Nowoczesne Systemy Alarmowania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)

Powiadamianie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) o zaistniałych zdarzeniach jest niezwykle ważne, ponieważ stanowią one integralną część systemu zapewniającego bezpieczeństwo państwa. Obecnie na rynku dostępnych jest kilka nowoczesnych systemów powiadamiania o zdarzeniach dla OSP, które bazują na module GSM. Wiele jednostek decyduje się na montaż lub zamianę starego systemu na nowy, dążąc do jak największej integracji, szybkości działania i informowania jak największej ilości strażaków w jednym czasie.

Metody alarmowania strażaków ochotników

Alarmowanie równoległe i jego znaczenie

Alarmowanie równoległe to kluczowa funkcja, która ułatwia Dyżurnym ze Stanowiska Kierowania PSP określenie, czy alarmując konkretną OSP uda się zebrać wystarczającą liczbę osób na wyjazd. Pozwala to na szybką ocenę dostępności kluczowych specjalistów, takich jak kierowca, dowódca czy osoba z przeszkoleniem do obsługi sprzętu ratownictwa technicznego.

Kanały komunikacji w systemach alarmowania

Nowoczesne systemy oferują różnorodne kanały powiadamiania, zapewniające szybki i efektywny przekaz informacji:

• Internet mobilny + aplikacja na smartfony i tablety: Aplikacja mobilna zawiera kompleksowe informacje o rodzaju zdarzenia, jego dokładnej lokalizacji i szczegółowym opisie. Umożliwia strażakom potwierdzenie lub odrzucenie udziału w akcji, a także wyświetla mapę z lokalizacją zdarzenia, co jest kluczowe dla szybkiego dojazdu.

• Połączenie telefoniczne: Systemy automatycznie wykonują równoległe połączenia telefoniczne na telefony tradycyjne strażaków-ochotników. Odebranie połączenia jest traktowane jako potwierdzenie udziału w akcji. W praktyce, terminal dzwoni pod zaprogramowane numery, co pozwala ochotnikowi ustawić specyficzny dzwonek, który obudzi go nawet w nocy. Minusem takiego powiadamiania jest jednak to, że połączenie wykonywane jest do każdego strażaka osobno. Zanim alarm zacznie dzwonić do ostatniej osoby z listy, jednostka może być już w pełnej gotowości bojowej. Najlepszym rozwiązaniem byłoby powiadamianie wszystkich osób na raz.

• Wiadomości SMS: Jest to tekstowa informacja przesyłana na telefon komórkowy, zawierająca dane o rodzaju zdarzenia, lokalizacji i opisie. Funkcja ta jest dostępna na wszystkie typy telefonów, również te klasyczne. Treść SMS zawiera te same dane co komunikat w aplikacji mobilnej. Obowiązuje limit ilościowy osób otrzymujących wiadomości. Powiadamianie SMS-em jako dodatkowe alarmowanie druhów może przynieść wiele korzyści, ale jako jedyny system nie zawsze zdaje egzamin, zwłaszcza w nocy, gdy krótki sygnał SMS może nie obudzić śpiących strażaków.

Zintegrowane systemy alarmowania OSP

System e-Remiza

System e-Remiza umożliwia przekazywanie alarmów do wszystkich użytkowników systemu bez względu na typ, model i klasę telefonu. Komendy Powiatowe i Miejskie, które posiadają system SWD-ST z funkcjonalnością modułu SWD-ST-SMS, mogą w prosty sposób uruchamiać alarmowanie OSP również za pomocą systemu e-Remiza. W tym wariancie, po zadysponowaniu jednostki OSP, jedna wiadomość SMS zostaje wysłana na 9-cyfrowy numer GSM bramki SMS systemu, co z kolei powoduje utworzenie alarmu w systemie e-Remiza i przesłanie go na aplikacje mobilne, wykonanie połączenia oraz przesłanie SMS do strażaków ochotników. Wykonywanie połączenia telefonicznego w przypadku testu gotowości bojowej z aplikacji mobilnej lub z SK PSP jest uruchamiane przez dział utrzymania e-Remiza.

