Praktyka działań ratowniczych prowadzonych przez strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) pokazuje, że czasami podczas ich prowadzenia może dojść do zniszczenia ratowanego mienia lub co gorsza, do uszczerbku na zdrowiu ratowanych osób. Zniszczenie mienia może nastąpić na skutek rozwoju pożaru lub działań ratowniczych podejmowanych przez samych strażaków.
Rodzaje Szkód w Działaniach Ratowniczych OSP
W sytuacjach takich jak wypadki drogowe, kiedy następuje konieczność wyciągnięcia osoby poszkodowanej ze zmiażdżonego samochodu, czasami konieczne jest rozcięcie karoserii samochodowej nożycami hydraulicznymi. Niekiedy to pocięcie samochodu jest tak duże, że osoby ratowane z wypadku kwestionują jego zasadność i fachowość. Uznają, że zniszczenia mienia podczas prowadzenia działań ratowniczych były zbyt duże i zarzucają niekompetencję oraz niefachowość strażakom prowadzącym działania ratownicze. Wówczas pojawia się pytanie, czy OSP może ponieść odpowiedzialność prawną za prowadzenie działań ratowniczych niezgodnie ze „sztuką strażacką”.
Ramy Prawne Odpowiedzialności Odszkodowawczej: Kontekst Ogólny
Odpowiedzialność odszkodowawcza za błędy w wykonywaniu swoich czynności zawodowych dotyczy różnych grup zawodowych. Dla lepszego zrozumienia specyfiki OSP, warto przyjrzeć się analogicznym regulacjom w innych sektorach.
Odpowiedzialność w Innych Sektorach
Na przykład, ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta reguluje zasady i tryb ustalania odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku zdarzeń medycznych. Przepisy te stosuje się do zdarzeń medycznych będących następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu, zastosowania produktu leczniczego lub wyrobu medycznego. W przypadku zakażenia, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wystąpić z wnioskiem o ustalenie zdarzenia medycznego. Wniosek taki wnosi się do wojewódzkiej komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, właściwej ze względu na siedzibę szpitala. Celem postępowania przed taką komisją jest ustalenie, czy zdarzenie, którego następstwem była szkoda majątkowa lub niemajątkowa, stanowiło zdarzenie medyczne. Po naradzie, komisja wydaje orzeczenie o zdarzeniu medycznym albo jego braku, wraz z uzasadnieniem.
Odpowiedzialność innych podmiotów określa również ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa. Określa ona zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych wobec Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych podmiotów ponoszących odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej, za działania lub zaniechania prowadzące do rażącego naruszenia prawa oraz zasady postępowania w przedmiocie takiej odpowiedzialności.
Odpowiedzialność Prawna OSP za Szkody Wyrządzone Podczas Akcji
Podstawowy akt prawny dla funkcjonowania Ochotniczych Straży Pożarnych, jakim jest ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej oraz rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy, nie zawierają regulacji prawnych określających odpowiedzialność odszkodowawczą OSP za szkody powstałe na skutek prowadzenia przez nie działań ratowniczych. Brak jest w nich przepisów, które określałyby funkcjonowanie specjalnych komisji stwierdzających powstanie szkód na skutek działań ratowniczych prowadzonych przez OSP.
Warto jednak zaznaczyć, że przepisy te regulują kwestie odszkodowań dla samych członków OSP. Artykuł 26 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie przyznawania świadczeń odszkodowawczych strażakom jednostek ochrony przeciwpożarowej i członkom OSP z tytułu uszczerbku na zdrowiu albo szkody w mieniu, a w przypadku ich śmierci - przyznawania odszkodowań członkom ich rodzin, dotyczą rekompensat dla strażaków ochotników, a nie odpowiedzialności OSP za szkody wyrządzone osobom trzecim.
Podstawa Prawna: Kodeks Cywilny
Podstawą prawną roszczeń wobec Ochotniczych Straży Pożarnych za szkody związane z prowadzeniem działań ratowniczych mogą być natomiast przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (k.c.) o czynach niedozwolonych. Zgodnie z art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Z art. 415 k.c. i następnych wynika reżim odpowiedzialności ex delicto, czyli odpowiedzialności za czyn niedozwolony. Wyrządzenie szkody jakiemuś podmiotowi powoduje, że osoba powodująca tę szkodę staje się zobowiązana wobec podmiotu poszkodowanego.
Aby skutecznie dochodzić roszczeń na podstawie Kodeksu Cywilnego, konieczne jest udowodnienie kilku przesłanek:
- doznania szkody (majątkowej lub niemajątkowej),
- winy sprawcy (w tym wypadku OSP),
- istnienia związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniem sprawcy.
Ciężar udowodnienia zachodzenia wyżej wymienionych przesłanek spoczywa na osobie poszkodowanej.
Znaczenie Ubezpieczenia OC
Zabezpieczeniem przed koniecznością wypłaty odszkodowania na rzecz podmiotu poszkodowanego jest możliwość podpisania umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC). Ubezpieczyciele przygotowują specjalne oferty ubezpieczeń dla różnych grup zawodowych, na wypadek popełnienia zawinionych błędów w wykonywaniu czynności zawodowych. Takie ubezpieczenia są dostępne również dla jednostek OSP, chroniąc je przed finansowymi konsekwencjami roszczeń odszkodowawczych.
Nowa Ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych a Kwestia Odszkodowań
Z dniem 1 stycznia weszła w życie ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych, która wprowadza szereg nowych regulacji. Wśród nich znajduje się między innymi świadczenie ratownicze dla strażaków ratowników OSP, którzy przez co najmniej 25 lat (mężczyźni) i 20 lat (kobiety) brali czynny udział w działaniach lub akcjach ratowniczych. Dodatek w wysokości 200 zł miesięcznie będzie wypłacany przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA po osiągnięciu 65. roku życia (mężczyźni) oraz 60. roku życia (kobiety), przy czym przy naliczaniu okresu czynnego uczestnictwa nie będzie wymagane zachowanie ciągłości wysługi lat w OSP. Świadczenie to przysługiwać będzie także ratownikom górskim (ochotnikom z TOPR i GOPR).
Regulacja wprowadza również legitymacje strażaka ochotnika, które umożliwią im korzystanie ze zniżek, a także wzmocni ochronę prawną druhów ochotników. Kluczowe dla tematu szkód jest uregulowanie kwestii odszkodowań dla strażaków ratowników OSP i ich rodzin w sytuacji uszczerbku na zdrowiu, śmierci strażaka ratownika OSP lub poniesienia szkody w mieniu w związku z udziałem w działaniach ratowniczych. Oznacza to stworzenie bardziej formalnych ram dla zgłaszania i rozpatrywania tego typu szkód, które dotyczą samych strażaków.
Ponadto ustawa wprowadza możliwość rozliczenia przez jednostki OSP kosztów dostaw energii elektrycznej według najkorzystniejszej taryfy. Zasłużonym druhom OSP prezydent RP będzie mógł nadać Krzyż św. Floriana.
tags: #druk #zgloszenia #szkody #osp