GAZ Gazela, rosyjski samochód dostawczy, pojawił się na początku lat 90. i szybko zyskał uznanie dzięki swojej uniwersalności. Wersja z napędem 4x4 okazała się być jednym z najtańszych, a jednocześnie trwałych produktów na rynku motoryzacyjnym, co przyczyniło się do jej popularności w Polsce. Model ten jest szczególnie znany z zastosowania w jednostkach Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), małych firmach oraz jako terenowa karetka typu "R".
Krótka Historia i Fenomen Gazeli w Polsce
Historia Gazeli ma swoje korzenie pod koniec lat 80., daleko od rodzimej fabryki w Niżnym Nowogrodzie. Pomysł na opracowanie nowego dostawczaka zrodził się w angielskiej firmie Sherpa (później LDV). Stylizację pojazdu zlecono firmie Bertone, gdzie powstały prototypy FR201 i FR202. Z powodu problemów finansowych zleceniodawcy, dalsze prace zostały przerwane, a rozwinięte koncepcje przejęły koncerny Renault i rosyjski GAZ. Ostatecznie pojazd produkowano w latach 1994-2010 przez firmę GAZ w różnych wersjach nadwoziowych i zabudowach specjalnych.
W Polsce Gazele pojawiły się na początku lat 2000. za sprawą firmy Andoria-Mot z Andrychowa, która zajęła się ich sprzedażą. Andoria-Mot oferowała głównie kabiny z podwoziem do różnorakiej zabudowy, wyposażając je w silniki wysokoprężne własnej produkcji lub austriackiego Steyra. Był to wówczas swego rodzaju fenomen, a szczególnym zainteresowaniem cieszyła się odmiana 4x4. Gazela kosztowała niewiele więcej od dostawczego Poloneza Trucka, oferując znacznie wyższe możliwości, szczególnie w trudnym terenie. Te atuty szybko docenili strażacy z jednostek OSP, widząc w niej idealnego następcę dla wysłużonych Żuków.
Specyfikacja Techniczna i Charakterystyka
GAZ Gazela charakteryzuje się sprawdzonymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, które przekładają się na jej wytrzymałość i zdolność do pracy w trudnych warunkach. Jak podkreśla Wojciech Traczuk - dyrektor handlowy Kamaz Polska - w zamyśle importera na rodzimym rynku Gazele mają zająć pozycję po polskich Lublinach.
- Silnik: Źródło napędu stanowi sprawdzony, niezawodny i wydajny silnik Cummins ISF2.8s5129P o pojemności 2,8 litra. W zależności od potrzeb można go zamówić w wykonaniu 120- lub 150-konnym.
- Układ Napędowy: Za przeniesienie napędu odpowiadają jednotarczowe, suche sprzęgło z hydraulicznym sterowaniem oraz mechaniczna, 5-biegowa skrzynia przekładniowa. Układ napędowy dopełnia tylny most hipoidalny. Nawet odmiana 4x2 ma tylny napęd, co znacznie zwiększa mobilność samochodu z ładunkiem na śliskiej lub grząskiej nawierzchni.
- Napęd 4x4: Można zamówić wariant z napędem na obie osie - 4x4, ze stałym lub rozłączanym napędem na oś przednią. Za dopłatą da się zaś dokupić blokadę tylnego mostu, co powoduje znaczne polepszenie jazdy w terenie lub na śliskiej drodze.
- Koła Bliźniacze: Gazela dostaje również koła bliźniacze z tyłu, co jeszcze zwiększa mobilność w trudnym terenie oraz podnosi ładowność. Warto podkreślić, że konkurencja nie proponuje nawet takiej opcji.
- Zawieszenie: Kolejna kluczowa użytkowa zaleta polega na tym, że w standardzie zastosowano mocne zawieszenie, składające się z trzech piór, w porównaniu z układami jedno- lub dwupiórowym u rywali. W efekcie samochód staje się bardziej stabilny przy pełnym obciążeniu i spokojnie można go przeładować nawet o 1000 kg. Poza tym istnieje opcja montażu czwartego pióra, wzmacniającego zawieszenie i podnoszącego ładowność o kolejne 500 kg. Opcja ta kosztuje 1000 EUR, niemniej pozwala na sumaryczny wzrost rzeczywistej ładowności aż o 1500 kg (1000+500 kg). Tym samym Gazela z wariantu 3,5-tonowego realnie staje się wariantem 5-tonowym - o dopuszczalnej technicznie masie całkowitej równej 5000 kg, oznaczającej ładowność równą aż 3000 kg, mimo iż jest rejestrowana jako 3,5-tonowa. Mając powyższe na uwadze od strony konstrukcyjnej wprowadzono konieczne wzmocnienia, co sprawia, że nawet długotrwałe przeładowywanie czy przewóz źle rozmieszczonych ładunków nie powinny się negatywnie odbić na stanie auta.
