Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie stanowisk służbowych w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, wydane na podstawie art. 36 ust. 13 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, określa zasady dotyczące stanowisk służbowych. Niniejsze rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze regulacje z dnia 20 marca 2009 r. i weszło w życie z dniem jego publikacji.
Droga do stopnia Dowódcy Sekcji
Stopień dowódcy sekcji w Państwowej Straży Pożarnej uzyskuje się po spełnieniu szeregu wymagań. Choć w jednostkach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) wewnętrzne przyznanie tego stopnia może nie zawsze iść w parze z jego obowiązkami i przywilejami po ukończeniu szkolenia, stanowi on ważny etap w karierze strażaka.
Jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to dynamicznie rozwijające się służby mundurowe, które pod względem wyszkolenia i posiadanego sprzętu często dorównują, a nawet przewyższają jednostki Państwowej Straży Pożarnej. Wymogi stawiane strażakom, zwłaszcza tym z jednostek operacyjno-technicznych, są porównywalne do wymagań stawianych zawodowcom.
Podstawowe Wymagania dla Strażaka
Aby móc brać udział w akcji ratowniczej, strażak musi spełniać podstawowe kryteria:
- Ukończone 18 lat.
- Dobry stan zdrowia.
- Ukończony kurs podstawowy.
- Ciągłe uczestnictwo w życiu własnej jednostki.
Obowiązki strażaka ratownika są powszechnie znane i nie wymagają szczegółowego opisu. Sytuacja zmienia się w przypadku posiadania stopnia dowódcy sekcji.
Obowiązki i Odpowiedzialność Dowódcy Sekcji
Choć zasady zdobywania stopnia dowódcy sekcji wydają się proste, zostaje się nim nie od razu. Wymaga to aktywnego udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych przez co najmniej trzy lata.
Celem szkoleń prowadzonych przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej jest przygotowanie strażaków do dowodzenia zastępem i sekcją. Szkolenia te obejmują umiejętność oceny sytuacji, podejmowania decyzji w różnych sytuacjach ratowniczych, a także organizowania i prowadzenia szkoleń doskonalących i instruktażowych w OSP.
Obowiązki dowódcy sekcji wykraczają poza bezpośrednie działania ratownicze. Wymagają one dbania o formę i kondycję fizyczną, co stanowi podstawowe założenie dla każdego dowódcy. Nie można podchodzić do roli dowódcy jedynie przez pryzmat uprzywilejowania do kierowania akcją podczas alarmu bojowego, ignorując pozostałe aspekty.
Kluczowe Aspekty Funkcji Dowódcy Sekcji
Dowódca sekcji ponosi całkowitą odpowiedzialność podczas wyjazdu bojowego za podległych strażaków oraz powierzony sprzęt. Dlatego kluczowe jest:
- Znajomość wymagań kwalifikacyjnych strażaków do udziału w akcji.
- Kontrola stanu technicznego narzędzi i sprzętu, zapewniająca ich bezpieczne i skuteczne użycie.
- Doglądanie umocowania i stanu technicznego sprzętu.
- Sprawdzanie stanu sprzętu po każdej zakończonej akcji pod kątem braków lub uszkodzeń.
Sukcesy i niepowodzenia działań jednostek straży pożarnych w dużej mierze zależą od zasobu wiedzy, umiejętności i nawyków, jakimi muszą wykazać się dowódcy sekcji. Są to podstawowe zasady bezpieczeństwa, które pozwalają uniknąć wielu niebezpiecznych sytuacji.
Działania Dowódcy Sekcji na Miejscu Zdarzenia
Po przybyciu na miejsce zdarzenia dowódca sekcji musi przeprowadzić wstępne rozpoznanie i ocenić sytuację. Następnie przekazuje rzetelne, obiektywne i wyczerpujące informacje dyspozytorowi, co umożliwia ocenę sytuacji pożarowej. Ważne jest także zorganizowanie łączności na terenie akcji oraz analiza potrzebnego sprzętu.
