Hydranty stanowią kluczowe elementy infrastruktury przeciwpożarowej, których dostępność i sprawność mają zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego. Niestety, w polskich miastach, pomimo ich znacznej liczby (ponad 17 tys. w Warszawie, około 6,5 tys. w Poznaniu), znaczna część z nich często pozostaje niedostępna dla straży pożarnej, bo zastawiona zaparkowanymi samochodami.
Nowe przepisy i uprawnienia strażaków w Polsce
Sytuacja ta ma szansę ulec poprawie dzięki nowelizacji ustawy i w konsekwencji rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji, które zezwala strażakom na nakładanie mandatów za łamanie przepisów przeciwpożarowych. Na baczności powinni się mieć zatem kierowcy zastawiający drogi pożarowe i parkujący samochody przy hydrantach. Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej może za to wypisać mandat w wysokości nawet 500 zł.
Mł. bryg. Mariusz Hulewicz, wykładowca w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, komentuje: „Zmiana przepisów była oczekiwana od dawna. Co prawda dotychczas przepisy zakazywały czynności utrudniających strażakom dostęp do urządzeń gaśniczych, a więc m.in. zastawiania hydrantów, jednak strażacy nie mieli możliwości karania niesfornych kierowców. Dotychczas czuli się oni bezkarni - traktowali drogi pożarowe jak miejsca parkingowe, a hydranty często jak słupki przydrożne. Problem po części wynika z niewystarczającej liczby miejsc parkingowych, kierowcy nie mają po prostu gdzie parkować i zastawiają hydranty”.
Amerykański model: wysokie kary i wysoka świadomość
W kontekście kar i świadomości społecznej, często przywoływany jest przykład Stanów Zjednoczonych. Mariusz Hulewicz dodaje: „W USA mandat za parkowanie przy hydrancie należy do jednych z wyższych, jakie mogą być wystawione kierowcy. Między innymi dlatego w Stanach Zjednoczonych nikt hydrantów nie zastawia, inaczej musi się liczyć z karą pieniężną oraz tym, że jego samochód może zostać uszkodzony (np. przez wybicie szyb w celu przeciągnięcia węża strażackiego), jeżeli przeszkadza w akcji ratowniczej. Przestrzeganie przepisów w tym zakresie wynika jednak nie tylko z dotkliwych kar, ale przede wszystkim z wysokiej społecznej świadomości znaczenia hydrantów dla ogólnego bezpieczeństwa”.
Kluczowa rola hydrantów w ochronie przeciwpożarowej
W Polsce, niestety, hydranty często są traktowane po macoszemu - bywają dewastowane przez zbieraczy złomu i wandali, albo postrzegane jako miejskie rzeźby, zwłaszcza te zabytkowe. O ich roli w ochronie przeciwpożarowej mówi się mało lub nie mówi się w ogóle. Mariusz Hulewicz wyjaśnia: „Podstawową rolą hydrantów jest dostarczanie wody gaśniczej w sytuacji, kiedy zabraknie jej w zbiornikach samochodów pożarniczych. Zastawiony bądź niesprawny hydrant ma więc zasadnicze znaczenie dla powodzenia akcji ratowniczej. Mandaty za zastawianie hydrantów i dróg pożarowych mogą wydawać jedynie upoważnieni funkcjonariusze pożarnictwa, pełniący służbę w Państwowej Straży Pożarnej, uprawnieni do wykonywania czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Jednak w świetle nowych przepisów również strażacy mogą wystawić mandat za uniemożliwienie lub ograniczenie dostępu do źródeł wody do celów przeciwpożarowych”.
Hydranty wewnętrzne
Mariusz Hulewicz dodaje również: „W takich sytuacjach samo wystawienie mandatu jest jednak niewystarczające, ponieważ auto nadal tarasuje drogę pożarową lub uniemożliwia dostęp do hydrantu. Dlatego Państwowa Straż Pożarna współpracuje z Policją i Strażą Miejską w celu usunięcia takiej przeszkody. Za tę „usługę” kierowcy zresztą zapłacą dodatkowo”.
Poza zastawianiem: problem niesprawnych hydrantów
Mariusz Hulewicz podkreśla, że istnieje też druga strona medalu - hydranty niespełniające swojej roli z powodu niesprawności. Grzegorz Knappe, prezes Przedsiębiorstwa Komunalnego w Pleszewie, tłumaczy: „Niestety z tym zjawiskiem spotykamy się często w mniejszych miejscowościach, w których rzadziej przeprowadza się kompleksową modernizację sieci wodociągowej. Widzimy stare, często rzeczywiście piękne, bo zabytkowe, lecz niesprawne, skorodowane hydranty, które nie są w stanie lub wręcz nie spełniają wszystkich określonych w przepisach wymagań. Dlatego tak ważne jest modernizowanie sieci wodociągowej, w tym hydrantów”.
Jak widać na przykładzie Pleszewa, świadomość problemu zaowocowała realizacją autorskiego programu „Sprawne hydranty”, trwającego od 2009 roku, którego celem jest jak najszybsze doprowadzenie sieci wodociągowej i urządzeń ppoż. do stanu pełnej sprawności. Gminy, często wykorzystując do tego celu środki unijne, decydują się na modernizację czy wręcz budowę nowej sieci wodociągowej, w tym oczywiście i hydrantów.
Modernizacja i jakość hydrantów
Wybierając nowe rozwiązania, gminy stawiają na hydranty nowoczesne, a więc nie tylko spełniające polskie i europejskie normy, ale również o wysokich walorach użytkowych. Zygmunt Demski, dyrektor ds. marketingu technicznego z Hawle Polska, zaznacza: „Hydranty Hawle spełniają najbardziej surowe wymagania, które stawia się produktom przeznaczonym dla zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Nie chodzi bowiem o to, by hydrant zdobił, choć estetyka jest ważna, ale o to, aby bezawaryjnie i przez wiele lat pełnił swoją funkcję, niezależnie od tego, czy jest to hydrant nadziemny, czy podziemny. Chociaż faktem jest, że hydranty nadziemne są bardziej widoczne i dostępne dla straży pożarnej”.
Pytany o najważniejsze cechy, jakimi powinien charakteryzować się nowoczesny hydrant, Zygmunt Demski wymienia: najwyższa jakość zastosowanych materiałów; gwarancja bezawaryjnego, wieloletniego działania; duża przepustowość wody i estetyczne wzornictwo, doskonałe dopasowanie do warunków zabudowy - dotyczy to szczególnie grupy hydrantów nadziemnych.
Edukacja społeczna o roli hydrantów
„Bardzo ważną sprawą wydaje się prowadzenie działań mających na celu utrwalanie w świadomości mieszkańców roli, jaką pełnią w naszym życiu urządzenia służące do ochrony przeciwpożarowej, w tym hydranty” - podkreśla Mariusz Hulewicz.