W historii fotografii prasowej istnieją zdjęcia, które nie tylko dokumentują wydarzenia, ale stają się symbolami, wywołującymi głębokie dyskusje społeczne i prowadzącymi do realnych zmian. Jednym z takich ikonicznych obrazów jest seria fotografii zatytułowana „Fire Escape Collapse” autorstwa Stanleya Formana, która ukazuje dramatyczny moment zawalenia się schodów przeciwpożarowych podczas pożaru w Bostonie w 1975 roku.
Pożar na Marlborough Street
22 lipca 1975 roku w jednej z kamienic na Marlborough Street w Bostonie wybuchł pożar. Ulica ta w drugiej połowie XX wieku była znana ze starych wiktoriańskich domów szeregowych. Kiedy w budynku mieszkalnym doszło do pożaru, w kamienicy przebywała 19-letnia Diana Bryant wraz ze swoją 2-letnią chrześnicą i siostrzenicą, Tiarą Jones. Zaalarmowana przez mieszkańców straż pożarna bardzo szybko pojawiła się na miejscu zdarzenia. Jednostki straży pożarnej niezwykle szybko zjawiły się na miejscu. W pewnym momencie zauważono dwie osoby na piątym piętrze. Diana i Tiara czekały ze strażakiem Robertem O’Neilem na drabinę ratunkową.
Relacja Stanleya Formana
Całą sytuację obserwował tłum gapiów, wśród których znajdował się także fotograf Stanley Forman z gazety „Boston Herald”. Forman był wówczas cenionym fotografem prasowym, znanym ze swoich umiejętności zawodowych. Tego dnia był on już w drodze do domu z biura „Boston Herald”, kiedy otrzymał telefon o pożarze w jednej z najstarszych części miasta, na Marlborough Street. Pobiegł na tył budynku i, kiedy spojrzał w górę, zobaczył kobietę i dziecko na schodach przeciwpożarowych. Były one pochylone w najdalszym punkcie od budynku z powodu upału ognia za nimi.
W międzyczasie strażak o imieniu Bob O’Neil wspiął się na dach kamienicy, z którego opuścił się na schody przeciwpożarowe, aby dotrzeć do uwięzionych kobiety i dziewczynki. Stanley Forman, standardowo wybierając rutynowe miejsce i pozycję do robienia zdjęć, zajął pozycję, z której, jak sądził, będzie fotografować zbliżającą się rutynową akcję ratunkową. Drabina ratunkowa sięgała do nich, gdy znajdowali się około 15 metrów nad ziemią. Pan O’Neil właśnie powiedział Dianie Bryant, że zamierza wejść na drabinę i poprosił ją, by podała mu dziecko.
Moment upadku
Nagle, w momencie, kiedy strażak ratujący kobiety chwycił jedną ręką drabinę dosięgającą właśnie piątego piętra, nadwyrężone pożarem schody niespodziewanie zawaliły się. Strażak Robert O'Neil sięgał po drabinę, kiedy konstrukcja zawaliła się pod ich stopami. Bez żadnej asekuracji Diana Bryant i Tiara Jones spadły z wysokości ponad 15 metrów.
Fotograf Stanley Forman robił zdjęcia w momencie, gdy kobiety spadały - jego aparat był wyposażony w silnik krokowy, ustawiony na 3 klatki na sekundę. Instynktownie zaczął robić zdjęcia, lecz w momencie samego upadku odwrócił wzrok. „Nie chciałem widzieć ich uderzających o ziemię. Cały się trząsłem” - wspominał Forman. Kiedy odwrócił się z powrotem, nie widział już Diany i Tiary, ale zobaczył strażaka Roberta O’Neila, który, niczym małpa, jedną ręką wciąż trzymał się drabiny ze swoim sprzętem. Strażak wspiął się z powrotem po drabinie w bezpieczne miejsce.
How a photo of a deadly Boston fire sparked change
Ich upadek zatrzymał się za ogrodzeniem, gdzie znajdowały się śmietniki. Mówi się, że kobieta zamortyzowała upadek dziecka. Diana Bryant trafiła do szpitala z poważnymi obrażeniami głowy i ciała i niestety zmarła kilka godzin później. Tiara Jones przeżyła, ponieważ jej upadek został zamortyzowany przez ciało Diany.
Znaczenie i wpływ fotografii
Zdjęcie „Fire Escape Collapse” pokazujące moment spadania kobiet jest częścią serii kilku zdjęć z tego zdarzenia. Fotografia natychmiast ukazała się w gazecie „Boston Herald”, a następnie była przedrukowywana w gazetach na całym świecie. Obraz szybko został opublikowany na pierwszej stronie „Boston Herald” (a pozostałe zdjęcia na trzeciej stronie).
Nagrody i wyróżnienia
- Zdjęcie zdobyło tytuł World Press Photo of the Year 1975.
- W 1976 roku Stanley Forman otrzymał Nagrodę Pulitzera w kategorii fotografia prasowa (Spot News Photography).
Dyskusja etyczna i zmiany prawne
Fotografia Formana wywołała wiele dyskusji na temat publicznego pokazywania tak przerażających obrazów. Media były oskarżane o szukanie sensacji i deptanie prywatności oraz godności Diany. Samemu autorowi nigdy nie przeszkadzały kontrowersje. Bronił się, że zdjęcie przedstawia żyjącą w tym momencie kobietę, choć straszną rzeczą jest, że później umarła. „To czysto moralne pytanie, które spoczywa w rękach osoby, która zrobiła zdjęcie. To ona decyduje, czy je upublicznić, czy zniszczyć celulozę lub kod binarny tego zdjęcia, które przekroczyło lub nie przekroczyło punktu bez powrotu” - podsumowuje Luca De Nardo, analizując dylemat między prawem do informowania a zasadami moralnymi.
Pomimo kontrowersji, fotografia „Fire Escape Collapse” stała się kamieniem milowym w najnowszej historii współczesnej, demonstrując przejmującą moc fotografii. W przeciągu 24 godzin od publikacji zdjęcia władze miejskie Bostonu zdecydowały się na poważne zmiany w przepisach dotyczących bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zwłaszcza w zakresie dróg ewakuacyjnych. Mówi się, że dzięki wzburzeniu wywołanemu tragicznym reportażem Formana, miasto Boston, a później wiele innych miast w Stanach Zjednoczonych, zdecydowało się na rewizję przepisów bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
O autorze: Stanley Forman
Stanley Forman, amerykański fotoreporter, urodzony w 1945 roku, był w momencie zdarzenia fotografem dla „Boston Herald”. Jego profesjonalne umiejętności pozwoliły na uchwycenie jednego z najbardziej wstrząsających momentów w historii fotografii prasowej. Zdjęcia zostały wykonane aparatem Nikon F wyposażonym w obiektyw Nikkor-S 50mm f1.4 Nippon Kogaku (wyprodukowany w latach 1968-1971) oraz motor-driven drag (napęd silnikowy), co pozwoliło na wykonanie serii szybkich zdjęć.