Ospa wietrzna to powszechna choroba zakaźna, która najczęściej dotyka dzieci, choć może wystąpić również u dorosłych. Wywoływana jest przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV - Varicella-Zoster Virus) i charakteryzuje się niezwykle swędzącą wysypką. Jednym z leków często rozważanych w celu złagodzenia świądu jest Fenistil w kroplach. Poniższy przewodnik przedstawia kompleksowe informacje na temat roli Fenistilu oraz ogólnych zaleceń dotyczących postępowania w przebiegu ospy wietrznej.
Czym jest Fenistil Krople i jak działa?
Fenistil w kroplach to lek przeciwhistaminowy, którego substancją czynną jest maleinian dimetindenu. Należy on do grupy leków blokujących receptory histaminowe H1. Działanie leku polega na hamowaniu aktywności histaminy - substancji uwalnianej w organizmie podczas reakcji alergicznych, która jest odpowiedzialna za takie objawy jak świąd, wysypka, obrzęk czy katar.
Lek zmniejsza nadmierną przepuszczalność naczyń włosowatych, łagodzi świąd i podrażnienia spowodowane wysypką. Dodatkowo redukuje obrzęk oraz pomaga złagodzić objawy nieżytów nosa, takie jak katar, kichanie, swędzenie nosa, a także swędzenie i łzawienie oczu. Działanie Fenistilu krople rozpoczyna się po 30-60 minutach od podania i utrzymuje przez 8-12 godzin.
Główne wskazania do stosowania Fenistilu krople obejmują leczenie objawów chorób alergicznych, takich jak pokrzywka, świąd w przebiegu atopowego zapalenia skóry, alergicznego wyprysku kontaktowego i wyprysku endogennego. Jest także stosowany w objawowym leczeniu sezonowego i przewlekłego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, alergii pokarmowych i polekowych, a także w łagodzeniu świądu towarzyszącego chorobom zakaźnym, w tym ospie wietrznej, oraz objawów po ukąszeniu owadów.
Fenistil Krople w Leczeniu Ospy Wietrznej
Rola w łagodzeniu świądu
Ospa wietrzna często przebiega z bardzo nasilonym świądem, który jest jednym z najbardziej uciążliwych objawów dla dziecka. Chociaż pierwotnie Fenistil był kojarzony głównie z uczuleniami, jego działanie przeciwhistaminowe jest uzasadnione w łagodzeniu świądu również w przebiegu ospy. Farmaceuci wskazują, że krople Fenistil mogą być podawane w celu złagodzenia świądu.
Obecnie brakuje szczegółowych zaleceń, opartych na wiarygodnych badaniach klinicznych, dotyczących leczenia wspomagającego w przebiegu ospy wietrznej, co skutkuje różnicami w postępowaniu w poszczególnych krajach. Jednak w przypadkach, gdy świąd jest bardzo uciążliwy, uzasadnione jest stosowanie leków o działaniu przeciwświądowym, takich jak dimetinden (Fenistil) doustnie lub miejscowo (w postaci żelu).
Dawkowanie Fenistilu Krople
Fenistil krople przeznaczone są dla dzieci i dorosłych, nie zawierają alkoholu, a ich dozowanie jest proste. Krople nie powinny być poddawane działaniu wysokich temperatur. W przypadku małych dzieci, lek należy dodać do butelki dziecka bezpośrednio przed karmieniem, kiedy pokarm jest letni. Jeśli dziecko jest karmione łyżeczką, lek należy podawać w postaci nierozcieńczonej na łyżeczce. Zawsze należy przyjmować lek zgodnie z treścią ulotki, zaleceniami lekarza lub farmaceuty.
- Dorośli i dzieci w wieku od 12 lat: 20 do 40 kropli trzy razy dziennie. U pacjentów ze skłonnością do senności można podać 40 kropli przed snem i 20 kropli podczas śniadania.
- Dzieci w wieku od 1 roku do 12 lat: Zalecana dawka dobowa wynosi 2 krople na kg masy ciała na dobę, podzielone na trzy dawki, np. 8 kropli trzy razy na dobę dla 2-letniego dziecka ważącego 12 kg.
