Garaż stanowi centralne miejsce w każdej jednostce straży pożarnej, służąc jako przestrzeń do przechowywania i konserwacji kluczowego sprzętu ratowniczego. To serce remizy, które podczas alarmu staje się strefą ekstremalnie intensywnego ruchu.
Znaczenie garażu w jednostkach OSP i wymogi bezpieczeństwa
Prowadzenie akcji ratowniczych przy jak najmniejszym narażeniu jej uczestników stanowi najtrudniejszą dziedzinę bezpieczeństwa i higieny pracy w pożarnictwie. Od momentu ogłoszenia alarmu do wyjazdu samochodu pożarniczego ze strażnicy (remizy), mogą się zdarzyć niebezpieczne wypadki spowodowane często zaniedbaniem lub lekceważeniem przepisów.
Bezpieczeństwo i higiena służby strażaków
Projektując posadzkę w remizie, pierwszym krokiem musi być analiza przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny służby strażaków. Teren wokół strażnicy, a szczególnie przy bramach wyjazdowych i wejściach, powinien być utwardzony, równy i niezatarasowany. Nie należy w żadnym wypadku ustawiać się przed lub za samochodem pożarniczym lub innym środkiem transportowym. Odzież ochronna oraz uzbrojenie osobiste (środki ochrony indywidualnej) powinny znajdować się w ustalonych miejscach, zapewniając łatwy dostęp i porządek.
Nowoczesne podejście do zdrowia ratowników (tzw. inicjatywa "Zdrowy Ratownik") wymaga wyraźnego oddzielenia strefy skażonej (garażowej) od strefy czystej (socjalnej).

Wymagania wobec posadzek w garażach OSP
Posadzka, nawet przydomowego warsztatu lub garażu, zawsze stawia wymagania w zakresie wytrzymałości, funkcjonalności i łatwego utrzymania w czystości, bez względu na to, czy jest to garaż, w którym trzymany jest samochód, przyczepa lub łódź, czy miejsce do przechowywania narzędzi, maszyn i opon. Podczas powrotu z akcji podłoga w garażu często staje się mokra od wody, środków gaśniczych czy wyciekających płynów eksploatacyjnych.
Specjalistyczne posadzki SpeedFloor
Posadzki SpeedFloor doskonale sprawdzają się w garażach i pomieszczeniach technicznych, biurach i pomieszczeniach socjalnych. SpeedFloor Standard to bez wątpienia doskonałe rozwiązanie pod koła pojazdów takich jak GLBA, GBA, GCBA, GCBM, GPr, SRt, SRd, Sh itd. Wersja Light świetnie sprawdzi się nie tylko w pomieszczeniach koszarowych, ale również na stanowiskach pojazdów operacyjnych: dowodzenia, ratowniczo-rozpoznawczych i łączności.
Wytrzymałość na ściskanie i ścieranie, odporność na materiały eksploatacyjne - olej, paliwa, smary czy inne substancje ropopochodne, płyny hamulcowe i chłodzące - to tylko niektóre zalety tego systemu, które pozwalają na łatwe utrzymanie posadzki w doskonałej kondycji zarówno technicznej, jak i estetycznej. Ze względu na grubą, homogeniczną warstwę wysokiej jakości PVC, płytki SpeedFloor doskonale sprawdzają się w naprawdę trudnych warunkach.
Brak konieczności, w większości przypadków, klejenia posadzki do podłoża pozwala na dowolną aranżację. Dodatkowo, jeśli zajdzie potrzeba, umożliwia również zmianę w układzie posadzki bez konieczności wydawania kolejnych pieniędzy. Możliwość zastosowania na posadzce oznaczeń i opisów pozwala na jeszcze lepszą organizację.
System kanałów odprowadzających, zaprojektowanych na dolnej stronie płytek, pomaga zapewnić ciągłą wentylację posadzki i podłoża pod nią. W rezultacie zabezpiecza przed powstaniem pleśni na podłodze. Tę wyróżniającą zaletę płytek SpeedFloor PVC mogą docenić ci z Państwa, którzy w swoich obiektach mają problem z przenikaniem wody gruntowej, a także brakiem lub niewystarczającą izolacją przeciwwilgociową podłoża.
