Hydranty Wewnętrzne i Zewnętrzne: Porównanie, Dobór i Przepisy

Hydranty stanowią fundamentalny element ochrony przeciwpożarowej, zapewniając szybki dostęp do wody w sytuacjach zagrożenia. Ich poprawny dobór, instalacja i utrzymanie są kluczowe dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. W systemach przeciwpożarowych wyróżnia się hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, które, choć różnią się budową i przeznaczeniem, wzajemnie się uzupełniają, odgrywając ważną rolę w każdym budynku, zwłaszcza przemysłowym czy użyteczności publicznej. Dzięki hydrantom służby ratunkowe mają możliwość szybkiego podjęcia odpowiednich działań w sytuacji zagrożenia pożarowego.

Rynek przeciwpożarowy oferuje różnorodne rodzaje hydrantów, dostosowane do potrzeb różnych obiektów i zastosowań. Podstawowy podział obejmuje hydranty wewnętrzne oraz zewnętrzne, które różnią się budową, zastosowaniem i specyfikacją techniczną.

Hydranty Wewnętrzne

Czym jest hydrant wewnętrzny i jak działa?

Hydranty wewnętrzne to urządzenia służące do poboru wody z sieci wodociągowej podczas akcji gaśniczej, montowane w obrębie budynku, najczęściej na klatkach schodowych, korytarzach czy w garażach podziemnych. Stanowią ważny element ochrony przeciwpożarowej budynków. Mówiąc najprościej, hydrant wewnętrzny to punkt poboru wody z sieci wodociągowej, wyposażony w zawór i wąż, służący do gaszenia pożarów grupy A (ciała stałe) wewnątrz budynku. Jego zadaniem jest umożliwienie natychmiastowego przystąpienia do akcji gaśniczej - jeszcze zanim na miejsce dotrze straż pożarna.

Rodzaje hydrantów wewnętrznych - DN 25, DN 33 czy DN 52?

W praktyce spotyka się trzy podstawowe typy hydrantów wewnętrznych: DN25, DN33 oraz DN52. Hydranty wewnętrzne DN25 i DN33 są zaprojektowane tak, aby mogła je obsłużyć osoba bez przeszkolenia strażackiego. Polskie przepisy i normy (w tym PN-EN 671) wyróżniają te trzy główne rodzaje hydrantów.

• Hydranty DN25 (średnica 25 mm, wąż półsztywny) znajdują zastosowanie w budynkach mieszkalnych i biurowych o niższej kategorii zagrożenia, a także w mniejszych obiektach, takich jak szkoły czy małe sklepy. Wymagają minimum 1,0 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa.
• Hydranty DN33 muszą być stosowane w garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych mających więcej niż 10 stanowisk postojowych oraz w garażach wielokondygnacyjnych. Wymagają minimum 1,5 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa.
• Hydranty DN52 są dedykowane dla przemysłu i magazynów. Wymagają minimum 2,5 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa.

Rozporządzenie wyróżnia też zawór 52, czyli punkt poboru wody bez wyposażenia w wąż pożarniczy. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa. Zasilanie hydrantów wewnętrznych musi być zapewnione co najmniej przez 1 godzinę.

Hydranty wewnętrzne - kiedy wymagane?

To, jaki hydrant wewnętrzny należy zamontować, nie jest kwestią wyboru, a twardych regulacji prawnych. Podstawą jest tu Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719, z późn. zm.). Hydranty wewnętrzne są wymagane w budynkach oraz częściach budynków stanowiących odrębne strefy pożarowe, zwłaszcza w:

• Strefach ZL I: zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
• Strefach ZL II: przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się.
• Strefach ZL III (użyteczności publicznej, np. biurowce): gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m² w budynkach niskich (do 12 m wysokości).
• Garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych mających więcej niż 10 stanowisk postojowych oraz w garażach wielokondygnacyjnych.
• Przy wejściu do pomieszczeń magazynowych/technicznych o powierzchni >200 m² i obciążeniu ogniowym >500 MJ/m², znajdujących się w budynkach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego.

Lokalizacja i oznakowanie hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne powinny być umiejscowione w taki sposób, by zasięgiem obejmowały całą powierzchnię budynku. Podczas akcji gaśniczej nie powinno być problemu z doprowadzeniem węża w miejsce pożaru i dosięgnięcie ognia strumieniem wody. Wewnętrzne umieszcza się na każdej kondygnacji budynku tak, aby obejmowały zasięgiem całą powierzchnię użytkową. Przepisy mówią, że powinny być umieszczane przy drogach komunikacji ogólnej, w szczególności przy wejściach do budynku i klatek schodowych, na korytarzach i przy wyjściach ewakuacyjnych z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych. Przy projektowaniu rozmieszczenia należy wziąć pod uwagę tzw. zasięg rzeczywisty - jeśli masz hydrant z wężem 30 m w biurowcu, jego efektywny zasięg to 33 metry.

