwęglone belki zalegające w środkowej nawie wyjaśniały, dlaczego nabożeństwo nie mogło być odprawione przy głównym ołtarzu.
Ze względów bezpieczeństwa dziedziniec przed katedrą był zamknięty dla publiczności. Liczba uczestników mszy została ograniczona do około 20-30 osób. Wśród nich znaleźli się kanonicy, kilku wolontariuszy, świeckich z paryskiej diecezji, pracownicy zabezpieczający świątynię oraz robotnicy budowlani. Ważnym elementem było naleganie arcybiskupa na obecność biednych. Z powodów bezpieczeństwa wszyscy, w tym kapłani w ornatach, mieli na głowach białe robotnicze kaski, co było warunkiem wydania zezwolenia na wejście do katedry.
Homilia Arcybiskupa Michela Aupetita
W swojej homilii arcybiskup Michel Aupetit wielokrotnie podkreślał chrześcijański charakter budowli, nazywając katedrę „znakiem naszej Francji i jej przynależności do chrześcijaństwa”. Porównał entuzjazm średniowiecznych budowniczych z zapałem tych, którzy dziś ją odbudowują, i zaznaczył, że świątynia zrodziła się z chrześcijańskiej nadziei, trwalszej niż jednostkowe życie, przenoszącej się na przyszłe pokolenia. Arcybiskup przypomniał, że katedra jest „azylem biednych i odrzuconych, którzy znajdują tu ochronę”, i wyraził życzenie, „by tak było zawsze”.
Metropolita Paryża retorycznie zapytał, „czy wstydzimy się wiary naszych przodków, czy wstydzimy się Chrystusa?”, stanowczo podkreślając, że Notre Dame jest przede wszystkim miejscem kultu. Stwierdził, że „kultura bez kultu staje się przeciwieństwem kultury”, i skrytykował „laickość, która ze sfery publicznej wyklucza Imię Boże i wszelką widoczną duchowość”. Zakończył homilię słowami, że „Chrystus jest kamieniem węgielnym” katedry, a bez niego „ta katedra się zawali, stanie się pustą skorupą, oprawą bez klejnotu, szkieletem bez życia, ciałem bez duszy”. Podkreślił również, że katedra „nadal żyje, bo sprawowana jest w niej Eucharystia”, co stanowi jej prawdziwy cel.
Symboliczny Dar i Uroczyste Zakończenie
Po komunii świętej, prałat Pascal Gollnisch, dyrektor l'Oeuvre d'Orient (stowarzyszenia pomocy Kościołom wschodnim), przekazał arcybiskupowi Aupetitowi krzyż. Dar ten, wykuty z kamienia pochodzącego ze zniszczonego sklepienia katedry maronitów w Aleppo w Syrii, symbolizował solidarność i wspólne cierpienie chrześcijan z miejsc, które znajdują się „w podobnym stanie” jak Notre Dame. Na zakończenie Mszy uczestnicy zwrócili się w stronę figury patronki świątyni - Matki Bożej, zabezpieczonej w jednej z bocznych kaplic, aby odśpiewać „Salve Regina”.
Wyzwania Odbudowy i Przyszłość Katedry
Odbudowa katedry to długotrwały i kosztowny proces. Od 60 do 150 robotników nieustannie pracuje przy wynoszeniu gruzu, stabilizacji struktury i sortowaniu usuniętych elementów przez archeologów. Tymczasowo nad chórem i nawą główną rozpięto dwa ogromne "parasole" - płachty zabezpieczające wnętrze. Prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił plan odbudowy Notre Dame w ciągu pięciu lat i apelował o datki. Jednakże, projekt ustawy o odbudowie utknął w parlamencie, a z deklarowanych około 850 milionów euro, do tej pory spłynęło zaledwie około 80 milionów, głównie od osób prywatnych. Francuski minister kultury Franck Riester uspokajał, że wolniejsze wpłaty od głównych darczyńców są "normalne" i będą płynąć stopniowo wraz z postępem prac.
Premier Nadrenii Północnej-Westfalii Armin Laschet, który odwiedził katedrę, wyraził głębokie poruszenie szkodami i podziw dla energii, z jaką Francuzi przystępują do odbudowy. Pomimo początkowych obaw rektora Chauveta i arcybiskupa Aupetita o tempo spływających funduszy, panuje przekonanie, że pieniędzy na odbudowę nie zabraknie.
Historia i Znaczenie Notre Dame
Katedra Notre Dame została wzniesiona na wyspie Île de la Cité na Sekwanie. Jej budowę, trwającą 180 lat, zapoczątkowano wiosną 1163 roku. Gotycka świątynia, przykryta sklepieniem żebrowym, z charakterystycznymi łukami przyporowymi, przez wieki była ściśle związana z historią Francji. Stąd wyruszano na wyprawy krzyżowe, tu koronowano królów (jak Henryk IV Anglii w 1431 r.) i cesarzy (Napoleon Bonaparte w 1804 r.), tu żegnano prezydentów (Charlesa de Gaulle'a) i świętowano Te Deum po zakończeniu II wojny światowej. Podczas rewolucji francuskiej katedra została sprofanowana i przekształcona w świątynię Rozumu. Obecny kształt i aranżację otoczenia zawdzięcza dziewiętnastowiecznej renowacji dokonanej przez architektów Jean-Baptiste-Antoine Lassusa i Eugène’a Viollet-le-Duca, który odtworzył pierwotne zdobienia.
Tymczasowe Nabożeństwa
Do czasu ponownego oddania katedry do użytku nabożeństwa zwyczajowo sprawowane w Notre Dame, a także adoracja Korony Cierniowej Jezusa Chrystusa i innych relikwii Męki Pańskiej, zostały przeniesione do kościoła św. Germana z Auxerre (Saint-Germain-l’Auxerrois) koło Luwru.