Samorząd terytorialny, obejmujący gminy, powiaty i województwa, stanowi naturalnego sprzymierzeńca Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Jego rola w zapewnieniu bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest kluczowa, co przekłada się na różnorodne formy wsparcia finansowego i rzeczowego dla jednostek OSP.
Rola samorządów w systemie wsparcia OSP
Wsparcie na poziomie gminnym
Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, każda gmina ma obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej na swoim terenie. W praktyce oznacza to, że gmina finansuje podstawowe, bieżące funkcjonowanie OSP, takie jak pokrywanie kosztów paliwa i ubezpieczenia pojazdów, dokonywanie drobnych napraw sprzętu i remizy oraz opłacanie badań lekarskich druhów. Te wydatki są wpisywane w coroczny budżet gminy, ponieważ OSP pełni rolę realizatora jednego z zadań własnych samorządu - zapewnienia bezpieczeństwa.
Na szczeblu gminy mogą być ustanowione specjalne uchwały lub programy umożliwiające przekazywanie dotacji dla OSP jako stowarzyszeń. Często raz w roku OSP może złożyć do urzędu gminy wniosek o dofinansowanie konkretnego zadania, np. zakupu sprzętu czy remontu strażnicy. Jeżeli rada gminy zabezpieczy środki, taka dotacja jest przyznawana i przekazywana jednostce.
Przykładowo, gdy OSP potrzebuje kamery termowizyjnej za 20 tys. zł, może wnioskować do gminy o dotację w wysokości np. 15 tys. zł, argumentując, jak ten sprzęt poprawi skuteczność akcji, np. poszukiwanie ludzi w zadymieniu. Wiele gmin chętnie finansuje również zakup nowych samochodów, wykładając nawet kilkaset tysięcy złotych, ponieważ nowy wóz strażacki służy całej lokalnej społeczności. Większe kwoty na pojazdy często przekazywane są jako część montażu finansowego, gdzie gmina dokłada się obok dotacji rządowych i np. funduszy NFOŚiGW, lub gmina sama kupuje pojazd jako inwestycję, po czym przekazuje go OSP.
Kluczem do skutecznego pozyskiwania wsparcia samorządowego jest dobra komunikacja z władzami. Wójt czy burmistrz powinien znać potrzeby lokalnej straży, dlatego warto co roku przygotować listę priorytetów i omówić ją z władzami gminy. Często na początku roku organizowane są spotkania lub odprawy z OSP - to doskonała okazja, by przedstawić plan wydatków i uzasadnić najważniejsze zakupy, jakie czekają jednostkę, np. wskazać, że pilnie potrzebna jest nowa motopompa, bo stara uległa awarii. Im lepsze uzasadnienie i pokazanie korzyści dla bezpieczeństwa mieszkańców, tym większa szansa na uwzględnienie tych potrzeb w budżecie gminy. Warto też na bieżąco dokumentować swoje działania i potrzeby.
Możliwości wsparcia ze strony powiatów
Powiaty również potrafią wspierać OSP, choć na mniejszą skalę niż gminy, co wynika z ich mniejszych możliwości prawnych i budżetowych w tym obszarze. Zdarza się, że starostwo powiatowe ogłasza konkurs ofert dla organizacji pozarządowych na zadania związane z bezpieczeństwem publicznym. Wówczas OSP jako stowarzyszenie może złożyć ofertę i zdobyć kilka tysięcy złotych na przykład na przeprowadzenie szkoleń z pierwszej pomocy w szkołach czy organizację powiatowych zawodów sportowo-pożarniczych.
Programy wojewódzkie i fundusze sołeckie
Niektóre urzędy marszałkowskie (wojewódzkie) także miewają specjalne programy dla OSP lub przekazują dotacje celowe, choć są to raczej jednorazowe inicjatywy. Nie można też zapominać o funduszu sołeckim na wsiach - mieszkańcy danego sołectwa mogą zadecydować, by część funduszu sołeckiego przeznaczyć na potrzeby lokalnej OSP, np. zakup mundurów galowych czy odnowienie świetlicy w remizie.
