Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) w Skoczowie to jednostka z bogatą historią, której początki sięgają drugiej połowy XIX wieku. Od momentu swojego powstania straż odegrała kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa przeciwpożarowego mieszkańcom, nieustannie rozwijając swoje wyposażenie i umiejętności. Wśród znaczących nabytków w początkowym okresie działalności było zakupienie nowoczesnej sikawki parowej oraz drabiny rozsuwanej, co stanowiło istotny krok w rozwoju technicznym jednostki.
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Skoczowie
Powstanie i agitacja
Konieczność zwalczania niszczących pożarów wymuszała na władzach państwowych monarchii habsburskiej oraz municypalnych intensywne zajmowanie się problemem pożarów. Pierwszym dokumentem państwowym w sprawie bezpieczeństwa pożarowego była ustawa o policji ogniowej dla gmin wiejskich z 28 lipca 1786 roku. Na terenie Śląska Austriackiego obowiązywała również ustawa z 2 lutego 1873 roku, zawierająca przepisy dla policji ogniowej w księstwie Śląskim. Był to ważny akt prawny mający na celu podniesienie bezpieczeństwa pożarowego.
W Skoczowie nad bezpieczeństwem pożarowym czuwał „mistrz gaśniczy” (Feuerloschmeister) Franciszek Nowak (1835-1893), zaangażowany przez rajców miejskich w 1866 roku. Franciszek Nowak z zawodu był rzeźnikiem (miał sklep w rynku), a do miasta przybył z niedalekiej Białej. Jego starania i zasługi doprowadziły do podjęcia przez Radę Miejską uchwały z 12 lipca 1871 roku o zorganizowaniu straży pożarnej w mieście. Prowadzono agitację wśród mieszczan, uzasadniającą potrzebę powołania straży ogniowej. Wyłoniony Tymczasowy Komitet wydał odezwę do mieszkańców, datowaną 8 maja 1873 roku. Podpisali ją: burmistrz Ferdynand Szewczyk, fabrykant Juliusz Oesterreicher i kupiec Jan Boehm. Zarazem ogłoszony został projekt statutu „Ochotniczej Straży Pożarnej gminy miejskiej Skoczowa”. Zebranie mieszczan odbyło się 28 maja 1873 roku, na którym powołano do życia skoczowską OSP. Zebrani przyjęli i zatwierdzili również statut OSP. To doniosłe wydarzenie dla miasta potwierdzają stare dokumenty i zapiski.
Pierwsze lata działalności i wyposażenie
Na uwagę zasługuje fakt, iż w pierwszym roku swego istnienia straż liczyła już 63 aktywnych członków. Jej pierwszym komendantem został Juliusz Oesterreicher. Skoczowscy „fajermani”, jak ich nazywano, mimo kiepskiego wyposażenia już w następnym roku przeszli swój „chrzest bojowy”, gasząc pożar czterech stodół „na kamieńcu”, jak to zapisał kronikarz. Do straży mogli należeć wszyscy (a przynależność poczuwano sobie za honor) - fabrykanci i rzemieślnicy, kupcy i urzędnicy miejscy, starsi i młodzi (jednak pełnoletni) - bez względu na swój status, narodowość czy wyznanie. Językiem urzędowym był język niemiecki, jak w całej monarchii austrowęgierskiej. Rada Miejska przeznaczała ze swej kasy środki na zakup potrzebnego sprzętu strażackiego, a i obywatele Skoczowa też nie szczędzili swego grosza. Początkowo straż posiadała tylko sikawki ręczne (do roku 1898 nabyto już trzy).
Zakup drabiny rozsuwanej w 1907 roku
Znaczącym krokiem naprzód było zakupienie w 1907 roku nowoczesnej sikawki parowej oraz drabiny rozsuwanej. Popularna „damfula” dobrze pełniła swoją służbę (chociażby zdarzały się też „wpadki”, jak w czasie pożaru w 1910 roku), aż do końca lat czterdziestych. Dzisiaj stanowi pełen zainteresowania społecznego „obiekt muzealny”, zwłaszcza wśród młodego pokolenia skoczowian, i nie tylko.
Komendanci OSP Skoczów na przestrzeni lat
Pierwszym komendantem OSP Skoczów został Juliusz Oesterreicher. Jego następcami byli kolejno:
- Franciszek Kowadek
- Wawrzyniec Błałmt (do 1889)
- Karol Prohaska (1889-1909)
- Franciszek Blattan (1909-1910)
- Karol Prohaska (1910-1914)
- Rudolf Świetlik (1914-1935)
- Jan Drabina (1935-1936)
- Wilhelm Czulak (1936-1939)
- Jan Drabina (22 lipca - 1 września 1939)
- Paweł Mendroch (2 września - 31 grudnia 1939)
- Fryderyk Zdenek (1940-1943)
- Jan Pilch (1943-1945)
Siedziba i rozwój techniczny
Bazę strażaków stanowiła początkowo drewniana szopa przy ulicy Cieszyńskiej, zastąpiona w 1875 roku murowaną, parterową remizą, rozbudowaną w roku 1907. Obiekt ten - w miarę nabywania nowego sprzętu - stawał się za ciasny. Przed wybuchem I wojny światowej straż została jeszcze wyposażona w nowoczesną sikawkę benzynową firmy Rosenbauer, na podwoziu czterokołowym. Było to w 1913 roku.
Wspomniany tekst historyczny to fragment artykułu Henryka Małego "Tak to się zaczęło", pochodzącego z "Kroniki Skoczowa" 1998. Za udostępnienie tekstu dziękujemy Towarzystwu Miłośników Skoczowa. Za archiwalne zdjęcia po raz kolejny dziękujemy Panu Robertowi Grzebielcowi.
Współczesna rola i szkolenia z wykorzystaniem drabin
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza Skoczów
Obecnie Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza w Skoczowie mieści się w budynku OSP Skoczów, pod adresem ul. Cieszyńska 10. Jednostka pełni służbę całodobową, a jej obszar działania obejmuje między innymi obszar Skoczowa i okolic. Kontakt telefoniczny ze służbą całodobową to +48 47 85 17 151.
Manewry Ratownicze "Skoczów Ratuje"
Działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Skoczowie to nie tylko interwencje, ale także intensywne szkolenia i edukacja. Przykładem są jesienne „Manewry Ratownicze - Skoczów Ratuje 2022 r.”, które odbyły się w dniach 26-27 września 2022 roku na terenie Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w Skoczowie. Głównym celem imprezy było praktyczne sprawdzenie umiejętności z zakresu ratownictwa i pożarnictwa wśród młodzieży. Wśród konkurencji sprawnościowych pojawiło się między innymi poruszanie po drabinie oraz pokonywanie przeszkód na wysokości. Pierwsze miejsce zajęła drużyna z 2 klasy Liceum Ogólnokształcącego w Skoczowie o profilu ratowniczo-pożarniczym.
Członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej w Skoczowie aktywnie uczestniczą również w lokalnych uroczystościach, takich jak obchody Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej czy Święta Konstytucji 3 Maja, gdzie podczas wciągania flagi na maszt na skoczowskim Rynku lub pełnienia honorowej warty pod pomnikiem „Naszym bohaterom” podkreślają swoją obecność i zaangażowanie w życie społeczności lokalnej.