- Niemowlęta od 1 miesiąca do 1 roku: Podawanie wyłącznie na zalecenie lekarza. Zalecana dawka dobowa wynosi 2 krople na kg masy ciała na dobę, podzielone na trzy dawki, np. 6 kropli trzy razy na dobę dla 8-miesięcznego dziecka ważącego 9 kg. Maksymalna dawka dobowa dla tej grupy wiekowej to 1,5 mg (30 kropli). Leku nie należy podawać niemowlętom w wieku od 1 miesiąca do 1 roku, chyba że zostanie przepisany przez lekarza.
Nie należy przekraczać zalecanej dawki.
Środki ostrożności i przeciwwskazania
Fenistil krople jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na dimetinden maleinian lub którykolwiek ze składników pomocniczych. Nie należy go stosować u noworodków oraz dzieci poniżej 1. miesiąca życia.
Ostrożność zalecana jest u niemowląt do ukończenia 12. miesiąca życia (stosować wyłącznie na zlecenie lekarza), pacjentów z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania, padaczką, przewlekłą chorobą płuc, przerostem gruczołu krokowego oraz u małych dzieci ze względu na zawartość alkoholu. Leku nie należy łączyć z alkoholem, ponieważ może nasilać działanie leków nasennych, uspokajających i samego alkoholu.
W ciąży Fenistil należy stosować wyłącznie w przypadku ściśle uzasadnionych wskazań i na zlecenie lekarza. Jest przeciwwskazany w pierwszym trymestrze ciąży. Nie należy stosować leku w okresie karmienia piersią, ponieważ dimetinden przenika do mleka matki. Inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne lub leki cholinolityczne mogą zwiększać ryzyko zatrzymania moczu oraz wystąpienia napadu jaskry w połączeniu z Fenistilem.
Potencjalne działania niepożądane
Po zastosowaniu leku mogą wystąpić działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Zwykle są one łagodne i przemijające, pojawiające się szczególnie na początku leczenia. Najczęściej zgłaszane to: senność, suchość w jamie ustnej, zawroty głowy, nudności oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. U dzieci może pojawić się także pobudzenie lub nerwowość. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów należy przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Lek Fenistil może pogarszać sprawność psychofizyczną u niektórych pacjentów, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn. W przypadku wystąpienia rzadkich, ale poważnych reakcji nadwrażliwości (np. obrzęk twarzy, ust, języka, wysypka pęcherzowa, duszność, skurcze mięśni), należy natychmiast przerwać stosowanie leku i zasięgnąć porady medycznej.
Kompleksowe Postępowanie w Osi Wietrznej
Leczenie ospy wietrznej jest głównie objawowe i ma na celu złagodzenie dolegliwości oraz zapobieganie powikłaniom.
Higiena i pielęgnacja skóry
Dbanie o higienę w czasie ospy wietrznej jest kluczowe, aby zmniejszyć ryzyko bakteryjnych nadkażeń pęcherzyków i powstawania blizn. Należy zalecać codzienne krótkie kąpiele (prysznice) w letniej wodzie, a następnie delikatne osuszanie skóry przez przykładanie czystego ręcznika, najlepiej jednorazowego. Ważna jest również częsta zmiana pieluch lub bielizny osobistej, ubrania i pościeli.
Zaleca się obcinanie paznokci chorego dziecka „na krótko” i zachowanie szczególnej dbałości o higienę rąk, aby zapobiegać zadrapaniom i zakażeniom bakteryjnym.
Co powoduje ospę wietrzną? | Program Dr. Binocs | Najlepsze filmy edukacyjne dla dzieci | Peekaboo Kidz
Czego unikać: Aktualne zalecenia dotyczące pielęgnacji skóry chorego na ospę wietrzną nie przewidują stosowania preparatów przyspieszających wysychanie zmian, takich jak tradycyjnie używane pudry płynne, płyny z taniną lub wysuszające pasty. Udowodniono, że ich stosowanie może zwiększać ryzyko nadkażeń bakteryjnych, ponieważ maskują toczące się na ich powierzchni zakażenia i utrudniają zauważenie nadkażeń oraz rozwoju procesu zapalnego. Z tego samego powodu nie ma wiarygodnych badań potwierdzających skuteczność wodnych lub alkoholowych roztworów fioletu gencjanowego, a intensywne zabarwienie może maskować zmiany i opóźniać dostrzeżenie nadkażenia bakteryjnego.
Odkażanie zmian: Do odkażania zmian skórnych zaleca się stosowanie środków antyseptycznych, takich jak preparaty z oktenidyną, np. Octenisept. W przypadku zdrapania pęcherzyka, należy przemyć rankę takim preparatem i zabezpieczyć przed ponownym rozdrapaniem.