Dzięki dobremu partnerstwu z samorządem wiele OSP realizuje duże inwestycje i zakupy, które przekraczają ich własne możliwości finansowe. Przykładem może być OSP Bucz w gminie Przemęt, która w 2025 roku znalazła się na liście do dofinansowania zakupu nowego wozu strażackiego z budżetu państwa (otrzyma 479 tys. zł dotacji centralnej). Jednak pełna wartość średniego wozu to ponad milion złotych - i tutaj gmina dołożyła aż 700 tys. zł ze swojego budżetu, aby strażacy mogli sfinalizować zakup pojazdu. Taka współpraca pokazuje, że największe i najkosztowniejsze projekty, jak zakup samochodu czy rozbudowa remizy, często wymagają montażu finansowego złożonego z różnych źródeł, ale wkład gminy bywa decydujący. Dla OSP oznacza to, że warto inwestować czas w relacje z władzami lokalnymi - aktywnie informować o swojej działalności, zapraszać na uroczystości i pokazy sprzętu, dzielić się sukcesami i potrzebami. Samorząd świadomy roli OSP i doceniający pracę druhów z pewnością chętniej wygospodaruje środki na ich wsparcie.
Dofinansowanie dla OSP z regionu Warmii i Mazur - w tym powiatu ełckiego
Blisko 30 milionów złotych trafiło do jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z regionu Warmii i Mazur. 24 gminy przeznaczyły te środki m.in. na wspólne zmienianie otoczenia, poprawę bezpieczeństwa mieszkańców i gości, a także spełnianie marzeń lokalnych społeczności.
Wśród beneficjentów znalazła się m.in. gmina Zalewo, która za otrzymane fundusze zakupi nowy wóz strażacki. Burmistrz Zalewa, Piotr Pietrasik, podkreślił, że jest to ogromne wsparcie. Na tle innych wyróżnia się jednostka OSP we Wrzesinie, która jako jedna z nielicznych złożyła wniosek samodzielnie, bez udziału gminy, na potrzebne nowe auto.
Wsparcie z budżetu województwa warmińsko-mazurskiego
27 gmin z Warmii i Mazur otrzymało dofinansowanie na rozbudowę i dosprzętowienie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w 2025 roku. Pieniądze na wsparcie jednostek OSP pochodzą z budżetu województwa i co roku są przekazywane gminom w formie dotacji celowej na zadania inwestycyjne.
Marszałek województwa Marcin Kuchciński zaznaczył, że Ochotnicze Straże Pożarne odgrywają ogromną rolę w systemie bezpieczeństwa, będąc nie tylko pierwszą linią ratunku w sytuacjach zagrożenia, ale także ważną częścią lokalnych wspólnot. Podkreślił, że choć środków nigdy nie jest wystarczająco, samorząd województwa chce inspirować gminy do wspólnego realizowania ważnych projektów. Dofinansowanie dla OSP to nie są jedyne fundusze, jakie są przeznaczane na bezpieczeństwo mieszkańców, gdyż co roku przekazywane są również dotacje dla Państwowej Straży Pożarnej, Policji i Straży Granicznej, mimo że nie jest to zadanie samorządu województwa.
W tym roku na dofinansowanie infrastruktury strażackiej OSP przeznaczono 950 tys. zł, a dodatkowe 500 tys. zł na budowę kompleksu sportowo-szkoleniowego.
