Region Lubelszczyzny, charakteryzujący się zróżnicowanym krajobrazem i bogatą historią, stanowi dom dla wielu cennych obiektów architektury ludowej. Wśród miejscowości wchodzących w skład gminy Strzyżewice, zlokalizowanej w powiecie i województwie lubelskim, znajduje się Dębina - jedno z 21 sołectw, odzwierciedlające typowy charakter wiejskiego krajobrazu Lubelszczyzny. Aby zachować i przybliżyć dziedzictwo takich miejsc, powstało Muzeum Wsi Lubelskiej - jeden z największych polskich skansenów, systematycznie rozbudowujący swoje zbiory i oferujący unikalne spojrzenie na życie dawnych wieków.
Muzeum Wsi Lubelskiej: Geneza i Rozwój
Historia Muzeum Wsi Lubelskiej sięga wczesnych lat 60. ubiegłego wieku, kiedy to w ówczesnym Muzeum Okręgowym w Lublinie powołano Oddział Budownictwa Ludowego. Pomysłodawcy kierowali się chęcią przybliżenia zwiedzającym zanikającej architektury regionu. Szybko doszli do wniosku, że najlepszą metodą będzie udostępnienie gościom prawdziwych obiektów mieszkalnych i gospodarczych, do których można wejść, zajrzeć do środka przez stare okiennice, czy zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie pod najprawdziwszą strzechą.
Początkowo próbowano pozyskać tereny Kalinowszczyzny pod zabudowę muzealną, jednak względy formalne skutecznie to uniemożliwiły. Cierpliwość pracowników muzeum została wynagrodzona w 1975 roku, gdy miasto przekazało bardzo duży teren dzielnicy Sławin pod zagospodarowanie skansenu. Od tego momentu prace nabrały tempa, a zbiory Muzeum Wsi Lubelskiej są do dziś uzupełniane o nowe elementy. Otwarcie pierwszego sektora - Wyżyny Lubelskiej - nastąpiło 27 września 1979 roku.
Muzeum Wsi Lubelskiej - spot promocyjny
Sektory Tematyczne i Wybrane Eksponaty
Muzeum Wsi Lubelskiej zostało podzielone na 7 sektorów, z których każdy przedstawia odmienne style i okresy historyczne, reprezentując różne subregiony Lubelszczyzny: Roztocze, Powiśle Lubelskie, Podlasie, Nadbuże i Wyżynę Lubelską. Dodatkowo w muzeum znajduje się historyczna zabudowa przedwojennego miasteczka oraz XVIII-wieczny dwór z zespołem folwarcznym.
Remiza Strażacka z Bedlna: Świadek Historii
Wśród unikalnych obiektów prezentowanych w Muzeum Wsi Lubelskiej, na terenie skansenowskiego Podlasia, znajduje się stara remiza strażacka z Bedlna. Jest to wyjątkowy przykład architektury wiejskiej, który pozwala odnieść wrażenie, że czas stanął w miejscu. Remiza została zbudowana między 1930 a 1932 rokiem specjalnie dla Towarzystwa Straży Ogniowej Ochotniczej w Bedlnie. Jest to konstrukcja drewniana, szerokofrontowa, z dachem krytym papą. Składa się z dwóch pomieszczeń: przestronnej świetlicy ze sceną, która służyła jako miejsce spotkań lokalnej społeczności, oraz rekwizytorium przeznaczonego do przechowywania sprzętu strażackiego.
Historia tej remizy z Bedlna jest doskonałym przykładem funkcjonowania ochotniczych straży pożarnych w dwudziestoleciu międzywojennym i świadectwem ich roli w życiu wiejskiej społeczności.
Wiatrak z Zygmuntowa i Inne Obiekty
Sektor Wyżyny Lubelskiej dumnie prezentuje wiatrak z Zygmuntowa - obiekt w stylu holenderskim, rzadko spotykany w tej części Polski. Wiatrak ten, obchodzący w tym roku setne urodziny, został zbudowany w 1918 roku przez majstra Ludwika Pastuszaka z Czystej Dębiny dla rolnika Wincentego Wardy z Zygmuntowa. Początkowo służył do wyrabiania mąki żytniej oraz śruty jęczmiennej i owsianej, a z czasem wyposażono go w jagielnik i wialnię do oczyszczania ziarna.
Nieopodal wiatraka stoi kuźnia, zbudowana w 1915 roku przez cieślę Stanisława Gozdalskiego. W jej wnętrzu można podziwiać przeróżne maszyny kowalskie, takie jak imadła, kotliny, cęgi, młoty, kleszcze i nieodzowne kowadło.