Oznakowanie ppoż. hydrantów wewnętrznych powinno spełniać wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. Chociaż poprzednia norma - PN-92-N-01256-01 - została wycofana przez Komitet Techniczny PKN, nie ma obowiązku wymieniania znaków na nowe. Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności, nadal można je stosować. Szafka hydrantowa powinna być czerwona, ale przepisy dopuszczają inny kolor (np. biały) pod warunkiem oznaczenia piktogramem PN-EN ISO 7010:2012. W miejscach, gdzie zamontowanie zwykłego znaku jest utrudnione lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.

Przeglądy i odpowiedzialność

Hydranty wewnętrzne wymagają regularnych przeglądów - co najmniej raz w roku, a dodatkowo raz na pięć lat trzeba przeprowadzić próbę ciśnieniową węża. Przeglądy muszą być wykonywane przez osoby kompetentne, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy (np. hydrotest). Zaleca się, aby byli to konserwatorzy sprzętu ppoż. Za niesprawną instalację przeciwpożarową (w tym brak ciśnienia w hydrancie) grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną. Za stan techniczny hydrantów wewnętrznych odpowiada właściciel lub zarządca nieruchomości.

Hydranty w starszych budynkach

W sytuacji, gdy budynek jest stary i nie posiada hydrantów wewnętrznych, ich brak może stanowić naruszenie przepisów, jednak nie zawsze tak jest. Jeżeli obiekt został wybudowany zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego powstania i nie był istotnie przebudowywany ani nie zmieniono jego sposobu użytkowania, może on funkcjonować bez hydrantów. W przypadku, gdy wykonanie instalacji hydrantowej jest niemożliwe ze względów technicznych lub ekonomicznych, konieczne jest sporządzenie ekspertyzy technicznej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Ekspertyza taka musi zostać uzgodniona z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim PSP, i to w odniesieniu do rozwiązań zamiennych dla wskazanych przepisów rozporządzenia. W jej ramach wskazuje się rozwiązania zamienne, które muszą zapewniać równoważny poziom bezpieczeństwa pożarowego.

Hydranty Zewnętrzne

Czym jest hydrant zewnętrzny i jak działa?

Hydrant zewnętrzny to punkt poboru wody zlokalizowany na zewnątrz budynku, przy drogach dojazdowych, placach lub skwerach. Stanowią jeden z podstawowych elementów sieci wodociągowej przeciwpożarowej, zapewniając szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i w każdym czasie.

Rodzaje hydrantów zewnętrznych

Wyróżnia się dwa typy hydrantów zewnętrznych: nadziemne (widoczne, w formie charakterystycznego słupka) oraz podziemne (ukryte w studzience pod pokrywą).

Podstawa prawna i wymagania dotyczące instalacji

Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030). W zakresie wymagań, jakie powinny spełniać zewnętrzne hydranty przeciwpożarowe, ustawa odsyła nas do tego rozporządzenia. Ponadto, istotne są:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719, z późn. zm.).
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 243 z 2005 r. poz. 2063).
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.).
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121, poz. 1137).

Przepisy dotyczące sieci hydrantowych - zewnętrznych i wewnętrznych - są uszczegółowieniem regulacji, jakie znajdziemy w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Kiedy wymagane są hydranty zewnętrzne?

Przepisy jednoznacznie określają, kiedy i gdzie hydrant zewnętrzny powinien być zainstalowany. Zewnętrzne zaopatrzenie w wodę ppoż. umożliwiające gaszenie pożaru (hydrant zewnętrzny podziemny lub hydrant zewnętrzny nadziemny) musi być zapewnione w:

• Jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej.
• Położonych w ich granicach budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego, obiektach produkcyjnych i magazynowych. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia).
• Na każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s).
• Obiektach użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².

Wydajność i ciśnienie hydrantów zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to hydranty o średnicach 80 mm (DN80) i 100 mm (DN100). Przepustowość hydrantu zewnętrznego DN80 wynosi minimum 10 l/s przy ciśnieniu 0,2 MPa - to kilkukrotnie więcej niż wydajność typowego hydrantu wewnętrznego DN25. Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - hydrant o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Tutaj spotkać można hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i hydranty podziemne.

Lokalizacja i dokumentacja hydrantów zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy hydrant nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach - tak od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich, hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy. Ważne jest, aby umieszczać hydranty w miejscach o łatwym dostępie.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH) oraz
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z nich uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydratu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach. Normy europejskie EN, dostosowane na potrzeby polskie, rozróżniają:

• hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009
• hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339

Oznakowanie hydrantu zewnętrznego podziemnego

Hydrant podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo. Aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.

Oznakowanie hydrantu zewnętrznego nadziemnego

Hydranty zewnętrzne nadziemne łatwo zauważyć. Hydrant jest kolumną, obustronnie zakończoną nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Najczęściej ma kolor czerwony (niekiedy spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym) - co wyróżnia go z otoczenia. Hydrant zewnętrzny nadziemny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym i dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Hydrant zewnętrzny nadziemny czy podziemny - kiedy jaki stosować?