Na drodze jazdy oraz w miejscach hamowania i startów, jako wyjątkowo obciążonych, które wymagają szczególnej uwagi, zaleca się podkleić posadzkę. Tak przygotowana posadzka SpeedFloor PVC przez długi czas będzie wytrzymywała wpływ kół na podłogę w tak mocno eksploatowanych miejscach.

Prawne aspekty projektowania i użytkowania garaży OSP
Regulacje dotyczące garaży w jednostkach straży pożarnej są częściowo zbieżne z ogólnymi przepisami budowlanymi, zawartymi m.in. w Dz.U.2022.0.1225 t.j. - Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Poniżej przedstawiono kluczowe fragmenty dotyczące wymagań.
Ogólne wymagania (§ 274, § 275)
Dopuszcza się, z zastrzeżeniem § 277 ust. 5, wykonanie nad najwyższą kondygnacją garażu otwartego, będącego budynkiem niskim (N), dodatkowego poziomu stanowisk postojowych bez zadaszenia lub z zadaszeniem spełniającym wymagania określone w § 274 ust. 3.
Bezpieczeństwo pożarowe i wentylacja (§ 277)
- W garażu zamkniętym obejmującym więcej niż dwie kondygnacje podziemne lub znajdującym się poniżej drugiej kondygnacji podziemnej należy stosować stałe samoczynne urządzenia gaśnicze wodne.
- W strefie pożarowej garażu zamkniętego należy stosować instalację wentylacji oddymiającej uruchamianą za pomocą systemu wykrywania dymu, w przypadku gdy ta strefa nie posiada bezpośredniego wjazdu lub wyjazdu z budynku lub gdy jej powierzchnia przekracza 1500 m².
- W przypadku zastosowania rozwiązania, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, klasa odporności ogniowej przewodów wentylacji oddymiającej powinna odpowiadać wymaganiom określonym w § 270 ust.
Drogi ewakuacyjne (§ 278)
- W przypadku strefy pożarowej garażu obejmującej więcej niż dwie kondygnacje wyjścia ewakuacyjne należy zapewnić na poziomie każdej kondygnacji.
- Długość przejścia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, może być powiększona zgodnie z zasadami określonymi w § 237 ust. 6 i 7. W przypadku zastosowania instalacji wentylacji oddymiającej strumieniowej nie stosuje się § 237 ust. 4.
Pozostałe regulacje (§ 279, § 280, § 281)
- W garażu zamkniętym, znajdującym się w budynku ZL, odległość w pionie między wrotami garażu a oknami tego budynku powinna wynosić co najmniej 1,5 m.
- Nie wymaga się zastosowania przedsionka, o którym mowa w ust.
- Instalowanie w garażu studzienek rewizyjnych, urządzeń i przewodów gazowych jest dopuszczalne z zastrzeżeniem § 164 ust.
Modernizacja i nowe inwestycje garażowe w OSP
Wiele jednostek OSP przechodzi proces modernizacji i remontów, aby dostosować swoje zaplecze do współczesnych potrzeb.
Kompleksowy remont garażu w Kościanie
Przykładem takiej inwestycji jest remont garażu, który obejmował wymianę instalacji elektrycznej i grzewczej. Stare posadzki i tynki zostały skute, a ściany wyłożono płytkami do wysokości 2 metrów, powyżej których nałożono nowe tynki. Nowa posadzka przemysłowa została wyposażona w odpływ liniowy. Po około 3 miesiącach planowana jest jej konserwacja i wymalowanie linii kierunkowych. W części garażu zdemontowano stary podwieszany sufit, zastępując go nowym. Aby ułatwić manewrowanie pojazdami, usunięto kilka stalowych słupów. Stare słupy z cegły klinkierowej poddano renowacji, a na pozostałych położono płytki klinkierowe.
Remont pomieszczeń przyległych
W ramach prac wyremontowano również pomieszczenia przylegające do garażu. Powstała tam szatnia na ubrania bojowe, pomieszczenie na sprzęt dla grupy wodno-nurkowej, a także zamontowano agregat prądotwórczy, który wcześniej znajdował się na garażu. Od strony placu wewnętrznego, w miejscu dawnego okna, zamontowano nową bramę garażową. Utworzono również przedsionek przed wejściem do garażu i pomieszczeń socjalno-bytowych strażaków.
