Alarmowanie strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) może zostać zainicjowane przez różne kanały, co ma kluczowe znaczenie dla szybkiego i skutecznego reagowania na zdarzenia. Sprawny system powiadamiania jest fundamentem dla utrzymania gotowości bojowej jednostek OSP i efektywnego wsparcia działań ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Proces alarmowania OSP
Kanały inicjowania alarmu
Alarmowanie strażaków OSP może zostać zainicjowane przez trzy niezależne od siebie kanały:
- Panel Dyżurnego PSP, w którym zostają automatycznie umieszczone wszystkie OSP, które w procesie rejestracji wybrały daną komendę PSP.
- Dzwoniąc na numer telefonu do alarmowania, wybrany podczas rejestracji.
- Wysyłając wiadomość SMS o dowolnie wybranej przez OSP treści na podany w systemie numer telefonu.
Każdy z tych sposobów powoduje wywołanie alarmu i jednoczesne rozdzwonienie telefonów zgłoszonych do alarmowania strażaków. Numer telefonu, jaki pokazuje się na ekranach telefonów, jest zawsze taki sam i jest on unikalny dla każdej jednostki OSP.
Procedura reagowania strażaków (System PASOSP)
System PASOSP jest systemem interaktywnym. Podczas dzwonienia rejestrowane są czynności, które wykonują poszczególni strażacy i przekazywane na bieżąco do Stanowiska Kierowania PSP oraz na stronie Info OSP. Procedura podczas alarmu jest następująca:
- Jeżeli strażak jest dostępny i zgłosi się na alarm - po odebraniu połączenia należy wcisnąć cyfry od 1 do 9. Cyfry te oznaczają liczbę minut, po których strażak będzie w remizie. W przypadku, gdy nie zostanie w ciągu 10 sekund wciśnięta żadna cyfra, system przyjmuje wartość domyślną określoną przez OSP dla tej osoby.
- Jeżeli strażak nie zgłosi się na alarm - po odebraniu połączenia należy wcisnąć 0 (zero). W tym momencie system rejestruje, że ta osoba w remizie się nie stawi.
Te dwie powyższe reakcje powodują, że nie będzie wykonane ponowne alarmowanie i na ich podstawie zostanie określone, czy jednostka OSP zbierze odpowiednią ilość osób, by zgłosić gotowość.
Jeżeli strażak nie odbierze lub odrzuci połączenie, wtedy po około 40 sekundach system wykona ponowny alarm. W przypadku, gdy i wtedy połączenie nie zostanie odebrane, system zarejestruje, że ta osoba nie określiła swojego statusu. Osoby takie nie są brane do obliczania gotowości bojowej OSP.
Obliczanie gotowości OSP
Gotowość OSP jest obliczana w następujący sposób: podczas rejestracji nowego strażaka do alarmowania należy określić, jakie funkcje w OSP ta osoba posiada (można wybrać kilka jednocześnie).
Przy alarmie musi zostać spełnione założenie, że pozytywnie na alarm odpowiedział przynajmniej jeden Dowódca, jeden Kierowca i dwóch Strażaków-Ratowników. Jeżeli zostanie to spełnione, wówczas dyżurnemu PSP oraz na stronie Info OSP zostaje wyświetlona informacja, że OSP zgłosiła gotowość w ciągu X minut. W szarym polu poniżej są przedstawione informacje o ilości osób, które zgłosiły gotowość według stanowisk w OSP. Wszystkie te informacje są prezentowane w czasie rzeczywistym i odzwierciedlają konkretne działania podejmowane przez strażaków w momencie otrzymania alarmu.
Rola dyżurnego PSP w dysponowaniu sił i środków
Automatyczne i ręczne alarmowanie OSP
W górnej części panelu dyżurnego PSP znajduje się duży przycisk służący do alarmowania większej ilości OSP jednocześnie. Wystarczy wybrać OSP do alarmowania i wcisnąć przycisk „Wywołaj alarm”. W przypadku, gdy trzeba zaalarmować tylko jedną OSP, wystarczy zaznaczyć ją w białym polu i nacisnąć przycisk „Wywołaj alarm” bezpośrednio w jej polu.
