Fundusz Sprawiedliwości: Wsparcie dla Ochotniczych Straży Pożarnych w Zakresie Sprzętu Ratowniczego

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają bezcenną rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa na terenach wiejskich i miejskich. To często pierwsi ratownicy na miejscu pożaru, wypadku czy powodzi, działający z poświęceniem dla dobra wspólnego. Aby druhowie mogli skutecznie nieść pomoc, ich jednostki muszą dysponować odpowiednim wyposażeniem. Właśnie w tym kontekście Fundusz Sprawiedliwości stał się istotnym źródłem wsparcia, umożliwiając zakup specjalistycznego sprzętu ratowniczego dla OSP w całym kraju.

Geneza i Cele Funduszu Sprawiedliwości

Działający od 2012 roku Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - obecnie znany jako Fundusz Sprawiedliwości - jest państwowym funduszem celowym. Jego pierwotnym celem było ukierunkowanie na pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwami i świadkom, a także na przeciwdziałanie przestępczości i pomoc postpenitencjarną. Zgromadzone w Funduszu środki są zatem przeznaczane zarówno na pomoc dla ofiar i świadków przestępstw, jak i na pomoc postpenitencjarną dla osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych.

Coraz większy budżet Funduszu zapewniał rosnące możliwości przyznawania świadczeń pokrzywdzonym. Formy wsparcia są różnorodne - zgodnie z prawem środki te przeznacza się między innymi na pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilitacyjną, prawną oraz materialną.

Podstawy Prawne Funkcjonowania Funduszu

Podstawę prawną Funduszu Sprawiedliwości, rozporządzającego pieniędzmi zasądzanymi od sprawców przestępstw, stanowią: ustawa z 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny wykonawczy (DzU z 2018 r. poz. 652, ze zm.), rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 września 2017 roku w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości (DzU poz. 1760), a także ustawa z 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (DzU z 2017 r. poz. 2077, ze zm.). Minister Sprawiedliwości, jako dysponent Funduszu, może udzielać dotacji na działania zgodne z jego celami.

Włączenie Ochotniczych Straży Pożarnych do Programu Wsparcia

Od września 2017 roku, dzięki zmianom ustawowym, z Funduszu Sprawiedliwości mogą korzystać także Ochotnicze Straże Pożarne. 2 lutego 2018 roku, na mocy decyzji dysponenta Funduszu, czyli Ministra Sprawiedliwości, ruszył wielki ogólnopolski program wsparcia dla OSP w zakresie wyposażenia w sprzęt ratowniczy, o wartości ponad 100 milionów złotych.

Minister Sprawiedliwości Zbigniew Ziobro zainicjował program, podkreślając jego cel: „Uruchamiamy program wart 100 mln zł przeznaczony dla ochotniczych straży pożarnych w całej Polsce. Program jest ukierunkowany na zwiększenie bezpieczeństwa Polaków”. Przy tej okazji, w ramach pilotażowego projektu realizowanego wspólnie przez ministerstwo i samorządy województwa małopolskiego, przekazał małopolskim druhom ponad 200 defibrylatorów i 600 zestawów ratowniczych o łącznej wartości około 10 milionów złotych.

Uzasadnienie Wspierania OSP

Uzasadnienia ministerialnej decyzji o wsparciu OSP poprzez zakup sprzętu ratowniczego z Funduszu Sprawiedliwości należy upatrywać w codziennym życiu. Bardzo często strażacy ochotnicy jako pierwsi przyjeżdżają np. do wypadku drogowego. Jako pierwsi udzielają też pomocy jego ofiarom - pomocy niejednokrotnie na wagę życia. Ich wyposażenie w specjalistyczny sprzęt ratowniczy jest więc w takiej sytuacji nieodzowne. Co istotne, zakupu tego sprzętu dokonuje się z funduszu tworzonego przez sprawców przestępstw, a nie z podatków obywateli. Warto też zaznaczyć, że sprzęt ten przyda się także w razie wielu innych zagrożeń, jak powodzie, huragany czy pożary. Minister Sprawiedliwości uznał więc, że do ogromnej grupy poszkodowanych należy trafić z pomocą właśnie poprzez strażaków ochotników.