Poprawa funkcjonalności i warunków pracy
Jak podkreśla st. kpt. Szymon Klemenski, komendant powiatowy PSP w Kościanie, inwestycja ta znacząco poprawia funkcjonalność garażu oraz warunki pracy strażaków. Pierwsze projekty remontu powstały już w 2017 roku, a przetarg ogłoszono pod koniec 2020 roku. Umowę na wykonanie prac podpisano w lutym, a prace remontowe miały bardzo duży zakres.
Koszt remontu wyniósł ponad 698 tys. złotych brutto, a środki pochodziły z dotacji z budżetu państwa. Dodatkowo, na budynku gospodarczym zamontowano panele fotowoltaiczne. Komendant Klemenski zapowiada dalsze prace remontowe, w tym remont garaży gospodarczych, wymianę instalacji elektrycznej i położenie nowej elewacji zewnętrznej.

Nowy garaż dla OSP w Bogdanowie
Ochotnicza Straż Pożarna w Bogdanowie będzie miała nowy garaż. Na początku października 2023 r. gmina podpisała umowę z wykonawcą inwestycji. Nowy garaż będzie budynkiem wolnostojącym o powierzchni 194,4 m². Zaplanowano dwustanowiskowy garaż na dwa wozy bojowe. Na parterze znajdzie się część socjalna z dwoma pomieszczeniami (dyspozytornia, pomieszczenie gospodarcze) oraz sanitariatami. Na poddaszu przewidziano pomieszczenie dla strażaków OSP.
Bryła budynku z dwuspadowym dachem nawiązywać będzie do sąsiadującego Domu Ludowego. Nowy wjazd z drogi powiatowej, zamknięty oddzielną bramą, zapewni bezpieczeństwo podczas wyjazdów do akcji. Potrzeba nowego garażu okazała się niezbędna po tym, jak do jednostki w Bogdanowie trafił nowy samochód pożarniczy MERCEDES ATEGO, który nie mieści się w dotychczasowym garażu.
Remonty wykonywane siłami strażaków (OSP Pęchratka Polska)
Druhowie z OSP Pęchratka Polska własnymi siłami przeprowadzili remont garażu. Prace obejmowały skucie starej posadzki, wykonanie nowej betonowej posadzki pomalowanej farbą drogową, tynkowanie ścian oraz odmalowanie pomieszczenia. Materiały do remontu zostały zakupione przez Gminę Szumowo, a ich koszt wyniósł 6 128,37 zł. Strażacy poświęcili swój wolny czas, pracując popołudniami i wieczorami, nadając garażowi nowy wygląd. Dobra współpraca między Gminą Szumowo a jednostkami OSP z terenu gminy pozwala na realizację większej liczby przedsięwzięć.
Wyzwania przetargowe na budowę garaży OSP (Wolbromów)
Obecna sytuacja gospodarcza, w tym wojna na wschodzie i rosnące ceny, wpływa na koszty inwestycji budowlanych, w tym budowy garaży dla OSP. Samorządy planując wydatki, nie przewidywały tak wysokich cen. Przykładem jest pierwszy przetarg na budowę budynku garażowego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Wolbromowie, ogłoszony w styczniu. Planowany obiekt miał być jednolokalowy, jednokondygnacyjny, z dwuspadowym dachem pokrytym blachodachówką w kolorze czerwonym. Elewacja miała być biała, a cokół wykończony płytką elewacyjną cegła. Stolarka okienna i drzwiowa miała być drewniana lub PCV.
Parametry planowanego obiektu
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Powierzchnia zabudowy | 92,26 m² |
| Powierzchnia całkowita | 92,26 m² |
| Powierzchnia użytkowa | 76,00 m² |
| Kubatura brutto | 534,00 m³ |
| Szerokość elewacji frontowej | 8,68 m |
| Wysokość budynku | 7,43 m |
| Kąt nachylenia połaci dachu | 36° |
| Liczba kondygnacji | 1 |
Obiekt miał zostać oddany do użytku do wakacji. Jednak pierwszy przetarg został unieważniony z powodu braku ofert. W drugim przetargu wpłynęła jedna oferta, opiewająca na kwotę 467 400,00 zł brutto, co stanowiło niemal trzykrotność wstępnych szacunków zabezpieczonych w budżecie.