System DSP-50

W ostatnim czasie najbardziej popularnym systemem powiadamiania jednostek jest system DSP-50. Jest to zintegrowany system alarmowania, który składa się ze stacji bazowej, terminala, stacji obiektowej i dodatkowo np. pagerów. Największym plusem takiego powiadamiania jest to, że wszyscy strażacy, których numery są zaprogramowane w terminalu GSM, otrzymują w jednym czasie powiadomienie na telefon, które oznacza alarm bojowy. Niezależnie od tego, czy są w stanie usłyszeć syrenę (złe warunki pogodowe, brak prądu itp.), otrzymują powiadomienie na prywatny telefon komórkowy. Jak wynika z praktyki, jest to najbardziej wygodna forma alarmowania. Jednak system ten powiadamia strażaków o konieczności udania się do remizy poprzez wiadomość SMS, która nie zawsze zostanie odczytana na czas. Jest to szczególnie ważne podczas powiadamiania w nocy, gdy większość strażaków śpi, a sygnał wiadomości SMS jest krótki i czasem zbyt cichy. Wyobraźmy sobie, że system alarmowania DSP-50 jest jedyną drogą powiadamiania druhów o zdarzeniach. W pewną zimową noc wybucha pożar domu i potrzebne jest jak najszybsze przybycie najbliższej jednostki. Druhowie zostają poinformowani SMS-em o alarmie. W tym momencie jak najszybciej i jak najbezpieczniej powinni udać się do strażnicy. Jednak jest noc, większość osób śpi, a sygnał SMS-a jest bardzo krótki i nie zawsze jest w stanie obudzić. Wtedy pierwsze osoby, które dotarły do jednostki i odebrały zgłoszenie, dzwonią po kolejne. Ostatecznie udaje się zebrać odpowiednią liczbę osób. Jednak to pożar domu i potrzeba więcej środków i sił. Powiadamianie SMS-em jako dodatkowe alarmowanie druhów może przynieść wiele korzyści, ale jako jedyny system moim zdaniem nie do końca zda egzamin.

Wybór systemu alarmowania: Digitex vs. alarmowanie.pl

Jednostki OSP często stają przed wyborem odpowiedniego systemu powiadamiania, szczególnie w kontekście potrzeby zamontowania powiadamiania telefonicznego "jednoczesnego". Rozważane oferty to zazwyczaj Digitex i alarmowanie.pl. Jednostka często posiada już DSP-50 i syrenę elektroniczną, ale nie zawsze posiada DTG 53.

Oferta alarmowanie.pl

• Koszty: Zazwyczaj abonament wynosi 12,50 zł/miesiąc plus 12,50 zł/miesiąc za dzierżawę urządzenia.
• Zalety:
  • Możliwość bezpłatnego testowania usługi.
  • W najbliższym czasie ma być możliwość samodzielnej aktualizacji listy numerów.
  • Alarm można uruchomić na kilka sposobów, m.in. z terminala SMS lub poprzez zadzwonienie z uprawnionego numeru, co może zrobić np. dyżurny PSP lub naczelnik.
  • Strona internetowa dla każdej OSP, zabezpieczona kodem PIN, na której pojawiają się odpowiedzi strażaków na alarm (zielony - potwierdzenie, czerwony - negatywna, żółty - brak statusu) wraz z deklarowanym czasem przybycia do remizy.
• Wady i doświadczenia użytkowników:
  • Brak profesjonalizmu: informacja o możliwości dodawania samodzielnie numerów wisi na stronie przez długi czas, bez wdrożenia.
  • Podczas awarii systemu (np. na kilka dni) operator wyłączył telefony, zamiast informować klientów o problemach.
  • Wysyłając aktualizację numerów, użytkownik otrzymał plik z danymi z zupełnie innej jednostki, co budzi obawy o bezpieczeństwo danych (RODO/GIODO).
  • Użytkownicy mają wrażenie, że firma "spoczęła na laurach" i "odcina kupony od sukcesu".
  • Obawy o długoterminową stabilność firmy na rynku.

Oferta Digitex

• Koszty: Zazwyczaj wymaga zakupu DTG 53 plus koszty utrzymania ok. 18,50 zł/miesiąc, do tego dochodzą koszty utrzymania terminala GSM.
• Zalety:
  • Brak umowy, co ułatwia procedury.
  • Cena na okres 12 miesięcy bywa niższa, ale należy pamiętać, że często dotyczy to okrojonej usługi bez niektórych funkcji dostępnych u konkurencji.
  • Pewność, że nad systemem pracuje wiele wykwalifikowanych osób, co ma zapewnić szybszy rozwój systemu i wprowadzanie lepszych funkcji.
  • Stabilność i zaufanie do większej firmy.
• Wady:
  • Brak możliwości testowania usługi.
  • Droższy zakup początkowy (terminal DTG 53).
  • Wyższe koszty utrzymania terminalu GSM.
  • Przejście z innego systemu (np. brak terminala Digitexu) może wiązać się z dodatkowym zakupem nowego terminala.

Dyskusja i porównanie

Wybór operatora alarmowania jest często przedmiotem intensywnych dyskusji wśród strażaków. Pojawiają się obawy, czy bezpieczne jest powierzanie alarmowania jednostki osobom tworzącym program "w garażu". Firma Digitex, jako większa i bardziej ugruntowana, daje poczucie większej niezawodności i gwarancji rozwoju. Należy również wziąć pod uwagę koszty utrzymania kart SIM. Wszystkie sieci w prepaidach oferują rok utrzymania konta za cenę rzędu 5-10 zł. Czasem trzeba zmienić taryfę (np. w Plusie), czasem wysłać SMS (np. w Orange), więc pozostaje tylko kwestia zasięgu i niezawodności danej sieci w lokalizacji OSP.