W tym momencie ukazuje się okienko do wysłania SMS dla strażaków wyznaczonych w poszczególnych OSP do odbierania informacji z PSP podczas alarmowania. W części okna poniżej przycisku wywołującego alarm są przedstawiane informacje o postępie w alarmowaniu. Informacje te przedstawiane są w formie komunikatów, jak i różnych kolorów przypisanych do tych komunikatów.
Dla ułatwienia procesu alarmowania istnieje możliwość tworzenia dowolnej ilości zakładek oraz przypięcia do nich dowolnych OSP.
Czynniki wpływające na decyzje dyspozytora
Dyżurny Stanowiska Kierowania Komendanta Powiatowego (Miejskiego) ma procedury, według których powinien dysponować Siły i Środki własne (lub inne) w zależności od rodzaju zdarzenia i uzyskanych informacji przy zgłoszeniu. Procedury te są opracowane dla własnego terenu działania i specyfikacji rejonu w oparciu o wytyczne Komendanta Głównego PSP i muszą być zgodne z rozporządzeniem w sprawie organizacji Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).
Kierowanie działaniem ratowniczym rozpoczyna się z chwilą przybycia pierwszego zastępu KSRG, co teoretycznie uniemożliwia jednostkom spoza systemu podejmowanie samodzielnych działań. Niemniej jednak, dyspozytorzy mogą podejmować decyzje o dysponowaniu jednostek spoza KSRG, np. do prostszych zdarzeń (powalone drzewo, plama oleju, pompowanie wody, owady), opierając się na:
- Zaufaniu do jednostki: Jeśli dyspozytor zna mobilność, sprzęt i wyszkolenie danej OSP.
- Ryzyku: Odstąpienie od procedur jest ryzykiem podejmowanym przez dyżurnego, co jest odnotowywane w meldunkach.
- Dostępności sprzętu i ludzi: Ocena, czy dana OSP spoza systemu ma odpowiedni sprzęt i wyszkolonych ludzi do podjęcia działań.
W przypadku większych zdarzeń procedury jasno precyzują liczbę ludzi i pojazdów, które dyspozytor musi zadysponować. Czasem dyżurny może zadysponować więcej sił, ale nigdy mniej niż wymagają procedury.
Wyzwania w dysponowaniu jednostek spoza KSRG
Alarmowanie jednostek OSP, zwłaszcza tych spoza KSRG, napotyka na pewne wyzwania:
- Brak selektywnego wywołania: W przypadku braku systemu selektywnego alarmowania, dzwonienie do prezesa czy naczelnika jednostki jest czasochłonne, a w międzyczasie mogą pojawić się inne zgłoszenia, co powoduje zamieszanie.
- Niewystarczająca gotowość: Zdarzają się sytuacje, gdy wskazane do kontaktu osoby (np. starsi druhowie) nie są w stanie zapewnić szybkiego zebrania jednostki, a nawet odmawiają wyjazdu.
- Wiele interwencji jednocześnie: Podczas sezonów intensywnych zdarzeń (np. traw, nawałnic) dyżurny, mając wiele zadań, preferuje szybkie i wygodne uruchamianie alarmów selektywnych.
- Mobilność jednostek: Mobilność OSP, zwłaszcza w małych miejscowościach, bywa zmienna, np. ze względu na brak kierowców z uprawnieniami.
Brak zaufania dyżurnego do danej jednostki OSP, wynikający z wcześniejszych odmów wyjazdu czy błędów na miejscu zdarzenia, może skutkować preferowaniem dysponowania jednostek KSRG, nawet jeśli są one położone dalej.
Z drugiej strony, dyżurny decyduje, kto i kiedy ma wyjechać do zdarzenia. Jeśli istnieje zagrożenie życia lub mienia, a OSP-KSRG może szybciej zainterweniować, dyżurny nie waha się ani chwili i od razu informuje jednostkę OSP o zagrożeniu. Jednostka OSP, będąca najbliżej miejsca zdarzenia, powinna być alarmowana równolegle z jednostkami PSP, szczególnie w zdarzeniach z osobami poszkodowanymi. Procedury dysponowania sił powinny uwzględniać dysponowanie jednostek OSP zlokalizowanych w miejscowości, w której zaistniało zdarzenie.
