Od jakiegoś czasu weszły w życie regulacje określające oznaczenia hełmów bojowych używanych przez strażaków. Odpowiednie paski, o określonym kolorze, umieszczone na hełmach, niosą ze sobą konkretne znaczenia. Różne emblematy i identyfikatory na umundurowaniu dodatkowo wskazują na status strażaka i jego przynależność do jednostki. W niniejszym artykule omawiamy formalne zasady oznakowania hełmów oraz inne elementy identyfikacyjne.
Regulacje dotyczące oznakowania hełmów w Państwowej Straży Pożarnej (PSP)
Na hełmach strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP) obowiązuje jednolity kolor czerwony dla wszystkich użytkowników. Dodatkowe oznaczenia w postaci otoków w różnych kolorach wskazują na pełnione funkcje:
- Otok koloru brązowego: Przeznaczony dla dowódców na poziomie interwencyjnym, takich jak dowódcy JRG (Jednostek Ratowniczo-Gaśniczych), dowódcy kompanii obwodu operacyjnego oraz dowódcy grup operacyjnych.
- Otok koloru srebrnego: Noszony przez dowódców na poziomie taktycznym, w tym komendantów powiatowych lub miejskich PSP, dowódców batalionów centralnego obwodu operacyjnego oraz komendantów szkół podoficerskich PSP.
- Otok koloru złotego: Wskazuje na dowódców na poziomie strategicznym, czyli Komendanta Głównego PSP, komendantów wojewódzkich PSP, komendantów SGPSP (Szkoły Głównej Służby Pożarniczej) i SAPSP (Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej), dowódców wojewódzkich brygad odwodowych oraz dowódcę centralnego odwodu operacyjnego.
Dokumentem, w którym znajdują się szczegóły dotyczące tych oznaczeń dopuszczalnych dla strażaków w PSP, jest Zarządzenie nr 9 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 5 lutego 2007 r. w sprawie wzorców oraz szczegółowych wymagań, cech technicznych i jakościowych przedmiotów umundurowania, odzieży specjalnej i środków ochrony indywidualnej użytkowanych w Państwowej Straży Pożarnej.
Zgodnie z tym dokumentem, na hełmie PSP może znajdować się również numer jednostki. Cyfry oznaczające numer jednostki PSP muszą być w kolorze białym, natomiast dla dowódcy JRG - w kolorze brązowym.
Oznakowanie hełmów strażaków Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
Strażacy Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) noszą hełmy koloru białego. Podobnie jak w PSP, otoki na hełmach OSP wskazują na pełnione funkcje:
- Otok koloru złotego: Przeznaczony dla prezesa zarządu głównego ZOSP.
- Otok koloru srebrnego: Noszony przez prezesów zarządów wojewódzkich ZOSP.
- Otok koloru brązowego: Wskazuje na dowódców na poziomie interwencyjnym jednostek innych niż PSP, takich jak komendanci gminni ZOSP, komendanci zakładowych straży pożarnych, komendanci lotniskowych straży pożarnych oraz naczelnicy OSP.
Obecnie brak jest szczegółowych regulacji prawnych, które opisywałyby sposób oznakowania hełmów strażaków OSP lub osób kierujących działaniem ratowniczym z ramienia OSP. W związku z tym, najczęstszym sposobem oznakowania jest naklejka umieszczona z przodu hełmu, zawierająca logo jednostki lub inne grafiki strażackie.
Inne emblematy i identyfikatory strażackie
Oprócz oznakowania hełmów, istotnymi elementami identyfikującymi status strażaka oraz jego przynależność do jednostki są różnorodne emblematy, identyfikatory i baretki widoczne na odzieży. Wiele z tych produktów jest zapinanych na rzep lub europiny, co umożliwia ich stabilne i łatwe mocowanie oraz bezproblemowe przepinanie.
Rodzaje emblematów
- Haftowane naszywki: Wykonane na maszynach hafciarskich, charakteryzują się wysoką precyzją. Mogą przedstawiać logo jednostki, nazwę miejscowości, imię strażaka lub specjalne wzory, takie jak Krzyż Związkowy (dla OSP), klasyczny wzór z hełmem i toporkami, logo zarezerwowane dla PSP, Polski Orzeł z napisem POLAND. Dla zwiększenia odporności na intensywne użytkowanie zaleca się dodatkowe ozdobne obszycie dookoła naszywki. Standardowo podszywane są twardą częścią rzepa.
- Metalowe identyfikatory imienne: Stanowią wizytówkę każdego strażaka. Są często pokrywane polimerem utwardzanym promieniami UV, co nadaje im efekt 3D. Posiadają zapięcie na europiny, składające się ze szpilki i zapinki sprężynowej, co umożliwia szybkie przepinanie.
- Emblematy z nazwą miejscowości, imieniem lub herbem: Dostępne w formie personalizowanych naszywek na rzep, które można umieszczać na ubraniu specjalnym, ubraniu koszarowym lub kurtce strażackiej.
- Uniwersalne emblematy: Przykładem jest czarny napis "Straż" na żółtym tle, który jest dobrze widoczny z dużej odległości i podkreśla strażackie umundurowanie.
- Ogniki: Umieszczane są na pagonach munduru, czapce rogatywce lub koszuli OSP.
- Emblematy półokrągłe: Przeznaczone do przyszycia na ramię na ubranie wyjściowe.
- Baretki: Na przykład baretki medalu „za zasługi dla pożarnictwa”, sprzedawane w zestawach lub osobno.
Kolory nici w emblematach
W przypadku haftowanych naszywek, kolor nici często wskazuje na przynależność do określonej formacji:
- Srebrny lub szary kolor nici: Wskazuje na przynależność do Ochotniczej Straży Pożarnej.
- Żółty lub złoty kolor nici: Oznacza przynależność do jednostki Państwowej Straży Pożarnej.
Ważne uwagi dotyczące użytkowania hełmów i oznaczeń
Bez względu na to, czy hełm jest używany przez strażaka PSP czy OSP, należy zawsze zapoznać się z instrukcją obsługi dostarczoną przez producenta. Instrukcja ta może zawierać informacje o tym, że zastosowanie jakichkolwiek naklejanych oznaczeń, które nie zostały dedykowane przez producenta, może wpływać na właściwości ochronne hełmu lub unieważniać gwarancję.