Przykłady inwestycji w gminach regionu, w tym na terenie powiatu ełckiego
Budowa, rozbudowa i modernizacja remiz OSP - łączna kwota 770 tys. zł
- Gmina Sępopol - 50 tys. zł
- Gmina Wilczęta - 40 tys. zł (na budowę garażu dla OSP Gładysze)
- Gmina Lelkowo - 20 tys. zł
- Gmina Płośnica - 20 tys. zł
- Gmina Działdowo - 50 tys. zł
- Gmina Markusy - 40 tys. zł
- Gmina Pasłęk - 40 tys. zł
- Gmina Banie Mazurskie - 15 tys. zł
- Gmina Gołdap - 40 tys. zł
- Gmina Srokowo - 40 tys. zł
- Gmina Lubomino - 50 tys. zł
- Gmina Piecki - 60 tys. zł
- Gmina Janowiec Kościelny - 40 tys. zł
- Gmina Biskupiec (w powiecie nowomiejskim) - 25 tys. zł
- Gmina Purda - 40 tys. zł (na rozbudowę remizy OSP Butryny)
- Gmina Olsztynek - 50 tys. zł
- Gmina Biała Piska (w powiecie ełckim) - 20 tys. zł
- Gmina Dźwierzuty - 80 tys. zł
- Gmina Jedwabno - 50 tys. zł
Zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego - łączna kwota 110 tys. zł
- Gmina Biskupiec (w powiecie olsztyńskim) - 15 tys. zł
- Gmina Miłakowo - 10 tys. zł
- Gmina Morąg - 25 tys. zł
- Gmina Kisielice - 20 tys. zł
- Gmina Rybno - 10 tys. zł
- Gmina Ełk - 30 tys. zł
Budowa kompleksów szkoleniowo-sportowych
Gmina Nowe Miasto Lubawskie otrzymała 500 tys. zł dofinansowania na budowę kompleksu sportowo-szkoleniowego w Gwiździnach. Marszałek województwa Marcin Kuchciński podkreślił, że w Gwiździnach powstanie miejsce szkolenia i doskonalenia strażaków w różnych dziedzinach, a przekazanie 500 tys. zł na ten cel przyniesie wiele korzyści dla całej społeczności. Wójt gminy Nowe Miasto Lubawskie, Tomasz Waruszewski, dodał, że środki z dotacji posłużą budowie boiska dla Ochotniczych Straży Pożarnych i Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych. Inwestycja ma na celu stworzenie wielofunkcyjnego centrum rozwoju kompetencji służb zapewniających bezpieczeństwo na terenie województwa. Boisko będzie ogólnodostępne, a jego całkowita wartość to 1,6 mln zł, co czyni otrzymane dofinansowanie znaczącą kwotą wsparcia. Prace budowlane mają ruszyć wkrótce i zostać zrealizowane do końca listopada bieżącego roku.
Film promocyjny OSP GODÓW
Na Warmii i Mazurach działa 525 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, które zrzeszają ponad 15 tys. członków.
Dodatkowe dotacje z budżetu Województwa Podlaskiego
Członek zarządu województwa Jacek Piorunek mówił w Piątnicy, że każde pieniądze przeznaczone na ochotnicze straże pożarne są pieniędzmi dobrze wydanymi. To właśnie tam wójtowie gmin z terenu powiatu kolneńskiego, zambrowskiego i łomżyńskiego podpisali umowy na dofinansowanie zakupu sprzętu i odzieży ochronnej dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Członek zarządu Bogdan Dyjuk uczestniczył w spotkaniu, podkreślając związek wsparcia z niedawnym pożarem w Biebrzańskim Parku Narodowym.
Podczas spotkania w Piątnicy umowy podpisano na kwotę 450 tys. zł. Z tej puli sześć gmin z powiatu kolneńskiego otrzymało 120 tys. zł, dziesięć gmin powiatu łomżyńskiego 239 tys. zł i 90 tys. Zastępca Komendanta Miejskiego PSP w Łomży mł. bryg. zaznaczył, że spektrum zdarzeń Państwowej Straży Pożarnej coraz bardziej zwiększa zasięg, a wsparcie ochotników jest dla PSP nieocenione. Podkreślono, że dotacje są wykorzystywane w stu procentach i jak najlepiej, a w bieżącym roku planowane jest zwiększenie wydatków na szkolenia, zwłaszcza z udzielania pierwszej pomocy, z uwagi na duże zainteresowanie strażaków. Jest to kolejne rozdanie dotacji z budżetu Województwa Podlaskiego dla OSP, a wcześniej dofinansowanie podpisały również inne gminy.
Jedna z jednostek OSP posiada dziewiętnaście OSP, w tym cztery wpisane do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Utrzymanie ich wymaga wiele wysiłku i jest kosztowne, ale warto, bo dzięki ich zaangażowaniu i postawie lokalne władze mogą spać spokojnie.