- Stabilizatory: W standardzie zastosowano zarówno przedni, jak i tylny drążek stabilizatora, stabilizujący przechyły boczne pojazdu na zakrętach lub przy dużym wietrze. U konkurencji zazwyczaj pojawia się on za dopłatą.
- Wnętrze i Wyposażenie Standardowe: Analogicznie konkurencyjnie prezentuje się wyposażenie wnętrza. W standardzie są tu dostępne radio z anteną, tempomat oraz zestaw dla palących, u rywali przeważnie znajdujące się na liście opcji.
GAZ Gazela 4x4 w Służbie Straży Pożarnej
GAZ Gazela 4x4 zyskała szczególną popularność w Ochotniczych Strażach Pożarnych, zastępując wysłużone pojazdy i oferując lepsze możliwości transportu ludzi i sprzętu do akcji ratowniczych w trudnym terenie.
Adaptacje i Wyposażenie Pożarnicze
Firmy specjalizujące się w zabudowach pożarniczych, takie jak Moto-Truck z Kielc, adaptują Gazele do potrzeb straży pożarnej. "Autko zostało skarosowane przez firmę Moto Truck z Kielc." Jak wspominają użytkownicy, "Firma MOTO-TRUCK i tak się poprawiła, bo poprzednia wersja tej Gazeli była tragiczna według mnie, bo wożone było więcej powietrza niż sprzętu." Samochody te są często wyposażane w:
- Zbiornik na wodę wraz z wężem do szybkiego natarcia
- Wyciągarkę do wyciągania samochodów
- Podstawowy sprzęt gaśniczy (gaśnice, rozdzielacz, kasetony wężowe)
- Latarki, sorbent, piłę spalinową i szlamówkę
- Specjalistyczne zabudowy, w tym skrzyniowe (nie "blaszanka")
Istnieje również możliwość montażu specjalistycznego sprzętu, takiego jak podnośniki. Jeden z pojazdów Gazela może być wyposażony w aluminiowy kosz mieszczący do 2-3 osób, ponieważ wartość maksymalnego dopuszczalnego obciążenia określono na 220 kg. Wysięg boczny tego podnośnika przy takim obciążeniu maksymalnym 220 kg równa się 6 m na wąskich podporach i 8 m na podporach szerokich, a wysięg boczny z obciążeniem 100 kg wynosi 7 m na podporach wąskich i 10 m na szerokich. W momencie pracy na podporach szerokich możliwy staje się obrót o 270°, a na podporach wąskich - minimum 180º, maksymalnie 270º. Sterowanie proporcjonalne jest możliwe z dwóch stanowisk, manualne z kosza oraz z dołu. Podpory hydrauliczne są pionowe, rozsuwanie w poziomie odbywa się ręcznie. Układ awaryjnego sterowania stanowi pompa ręczna.
Rola i Zastosowanie w OSP
Jednostki OSP doceniają Gazelę za jej dzielność w terenie i zdolność do operowania w trudnych warunkach. Jak podkreślał dh Grzegorz Zawada, Prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP w Rymanowie: "Gazela to pojazd o niewątpliwych walorach, który dzięki napędowi 4x4 i dużej dzielności w terenie, jestem przekonany że znakomicie poradzi sobie np. w zimowych warunkach, które w tej części gminy Rymanów są bardziej wymagające. Strażacy z Wisłoczka lekkim samochochodem gaśniczym z motopompą (GLM) będą mogli sprawnie dojechać blisko rzeki i zbudować punkt czerpania wody (PCW) na wypadek większego pożaru."