Regulacje i wymagania dla systemów transmisji alarmów pożarowych

Wymagania organizacyjno-techniczne PSP (na przykładzie KP PSP w Przasnyszu)

Wprowadza się do stosowania wymagania organizacyjno-techniczne dotyczące uzgadniania przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej sposobu połączenia urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych systemu sygnalizacji pożarowej z obiektem Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej. Miejscem zainstalowania

Stacji Odbiorczej Alarmów Pożarowych (SOAP)

wskazuje się obiekt Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej. Koszty zapewnienia i utrzymania systemu transmisji sygnałów alarmów pożarowych i uszkodzeniowych, z wyjątkiem systemu prezentacji informacji (SPI), obciążają operatora. Warunkiem dopuszczenia operatora i uruchomienia SOAP jest spełnienie wymagań organizacyjno-technicznych oraz podpisanie umowy pomiędzy operatorem a Komendantem Powiatowym PSP.

Procedury i obowiązki operatora:

• Testy przeprowadza się na każdym obiekcie włączanym do systemu monitoringu pożarowego przez operatora. Próba jest zaliczona, jeśli sygnał zostanie odebrany i potwierdzony przez dyspozytora PSK KP PSP oraz centrum monitoringu operatora systemu.
• Operator jest zobowiązany do zapewnienia konserwacji i serwisu wszystkich urządzeń SOAP nie rzadziej niż raz w roku, potwierdzanej wpisami do książki eksploatacji SOAP.
• Operator ma obowiązek przedstawienia Komendantowi Powiatowemu PSP danych statystycznych z zarejestrowanych zdarzeń (alarmy pożarowe, sygnały uszkodzeniowe) w terminie do 15 lutego za poprzedni rok lub na każde pisemne żądanie.
• W uzasadnionych przypadkach Komendant Powiatowy PSP może zażądać przeprowadzenia audytu poprawności funkcjonowania systemu transmisji alarmu pożarowego na koszt operatora.
• Operator odpowiada za transmisję alarmu pożarowego oraz elementy systemu transmisji alarmów pożarowych w zakresie niezawodnej eksploatacji, konserwacji i napraw.
• Operator jest zobowiązany ubezpieczyć się od skutków cywilnoprawnych na wypadek niezrealizowania usługi monitoringu pożarowego i załączyć kopię aktualnej polisy do wniosku.