Leczenie gorączki i bólu
W przypadku wystąpienia gorączki w przebiegu ospy wietrznej, zaleca się stosowanie preparatów z paracetamolem (np. Apap Junior, Pedicetamol). Bardzo ważne jest unikanie podawania ibuprofenu i innych Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych (NLPZ), ponieważ badania wykazały, że ibuprofen może zwiększać częstość i ciężkość powikłań.
Leki przeciwwirusowe (Acyklowir)
Leczenie przyczynowe za pomocą leków przeciwwirusowych, takich jak acyklowir (np. Hascovir, Heviran), wprowadza się rzadko, zwłaszcza u dzieci do 12. roku życia z prawidłowo funkcjonującym układem immunologicznym, u których nie udowodniono korzyści z takiej terapii. Lekarz może rozważyć jego zastosowanie u pacjentów obciążonych, np. z ciężkim przebiegiem choroby, dużym ryzykiem powikłań, ze współistniejącymi chorobami przewlekłymi (np. ciężkie AZS, przewlekłe leczenie sterydami), lub u osób powyżej 12. roku życia (doustnie lub dożylnie w razie hospitalizacji). Acyklowir jest najbardziej skuteczny, gdy poda się go w ciągu 24 godzin od początku objawów.
Nawodnienie i dieta
Podczas choroby należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu dziecka. Gorączkujące dzieci odwadniają się szybciej, dlatego wymagają zwiększonego nadzoru nad ilością wypijanych napojów. Należy również pamiętać, że swędzące pęcherzyki mogą lokalizować się w jamie ustnej, co sprawia ból i może powodować niechęć do jedzenia i picia. Pomocne może być proponowanie chłodniejszych napojów i pokarmów, unikanie kwaśnych smaków i/lub podawanie napojów przez słomkę, co nieco zmniejszy drażnienie błon śluzowych jamy ustnej.
Izolacja i profilaktyka
Ospa wietrzna jest niezwykle zaraźliwa. Chora osoba zaczyna zakażać już 2 dni przed wystąpieniem wysypki i przestaje być zakaźna, gdy ostatnia zmiana zamieni się w strup, a nowe zmiany się już nie pojawiają. W związku z tym osoba chora na ospę powinna być izolowana od innych osób, w szczególności niemowląt, kobiet w ciąży i osób z przewlekłymi chorobami. Dzieci z ospą nie powinny uczęszczać do żłobka, przedszkola czy na place zabaw. Dziecko potrzebuje odpoczynku w spokojnych warunkach w domu. Wychodzenie do prywatnego ogródka przy domu, gdzie nie ma kontaktu z innymi osobami, może być bezpieczne.
Szczepienia: Jedyną skuteczną ochroną przed zakażeniem jest przechorowanie ospy lub szczepienie. Szczepionka przeciwko ospie wietrznej zawiera żywy, atenuowany szczep VZV i jest wysoce skuteczna (ponad 95%). Pełną ochronę uzyskuje się po 2 dawkach. Szczepić może się każda zdrowa osoba, która nie chorowała wcześniej na ospę, od 9. miesiąca życia. Szczepienie można również przeprowadzić do 72 godzin (maksymalnie do 5 dni) po kontakcie z osobą chorą, co może zapobiec zachorowaniu lub znacznie złagodzić jego przebieg.
Przeciwwskazania do szczepień: Osoby z niedoborami odporności, zaburzeniami układu immunologicznego, pacjenci leczeni lekami immunosupresyjnymi oraz kobiety w ciąży nie powinny być szczepione. Kobiety zaszczepione powinny unikać zajścia w ciążę co najmniej 1 miesiąc po szczepieniu.
Możliwe powikłania ospy wietrznej
Choć ospa wietrzna najczęściej przebiega łagodnie, może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u osób z osłabionym układem odpornościowym, dorosłych oraz niemowląt. Do potencjalnych powikłań należą bakteryjne nadkażenia skóry, zapalenie płuc, zapalenie mózgu czy odwodnienie. Z tych względów, organizowanie tzw. „ospa party” jest nierozsądne i może doprowadzić do poważnych komplikacji. Znacznie bezpieczniejszym wyborem jest szczepienie, które chroni przed chorobą lub znacząco łagodzi jej przebieg.