Wytyczne i Procedura Ubiegania się o Dotacje

Beneficjenci i Zasady Składania Wniosków

Dotacje celowe z Funduszu Sprawiedliwości mogą być przyznane jednostkom sektora finansów publicznych - jednostkom samorządu terytorialnego, tj. gminom oraz miastom na prawach powiatu. Wnioski mogą składać wyłącznie gminy oraz miasta na prawach powiatu, które zbiorą zapotrzebowania od OSP na swoim terenie. Następnie gmina zakupuje sprzęt z przeznaczeniem dla OSP ze swojego terenu. Generator wniosków znajduje się na stronie: www.witkac.pl. Wkład własny gminy wynosi 1% wartości sprzętu.

Wnioski o dotacje są składane przez urząd gminy, ale ze wskazaniem konkretnej jednostki OSP. Dysponent Funduszu informuje, że nie ma zamkniętego katalogu sprzętu możliwego do dofinansowania. Podmiot wnioskujący o dofinansowanie powinien każdorazowo zbadać potrzeby OSP z terenu wnioskodawcy i te sprzęty wpisać w kosztorysie.

Kryteria i Ograniczenia

Priorytetem Funduszu są rzeczy bezpośrednio związane z ratowaniem życia i zdrowia poszkodowanych. Istotne okazało się zastrzeżenie, aby dotacje nie były przyznawane na zakup sprzętu ratowniczego, który jest już w wyposażeniu danej OSP. Z dotacji wyłączono także zakup pojazdów, choć w praktyce bywało, że w ramach ogólnego wsparcia druhowie odbierali również drobne samochody ratownicze, takie jak quady czy łodzie, sfinansowane w 99% z Funduszu.

W ślad za ministerialną decyzją, 28 marca 2018 roku, podpisano porozumienie o współpracy pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości a Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej. Celem porozumienia jest zapewnienie maksymalnej realizacji wydatkowania środków finansowych. Komendant Główny PSP zobowiązał się do udzielania wsparcia merytorycznego w procedurze dotyczącej przekazywania dotacji, a także zadeklarował możliwość skorzystania przez wnioskodawców z narzędzi teleinformatycznych oraz bazy lokalowej komend powiatowych (miejskich) PSP, co ułatwi składanie wniosków. W Komendzie Głównej PSP przygotowano wykaz sprzętu w asortymencie niezbędnym podczas działań związanych z bezpieczeństwem w komunikacji. W gronie powołanych przez Komendanta Głównego PSP ekspertów opracowano zasady weryfikacji wniosków o dotacje. Wielkość dotacji uzależniono od wielu czynników, np. wielkości województwa, liczby OSP włączonych do systemu i OSP spoza systemu, a także innych uwarunkowań, takich jak uprzemysłowienie danego województwa czy rozwój infrastruktury drogowej.

Harmonogram Naborów (Przykład)

Naborów wniosków na dotacje z Funduszu Sprawiedliwości na zakup sprzętu ratowniczego dla OSP odbywały się w kolejnych województwach. Na przykład, dla województwa dolnośląskiego, nabór został ogłoszony w poniedziałek 5 marca 2018 roku. Maksymalna pula środków do wykorzystania wynosiła 6 000 000,00 zł. Wnioski były przyjmowane w systemie www.witkac.pl od 5 marca 2018 roku, od godziny 12:00, do dnia 16 marca 2018 roku. Następnie wygenerowany i wydrukowany z systemu wniosek, podpisany przez osoby uprawnione, wraz z załącznikami, należało niezwłocznie, w nieprzekraczalnym terminie do dnia 26 marca 2018 roku, przekazać do Ministerstwa Sprawiedliwości.

Asortyment Sprzętu Ratowniczego Dofinansowywanego z Funduszu

Środki z Funduszu Sprawiedliwości przeznaczone są na nabycie wyposażenia i urządzeń ratownictwa, niezbędnych do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełnienia przestępstwa. Obejmuje to szeroki zakres specjalistycznego sprzętu, który poprawia zdolność OSP do szybkiej i efektywnej interwencji.

Przykładowy Katalog Sprzętu Kwalifikującego się do Dofinansowania:

• Defibrylatory i torby ratownicze (np. zestawy ratownictwa medycznego PSP R1, sprzęt do udzielania pierwszej pomocy).
• Agregat zasilający do narzędzi hydraulicznych (o modelu pracy min.).
• Zestaw węży hydraulicznych (o długości min.).
• Butla na sprężone powietrze do poduszek pneumatycznych (o pojemności min.).
• Detektor wielo lub jednogazowy (min.).
• Pilarki, rozpieracze hydrauliczne, nożyce do cięcia pasów.
• Zestawy do oznakowania miejsca wypadku.
• Latarki akumulatorowe.
• Parawan do osłony miejsca wypadku i zasłaniania ofiar wypadków.
• Zbijaki do szyb hartowanych.
• Bosaki dielektryczne.
• Detektor napięcia.
• Agregat prądotwórczy.