Kluczowe jest stwierdzenie, czy siły i środki będące na miejscu są wystarczające do podjęcia działań. Dowódca sekcji przez cały czas trwania akcji musi zapewniać strażakom bezpieczne i komfortowe warunki pracy, unikając narażania ich na dodatkowy stres. W przypadku braku efektów zamierzonych działań, dowódca musi być gotów do zmiany planu taktycznego.
Celem jest jak najszybsze przeprowadzenie akcji przy minimalnym wysiłku strażaków. Należy pamiętać, że komunikacja z dyspozytorem podczas działań należy wyłącznie do obowiązków dowódcy sekcji.
Hierarchia i Komunikacja w Jednostce
Dowódca sekcji podlega bezpośrednio Zastępcy Dowódcy Zmiany lub Dowódcy Zmiany. Powyżej w hierarchii znajdują się Zastępca Dowódcy JRG (Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej) i Dowódca JRG.
W jednostkach Państwowej Straży Pożarnej, dowódcy sekcji często pełnią rolę instruktorów zmianowych w różnych dziedzinach ratownictwa dla podległych im funkcjonariuszy. Przykładowo, w wywiadzie z Pawłem Redzikiem, starszym aspirantem z JRG nr 13 w KM PSP m.st. Warszawy, dowiadujemy się, że pełni on funkcję instruktora zmianowego w zakresie gaszenia pożarów wewnętrznych i ratownictwa chemicznego. Do przeprowadzania takich instruktaży niezbędne są specjalistyczne szkolenia.
Przyszli dowódcy piechoty armii brytyjskiej przygotowują się do ogromnego testu
Rola Dowódcy w Różnych Scenariuszach Akcji
W przypadku mniejszych akcji, dowódcy zastępu i sekcji samodzielnie koordynują całość działań, dokonują rozpoznania i oceniają wystarczalność sił i środków. Przy większych zdarzeniach, rolę Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) przejmuje Dowódca Zmiany lub Dowódca Jednostki. Wówczas dowódcy zastępu/sekcji stają się łącznikami między pierwszym frontem działań a KDR, nadzorując pracę roty atakującej i biorąc udział w rozpoznaniu bojem.
KDR może bezpośrednio uzyskiwać od nich informacje o postępie prowadzonych działań lub sytuacji z wewnątrz obiektu. Dowódca Zmiany i Dowódca Jednostki dodatkowo koordynują współpracę z innymi służbami, takimi jak Policja czy Pogotowie ratunkowe.
Współczesne Wyzwania i Odpowiedzialność Dowódcy
Współczesne akcje ratownicze, jak na przykład pożar poddasza budynku mieszkalnego z instalacją fotowoltaiczną, stawiają przed dowódcami nowe wyzwania. Wzrost popularności takich technologii i wciąż rozwijająca się wiedza ratowników wymagają ciągłego doskonalenia umiejętności.
Coraz częściej słyszy się o procesach sądowych przeciwko strażakom dowodzącym akcjami. Dowodząc jednoosobowo akcją, trzeba liczyć się z konsekwencjami swoich decyzji - zarówno pozytywnymi (podziękowania), jak i negatywnymi (wezwania na przesłuchania). W przypadku "mniejszych" spraw, pomocne może być odpowiednie ubezpieczenie od błędnych decyzji.
Kluczowe Cechy Dobrego Dowódcy
Dla młodych dowódców, kluczowe jest przekazywanie jak największej ilości informacji obserwowanych na bieżąco. Należy dokładnie opisać sytuację zastaną w momencie przybycia na miejsce. Podstawowa różnica między dobrym a złym dowódcą tkwi w sposobie komunikacji: komenda "Za mną!" jest preferowana nad "Naprzód!".
Indywidualne cechy, które są niezwykle ważne dla dowódcy, to:
- Przygotowanie merytoryczne i odporność na stres.
- Umiejętność dialogu, aktywnego słuchania oraz zdolność do wypracowania kompromisu (ratownicy na pierwszej linii często widzą pewne rzeczy lepiej niż dowódcy na zewnątrz).
- Konsekwencja w podejmowanych decyzjach - niepewny KDR jest największym zagrożeniem.
- Znajomość swojego zespołu i umiejętność wykorzystywania mocnych stron poszczególnych ratowników.
tags: #dystynkcja #osp #dowodca #sekcji