Warto również wstąpić do Zagrody z Żukowa, gdzie znajduje się drewniana chałupa z przełomu XVIII i XIX wieku, stodoła, obora i ogródek. Chałupa z dachem krytym słomą prezentuje dawne palenisko, piec chlebowy, ręcznie malowane meble i codzienne oraz odświętne ubrania. Nie można zapomnieć o Olejarni z Bogucina, wybudowanej w 1977 roku jako wierna kopia budynku z lat 20. XX wieku, z oryginalnym sprzętem. Interesującym obiektem jest także budynek z Bełżca, zaaranżowany jako piwiarnia z 1938 roku, który dawniej mieścił urząd gminy z aresztem i salę szkolną.
Sektor Roztocze i Powiśle
W sektorze Roztocza wyróżnia się piękna cerkiew greckokatolicka z Tarnoszyna, drewniana konstrukcja z 1759 roku, przeniesiona na tereny muzealne w 1997 roku. Jest to jedyna w Polsce translokowana cerkiew, której przywrócono funkcję kultową. Obiekt należy do Greckokatolickiej Parafii w Lublinie i odbywają się w nim liturgie. Do cerkwi przynależy cmentarz przycerkiewny, dzwonnica z Lubyczy-Kniazie oraz kapliczka ze Słobody.
Na obszarze Powiśla Lubelskiego można spacerować wzdłuż rzeki Czechówki, podziwiając dwie kapliczki, dwa brogi na siano oraz pień dębu z krzyżem. Reprezentacyjną budowlą tego sektora jest chałupa z Brzezin z 1789 roku, prezentująca ekspozycję typowych izb chłopskich z II połowy XIX wieku, z elementami nawiązującymi do tradycji religijnych.
Miasteczko i Dwór
Muzeum Wsi Lubelskiej pokazuje ślad po minionych czasach nie tylko z perspektywy wiejskiej, ale i dworskiej. Centralnym punktem części dworskiej jest okazały XVIII-wieczny dwór z Żyrzyna, unikalny pod względem układu przestrzennego i walorów artystycznych. Zbudowany ok. połowy XVIII wieku jako obiekt drewniany, parterowy, tynkowany, z dachem mansardowym krytym gontem i gankiem kolumnowym, prezentuje wystawę poświęconą średniozamożnemu ziemiaństwu. W pobliżu znajduje się czworak z Brusa Starego, dawne mieszkanie pracowników folwarcznych, w którym od 2002 roku mieści się kuchnia dworska z lat 30. XX wieku.
W 2013 roku na terenie muzeum ukończono rekonstrukcję prowincjonalnego miasteczka sprzed II wojny światowej. Można tu zobaczyć ratusz z Głuska, areszt z Samoklęsk, XVII-wieczny kościół z Matczyna z dzwonnicą, posterunek policji, lodziarnię, dom żydowskiego cadyka oraz ekspozycje poświęcone kulturze żydowskiej, w tym kuchnię w domu Moszka Klajnera, pracownię malarza szyldów, zakład fryzjerski (golarnię) Jankiela Struzera z Dubienki, masarnię, warsztat szewski i sklep kolonialno-galanteryjny. Miasto oferuje również gabinet dentystyczny z wyposażeniem z wcale nie tak odległej przeszłości oraz zakład fryzjerski z narzędziami używanymi w codziennej pielęgnacji zarostu.
Zwiedzanie i Wydarzenia w Muzeum Wsi Lubelskiej
Muzeum Wsi Lubelskiej to idealne miejsce dla osób, które cenią sobie autentyczny klimat polskiej wsi i chcą poznać atrakcje spoza listy najpopularniejszych zabytków. Położone zaledwie 7 kilometrów od lubelskiej starówki, w malowniczej dolinie rzeki Czechówki, oferuje unikalną podróż w przeszłość.
Na terenie obiektu prezentowane są bogate zbiory, uzupełnione o uprawy rolne i ogrodnicze, a także zwierzęta hodowlane, w tym konie, kozy, kury, gęsi i kaczki. Oprócz ekspozycji stałej, muzeum regularnie organizuje różnorodne wydarzenia kulturalne, warsztaty i rekonstrukcje historyczne, takie jak letnie retro potańcówki, sianokosy, żniwowanie czy Noc Świętojańska z inscenizacjami teatralnymi, rejsami po stawie, wiciem wianków i warsztatami zielarskimi.
Dla zwiedzających dostępne są punkty gastronomiczne i miejsca do odpoczynku. Muzeum jest czynne przez cały rok, jednak godziny otwarcia mogą różnić się w zależności od sezonu, dlatego warto sprawdzić je przed wizytą na stronie internetowej. Bilety można zakupić na miejscu w kasie lub online. Możliwe jest również zwiedzanie z licencjonowanym przewodnikiem, co pozwala na głębsze poznanie historii i kultury prezentowanej w muzeum.