Dobudowa garażu w Gminie Tuchów
Gmina Tuchów zakończyła realizację zadania polegającego na dobudowie nowego, wielofunkcyjnego dwustanowiskowego garażu w miejscu dotychczasowego. Inwestycja obejmowała niezbędne roboty budowlane i instalacyjne oraz zagospodarowanie terenu. Równolegle Gmina Tuchów zadbała o rozwój życia społecznego w Piotrkowicach, a obie inwestycje wzajemnie się uzupełniają, wzmacniając bezpieczeństwo i jakość wspólnej przestrzeni.

Rola i obowiązki gospodarza w OSP a zarządzanie garażem
Wzorcowy statut OSP wymienia skład zarządu, w tym funkcję gospodarza. Choć nie zawsze jest to funkcja obligatoryjna, zdaniem ekspertów, gospodarz powinien być w każdej OSP, która dąży do dobrej pracy i rozwoju.
Zakres obowiązków gospodarza
Obowiązki gospodarza wykraczają poza proste dbanie o porządek. Gospodarz odpowiada przed zarządem OSP za całość mienia jednostki, jego właściwy stan, nadzór nad zabezpieczeniem i prawidłowe użytkowanie.
- Utrzymanie porządku i czystości: Gospodarz jest odpowiedzialny za utrzymanie strażnicy i jej otoczenia w należytym porządku i czystości. W większych obiektach organizuje system utrzymania porządku, który może obejmować sprzątanie przez druhów, zlecenie usług zewnętrznym firmom lub inne rozwiązania.
- Zabezpieczenie mienia: Gospodarz dba o odpowiednie zabezpieczenie mienia przed kradzieżą i innymi stratami. Obejmuje to przemyślenie i zaproponowanie zarządowi rozwiązań w zakresie zabezpieczeń antywłamaniowych, ochrony przed niszczeniem pomieszczeń i sprzętu, a także właściwego ubezpieczenia majątku OSP.
- Bieżąca eksploatacja obiektu: Odpowiada za bieżącą eksploatację obiektu, w tym sprawy związane z wynajmem sal (jeśli jednostka je posiada) i udostępnianiem mienia podmiotom zewnętrznym.
- Przeglądy i konserwacja: W porozumieniu z zarządem odpowiada za terminowe prowadzenie przeglądów (kominiarskich, elektrycznych itp.) oraz konserwację budynku OSP i terenów przyległych.
- Gospodarka garażowa: Ma prawo i obowiązek doglądania porządku w garażach, gdzie stoją wozy pożarnicze, współpracując z naczelnikiem w celu utrzymania gotowości bojowej.
- Sprzęt ratowniczy i łączności: Pilnuje utrzymania w czystości i porządku sprzętu ratowniczego oraz urządzeń łączności i sygnalizacji alarmowej.
- Magazynowanie: Odpowiada za magazyn (lub magazyny) OSP. W mniejszych jednostkach może być osobiście magazynierem, w większych koordynuje pracę magazynierów.
Odpowiedzialność finansowa i dokumentacja
Zaleca się, aby gospodarz złożył na ręce prezesa OSP pisemne oświadczenie o odpowiedzialności finansowej, podobne do tego, które składa skarbnik. Praktycznym rozwiązaniem jest upoważnienie gospodarza do samodzielnych zakupów do określonej kwoty, zatwierdzonej przez zarząd. Gospodarz rozlicza się ze swoich działań przed zarządem.
W celu prawidłowego wypełniania obowiązków i ich dokumentowania, gospodarz powinien prowadzić „Księgę majątkową OSP” (księgę inwentarzową), która służy do bieżącej ewidencji środków trwałych i nietrwałych oraz ich użytkowania. Księga ta może składać się z czterech części:
- Ewidencja materiałowa: Zapis zakupów i zużycia materiałów (budowlanych, pędnych itp.).
- Ewidencja środków o małej wartości jednostkowej: Przedmioty trwałego użytku o wartości jednostkowej do 3500 zł (np. odzież, węże, elementy wyposażenia bojowego).
- Ewidencja środków trwałych: Przedmioty o wartości jednostkowej powyżej 3500 zł (np. budynki, samochody, motopompy, agregaty prądotwórcze).