Kluczowe terminy i definicje

• Abonent: Osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za organizację systemu sygnalizacji pożarowej i systemu transmisji sygnału alarmu pożarowego w obiekcie, będąca stroną umowy z Operatorem.
• Centrala sygnalizacji pożarowej (CSP): Urządzenie, poprzez które czujki pożarowe mogą być zasilane energią, służące do potwierdzenia wykrytego sygnału i wywołania alarmu pożarowego, przesłania sygnału o wykryciu pożaru do straży pożarnej lub automatycznych urządzeń gaśniczych oraz automatycznej kontroli prawidłowego funkcjonowania systemu sygnalizacji pożarowej.
• Centrum Odbiorcze Alarmów Pożarowych (COAP): Miejsce z ciągłą obsługą, z którego dysponowane są siły i środki jednostek ochrony przeciwpożarowej, wyposażone w stację odbiorczą alarmów pożarowych oraz system wizualizacji informacji.
• Centrum monitorowania operatora systemu (CMOS): Miejsce z ciągłą obsługą, należące do operatora systemu monitoringu pożarowego, z którego nadzorowany jest stan systemu transmisji alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych oraz skąd dysponowany jest serwis tego systemu. Może być zintegrowane z centrum odbiorczym sygnałów uszkodzeniowych i wchodzi w skład Centrum Odbiorczego Operatora.
• Centrum odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych (COSU): Miejsce z ciągłą obsługą, należące do operatora systemu monitoringu pożarowego, odbierające sygnały uszkodzeniowe z Urządzenia Transmisji Alarmów Pożarowych i Sygnałów Uszkodzeniowych (UTASU), z którego mogą być również powiadamiane firmy serwisujące systemy sygnalizacji pożarowej o uszkodzeniach tych systemów. Wchodzi w skład Centrum Odbiorczego Operatora.
• Dwustopniowe alarmowanie: Alarmowanie polegające na takim zaprogramowaniu systemu sygnalizacji pożarowej, aby po wykryciu pożaru przez element liniowy (np. czujkę pożarową) w centrali sygnalizacji pożarowej (CSP) był sygnalizowany alarm wstępny (alarm I stopnia) przez czas T1. Brak reakcji personelu w czasie T1 powoduje automatyczne przejście CSP w stan alarmu głównego (alarm II stopnia).
• Koncentrator sygnałów alarmów pożarowych (koncentrator): Urządzenie służące dopasowaniu (integracji) sygnałów ze stacji odbiorczych alarmów pożarowych do systemu wspomagania decyzji (SWD) i do urządzeń wizualizacji.
• Łącze publicznych sieci telekomunikacyjnych ISDN: Łącze cyfrowe z integracją usług (ang. Integrated Services Digital Network), zapewniające realizację wielu usług telekomunikacyjnych w jednolitym standardzie cyfrowym.
• Łącze publicznych sieci telekomunikacyjnych PSTN: (ang. Public Switched Telephone Network - publiczna komutowana sieć telefoniczna) - sieć publiczna dostępna, przeznaczona głównie do transmisji głosowej.
• Operator systemu monitoringu: Podmiot świadczący usługę transmisji sygnałów alarmów pożarowych z systemów sygnalizacji pożarowej do centrów odbiorczych alarmów pożarowych oraz przyjmujący sygnały uszkodzeniowe w Centrum Odbiorczym Sygnałów Uszkodzeniowych.
• Specjalizowany tor transmisji: Tor transmisyjny dedykowany lub tor transmisyjny dedykowany w sieci publicznej, nie wymagający komutacji, strojenia oraz synchronizacji w celu przesłania pojedynczej informacji o alarmie, budowany specjalnie dla potrzeb transmisji alarmów pożarowych.
• Stacja odbiorcza alarmów pożarowych (SOAP): Stacja odbiorcza alarmów pożarowych przyjmująca i potwierdzająca alarmy pożarowe przesyłane przez Urządzenie Transmisji Alarmów Pożarowych i Sygnałów Uszkodzeniowych (UTASU).
• System sygnalizacji pożarowej (SSP): Zbiór kompatybilnych elementów, które gdy tworzą instalację o określonej konfiguracji, są zdolne do wykrywania pożaru, inicjowania alarmu i innych stosownych działań.
• System transmisji sygnałów alarmów pożarowych i uszkodzeniowych: System służący do przesyłania alarmów pożarowych z central sygnalizacji pożarowej do stacji odbiorczych alarmów pożarowych oraz sygnałów uszkodzeniowych do stacji odbiorczych sygnałów uszkodzeniowych.
• Stacja odbiorcza sygnałów uszkodzeniowych: Stacja odbiorcza sygnałów uszkodzeniowych przyjmująca sygnały uszkodzeniowe przesyłane przez Urządzenie Transmisji Sygnałów Alarmów Pożarowych i Uszkodzeniowych (UTASU) z systemów sygnalizacji pożarowej.
• System Prezentacji Informacji (SPI): Urządzenie służące do wizualizacji odbieranych przez stację odbiorczą alarmów pożarowych (SOAP) alarmów pożarowych i sygnałów uszkodzeniowych, zainstalowane w stanowisku kierowania komendy PSP. W skład systemu prezentacji informacji wchodzi: urządzenie wizualizacji, system wspomagania decyzji (SWD) oraz opcjonalnie koncentrator sygnałów alarmów pożarowych.
• System Wspomagania Decyzji (SWD): Zintegrowany system informatyczny, którego celem jest wykorzystanie informacji zawartych w bazach danych do wspomagania pracy stanowisk kierowania Państwowej Straży Pożarnej.
• Urządzenie powiadamiające: Urządzenie umieszczone w alarmowym centrum odbiorczym, które w odpowiedzi na odbiór komunikatu alarmowego obrazuje stan alarmu lub zmieniony stan systemu alarmowego.

Przyszłość systemów alarmowania OSP

System alarmowania musi być jak najbardziej zintegrowany, uruchamiany bardzo szybko i informować jak największą ilość strażaków z danej jednostki w jednym czasie. Niestety, może zdarzyć się tak, iż sieć będzie przeciążona (święta, sylwester lub potrzeba włączenia alarmu w wielu jednostkach na raz), i wtedy okaże się, że alarm na telefony dochodzi bardzo późno lub niestety wcale. Dynamicznie zmieniające się zagrożenia sprawiły, że koniecznością jest ciągłe doskonalenie i adaptowanie systemów bezpieczeństwa. W odpowiedzi na te wyzwania oraz na liczne zapytania wprowadzono do oferty syreny alarmowe instalowane w schronach. Coraz częściej zasilanie syren alarmowych opiera się na nowoczesnych panelach fotowoltaicznych, wykorzystujących energię słoneczną do zapewnienia bezpieczeństwa w różnych środowiskach.

tags: #firmy #alarmowania #osp