Inspekcje gotowości operacyjnej
Funkcjonariusze PSP regularnie przeprowadzają niezapowiedziane wizyty i inspekcje gotowości operacyjnej w Ochotniczych Strażach Pożarnych. Komendant powiatowy na bieżąco analizuje zdolność poszczególnych ochotniczych straży pożarnych do natychmiastowego podjęcia działań ratowniczych.
Pod uwagę brane są: czasy wyjazdów do zdarzeń, dostępność ratowników, ich wyszkolenie, wyposażenie, a także sprawność pojazdów i sprzętu. Inspekcje te, przeprowadzane również w jednostkach ratowniczo-gaśniczych PSP i stanowiskach kierowania, mają na celu ocenę m.in. za wyjazd alarmowy, wyposażenie osobiste strażaków, test wiedzy, stan techniczny pojazdów pożarniczych i sprzętu, dokumentację oraz wykonane ćwiczenia praktyczne.
Nowoczesne systemy powiadamiania OSP
Serwis ALARMOWANIE.PL stworzył platformę dla służby dyżurnej Stanowisk Kierowania PSP, aby można było z poziomu komputera lub telefonu komórkowego bezpośrednio inicjować uruchomienie alarmowania dla jednostek OSP, które wykupiły usługę jednoczesnego alarmowania dzwonieniem na telefony komórkowe. Jest to program komputerowy, nie wymagający instalacji, a jedynie zapisania na dysk komputera.
SMS kontra połączenie telefoniczne
Obecnie na rynku dostępnych jest kilka nowoczesnych systemów powiadamiania o zdarzeniach dla OSP, bazujących na module GSM. Wiele jednostek decyduje się na montaż lub zamianę starego systemu na nowy. Alarmowanie odbywa się na zasadzie powiadamiania poprzez SMS lub połączenia do kilkunastu strażaków jednocześnie.
Systemy bazujące na wiadomościach SMS jako jedyna forma powiadamiania nie zawsze sprawdzają się w pełni, szczególnie w nocy, gdy sygnał wiadomości może być zbyt cichy, aby obudzić śpiącego strażaka.
Z kolei systemy bazujące na połączeniach telefonicznych, gdzie terminal dzwoni pod zaprogramowane numery, są bardziej skuteczne w wybudzaniu, jeśli strażak ma ustawiony specyficzny dzwonek. Minusem jest jednak to, że połączenia często są wykonywane do każdego strażaka osobno, co wydłuża czas powiadomienia wszystkich członków jednostki.
System DSP 50
W ostatnim czasie najbardziej popularnym systemem powiadamiania jednostek jest system DSP 50. Jest to zintegrowany system alarmowania, składający się ze stacji bazowej, terminala, stacji obiektowej i dodatkowo np. pagerów.
Największym plusem takiego powiadamiania jest to, że wszyscy strażacy, których numery są zaprogramowane w terminalu GSM, otrzymują w jednym czasie powiadomienie na telefon, który oznacza alarm bojowy. Niezależnie od tego, czy są w stanie usłyszeć syrenę (złe warunki pogodowe, brak prądu itp.), otrzymują powiadomienie na prywatny telefon komórkowy. Jest to najbardziej wygodna forma alarmowania.
Zintegrowane systemy alarmowania
Idealne rozwiązanie to system alarmowania jak najbardziej zintegrowany, uruchamiany bardzo szybko i informujący jak największą ilość strażaków z danej jednostki w jednym czasie, nie tylko poprzez SMS, ale przede wszystkim połączenie telefoniczne. Jednostki posiadające selektywne powiadamianie mogą usprawnić proces powiadamiania na telefony ratowników, uruchamiając alarm na wielu numerach jednocześnie.
Niestety, może zdarzyć się, że sieć będzie przeciążona (święta, Sylwester, lub potrzeba włączenia alarmu w wielu jednostkach naraz) i wtedy alarm na telefony dochodzi bardzo późno lub wcale.
tags: #dyzurny #psp #alarmowanie #osp