Co do zasady, zalecanym jest - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, co więcej, do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu - zapewnia on zatem szybszy dostęp do zasobów wody. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. utrudnienia w ruchu drogowym, utrudnienia w ruchu pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Hydranty naziemne są montowane na powierzchni i są łatwo dostępne, co ułatwia szybki dostęp do wody. Hydranty podziemne są zainstalowane poniżej poziomu gruntu, co sprzyja estetyce i przestrzeni, ale wymaga dodatkowego czasu na dostęp.

Odpowiedzialność za hydranty zewnętrzne i alternatywne rozwiązania

Za zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych (w tym hydrantów zewnętrznych) odpowiada gmina. W przypadku starszych budynków, które nie są wyposażone w hydranty zewnętrzne, decyzję o konieczności ich instalacji podejmuje rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w porozumieniu z Państwową Strażą Pożarną. W sytuacji, gdy w pobliżu istnieje sieć wodociągowa, ale nie jest ona doprowadzona do danego obiektu, możliwa jest jej rozbudowa. Jeżeli na danym terenie nie ma sieci wodociągowej, konieczne jest zastosowanie rozwiązań alternatywnych, takich jak budowa zbiorników przeciwpożarowych, wykorzystanie naturalnych zbiorników wodnych lub studni.

Porównanie i Uzupełnianie się Systemów Hydrantowych

Porównując oba rozwiązania, łatwo dostrzec, że nie konkurują ze sobą, lecz się uzupełniają. Hydrant wewnętrzny działa w pierwszych minutach pożaru, kiedy szybka reakcja zapobiega rozprzestrzenieniu ognia. Zewnętrzny zaś stanowi kluczowe źródło zasilania dla jednostek straży pożarnej podczas długotrwałych działań gaśniczych. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami - w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie ich podpięcie pod stałe źródło zasilania - takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i szybkie ugaszenie pożaru. Obie te funkcje są krytyczne dla efektywnego zarządzania bezpieczeństwem pożarowym.

Dobór odpowiedniego hydrantu

Przy wyborze odpowiednich rodzajów hydrantów do konkretnego obiektu należy uwzględnić kilka kluczowych czynników. Wybór hydrantu powinien być podyktowany nie tylko jego ceną, ale przede wszystkim funkcjonalnością oraz wymaganiami technicznymi. Dobór konkretnych modeli zaczyna się od projektu instalacji ppoż., ale sporo decyzji pozostaje po stronie inwestora.

• Przeznaczenie obiektu: Budynki mieszkalne, użyteczności publicznej, magazynowe, przemysłowe są objęte różnymi normami przeciwpożarowymi. Wybór odpowiednich rodzajów hydrantów winien być zgodny z zaleceniami technicznymi określonymi w odpowiednich przepisach.
• Warunki zabudowy (dla hydrantów wewnętrznych): duże znaczenie ma forma zabudowy - hydrant wnękowy pozwala zaoszczędzić miejsce na korytarzu, podczas gdy wersje natynkowe sprawdzą się tam, gdzie nie ma możliwości ingerencji w ścianę.
• Warunki terenowe i możliwości zasilania (dla hydrantów zewnętrznych): Hydranty zewnętrzne dobiera się głównie pod kątem warunków terenowych i możliwości zasilania. Nadziemne są łatwiejsze w lokalizacji i serwisie, za to bardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne.

Wszystko sprowadza się do dokładnej analizy potrzeb i wyboru produktów, które najlepiej spełniają owe oczekiwania. Skorzystanie z doradztwa profesjonalistów pozwala na zoptymalizowanie inwestycji oraz zapewnienie maksymalnego poziomu bezpieczeństwa.

Przeglądy i konserwacja obu typów hydrantów

Obydwa rodzaje hydrantów - wewnętrzne i zewnętrzne - wymagają regularnych przeglądów co najmniej raz w roku, aby zapewnić ich niezawodne działanie. Dodatkowo, raz na pięć lat trzeba przeprowadzić próbę ciśnieniową węża. W ramach przeglądu sprawdza się ich funkcjonalność oraz ciśnienie wody. Aby zwiększyć wydajność hydrauliczną hydrantów, można zastosować nowoczesne technologie zwiększające przepływ i ciśnienie wody. Warto również regularnie czyścić i konserwować instalacje hydrantowe, aby zapobiec ich zanieczyszczeniu. W przypadku awarii hydrantu należy szybko poinformować o tym odpowiednie służby techniczne i straż pożarną. Zaleca się także korzystanie z alternatywnych źródeł wody, takich jak wozy strażackie czy inne hydranty w pobliżu.

Pamiętaj, że niniejszy artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku konkretnych projektów lub wątpliwości interpretacyjnych zawsze zaleca się konsultację z wykwalifikowanym specjalistą ds. ochrony przeciwpożarowej lub rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.

tags: #dobor #hydrantu #zewnetzrnego #a #hydrant #wewnetrznywy