Skala i Efekty Programu

Najwyższą, wynoszącą 11,4 miliona złotych dotację otrzymało 2000 jednostek OSP z 300 gmin największego w kraju województwa mazowieckiego. W tym województwie tylko w pierwszej połowie 2018 roku odnotowano blisko 4500 zdarzeń drogowych, w których pomagali także strażacy ochotnicy. Inne województwa otrzymywały dotacje w granicach 6-9 milionów złotych. W skali całego kraju środki z Funduszu na zakup sprzętu ratowniczego trafiły do około 16 tysięcy jednostek OSP.

Istotne, zwłaszcza z wizerunkowego punktu widzenia, było ustalenie, że podpisywanie umów powinno mieć należytą oprawę. Dlatego upoważnieni przedstawiciele gmin oraz miast na prawach powiatu podpisywali umowy w komendach powiatowych lub wojewódzkich PSP, w towarzystwie przedstawicieli danych OSP. Przy tej okazji odbywały się spotkania, podczas których informowano o Funduszu Sprawiedliwości i celach programu, a także przekazywano beneficjentom praktyczne informacje dotyczące realizacji umów, prowadzonej dokumentacji i sposobu rozliczeń.

Komendant Główny PSP gen. brygadier Leszek Suski podkreślał: „Nie przypominam sobie, żeby kiedykolwiek ochotnicze straże pożarne otrzymały tak wielkie wzmocnienie”.

Przykład Realizacji: Gmina Lubochnia

Zakup wyposażenia dla OSP w gminie Lubochnia został współfinansowany ze środków Funduszu Sprawiedliwości. W kwietniu 2018 roku Gmina Lubochnia złożyła wniosek w ramach VIII naboru prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W efekcie pozyskano środki na nabycie wyposażenia i urządzeń ratownictwa, niezbędnych do udzielenia pomocy poszkodowanym bezpośrednio na miejscu popełnienia przestępstwa. Dzięki otrzymanemu dofinansowaniu zakupiono sprzęt dla kilku jednostek OSP:

• OSP Lubochnia: 4 latarki akumulatorowe, 2 detektory wielogazowe, 1 parawan do osłony miejsca wypadku i zasłaniania ofiar wypadków, 2 zbijaki do szyb hartowanych, 2 bosaki dielektryczne.
• OSP Glinnik: 1 detektor napięcia, 3 latarki akumulatorowe.
• OSP Małecz: 1 latarka akumulatorowa.
• OSP Nowy Jasień: 1 agregat prądotwórczy.

27 lipca 2018 roku Wójt Gminy Lubochnia uroczyście przekazał Ochotniczym Strażom Pożarnym z gminy Lubochnia zakupiony sprzęt. Całość projektu zamknęła się w kwocie 27 837,36 zł, z czego 99% wydatków (tj. 27 558,99 zł) zostało pokrytych z otrzymanej dotacji z Funduszu Sprawiedliwości. Nabyty sprzęt przyczynił się do poprawy efektywności podejmowanych działań ratowniczych oraz do poprawy warunków pracy strażaków.

Perspektywy i Znaczenie Wsparcia

W związku z sukcesem programu, już teraz pojawiają się pytania, czy ogólnopolski program wsparcia OSP z Funduszu Sprawiedliwości będzie miał kontynuację w przyszłym roku, i czy możliwe będzie kupowanie z tych dotacji np. także pojazdów. Na te i podobne pytania, świadczące o powodzeniu całego przedsięwzięcia, na razie nie ma jednoznacznej odpowiedzi ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości.

Nie podlega jednak dyskusji, że w strażackie jednostki ochotnicze warto inwestować. Jak powiedział sekretarz stanu w MSWiA Jarosław Zieliński, Ochotnicze Straże Pożarne wymagają wielkiego wsparcia, stanowiąc równorzędne płuco systemu ratowniczego w Polsce. Straż pożarna to obecnie najbardziej wielofunkcyjna służba w Polsce, gdzie jedynie 25% jej działalności stanowi gaszenie pożarów.

tags: #fundusz #sprawiedliwosci #osp #asortyment