Przykłady pozyskania Gazeli przez OSP:
- OSP Bałucianka (Gmina Rymanów): "W piątek 9 grudnia br. w przetargu nieograniczonym przeprowadzonym w Urzędzie Gminy Haczów został zakupiony przez Gminę Rymanów samochód strażacki marki GAZ model „Gazela” z napędem 4x4 z przeznaczeniem dla jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Bałuciance." Pojazd ten był wcześniej używany przez OSP w Jabłonicy Polskiej.
- OSP Wisłoczek (Gmina Rymanów): "Samochód dla jednostki OSP Wisłoczek zakupiła Gmina Rymanów z OSP Cierpisz w powiecie łańcuckim." Pojazd, mający 17 lat (rocznik 2008), jest w bardzo dobrym stanie i zastąpił 32-letniego Żuka. Jednostka OSP Wisłoczek (rok zał. 1981), znacznie oddalona od najbliższych jednostek KSRG i zmagająca się z trudnymi warunkami zimą, szczególnie ceni sobie terenowe możliwości Gazeli. W ciągu ostatnich dwóch lat interweniowała 5 razy.
Wyzwania i Zalety
Jednym z pewnych problemów, z którymi borykały się te pojazdy, było słabe zabezpieczenie antykorozyjne. Niemniej jednak, zalet jest znacznie więcej. Kluczowe cechy to prostota obsługi, duża przestrzeń w przedziale pasażerskim i ładunkowym, a także wyjątkowa dzielność terenowa.
Warto wspomnieć o unikatowym zastosowaniu Gazeli jako terenowej karetki typu "R" z napędem 4x4. Przykładem jest pojazd służący w Szpitalu Powiatowym w Limanowej w latach 2004-2019. Był to jedyny w Polsce terenowy ambulans "R" 4x4 z reduktorami i dużym prześwitem podwozia, zdolny do pokonywania kamienistych dróg, wąwozów, rzek i górskich potoków, co okazało się nieocenione w ekstremalnych warunkach. "Pojazd był poddany wielu ekstremalnym próbom w górzystym terenie, pokonywał koryta rzeczne, potoki górskie, zimą nieodśnieżone drogi i pola, przez co okazał się nieoceniony w ekstremalnych warunkach." Ta sama Gazela, pozyskana dzięki akcji "Zbiórka na Karetki", została przekazana w 2019 roku do Muzeum Ratownictwa w Krakowie, stając się jednym z cenniejszych eksponatów.
Dostępność i Koszty Eksploatacji
Pojazdy GAZ Gazela, jako auta lekkie w kategorii tonażowej do 3500 kg (z rzeczywistą ładownością do 3000 kg), są relatywnie nowoczesne i dostępne w wielu wersjach docelowych. Jednocześnie są one atrakcyjne cenowo oraz kosztowo, tzn. wyróżniają się nie tylko konkurencyjną ceną samego nabycia, ale i długim okresem bezproblemowej eksploatacji, co poświadcza m.in. wydłużona gwarancja. Standardowa gwarancja na przedstawicieli rodziny NEXT wynosi 3 lata z limitem 150 000 km, gdy u konkurencji standard stanowią 2 lata i przeciętnie 80 000-100 000 km. Ponadto, wiele pozycji wyposażenia, u znanych zachodnich rywali dostępnych w opcji, tu występuje w standardzie i jest wliczonych w cenę podstawową. Aktualna strategia sprzedażowa Kamaz Polska odnośnie lekkich aut dostawczych zakłada nie jedynie oferowanie nabywcom samych podwozi, lecz od razu wykonań kompletnych, z zabudową.
"Całe auto z karosowaniem kosztowało 103 tysiące. Auto było załatwione prze firmę która robiła zabudowę."
Przyszłość i Rozwój
Możliwe, że jeszcze w tym roku nowe pojazdy strażaków, takie jak Gazela z Wisłoczka, zaparkują w nowych garażach, ponieważ "Rozpoczęły się prace związane z budową garażu z płyt warstwowych - ma być podobny do tego z niedalekich Puław." Jednostki planują także dalsze doposażanie pojazdów w niezbędny sprzęt, m.in. szybkie natarcie, niagarę, piłę spalinową, co świadczy o długoterminowym planowaniu i inwestycjach w te niezawodne wozy bojowe.
tags: #gaz #gazela #4x4 #strazackie