Samochody Ratowniczo-Gaśnicze: Klasyfikacja i Charakterystyka

Samochód pożarniczy, potocznie nazywany wozem strażackim lub beczkowozem, to specjalnie oznakowany i przygotowany pojazd używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej. Jego głównym przeznaczeniem jest udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak prewencja. W większości państw świata wozy strażackie malowane są na kolor czerwony, zazwyczaj w skali RAL 3000. Pojazdy strażackie są również uprzywilejowane w ruchu drogowym, co pozwala im na szybkie dotarcie na miejsce zdarzenia.

Klasyfikacja Samochodów Pożarniczych

Klasyfikacja samochodów pożarniczych ewoluowała na przestrzeni lat, dostosowując się do rosnących wymagań technicznych i operacyjnych. Obecnie obowiązujące normy precyzyjnie określają podział pojazdów, ich przeznaczenie oraz wyposażenie.

Klasa Ciężka (GLM) w świetle norm

Zgodnie z normą PN-EN 1846-1, samochód ratowniczo-gaśniczy klasy ciężkiej (GLM) to pojazd, którego całkowita masa rzeczywista przekracza 16 tys. kg. W przypadku samochodu dwuosiowego, zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DzU z 2015 r., poz. 305), jego dopuszczalna masa całkowita nie może przekroczyć 18 tys. kg.

Samochody ciężkie zabudowywane są na podwoziach różnego typu i wielkości, a dopuszczalna masa całkowita pojazdu uzależniona jest od liczby osi. Choć wspomniana norma nie określa górnej granicy masy pojazdu, to w Polsce użytkowane są w tej klasie samochody ratowniczo-gaśnicze mające nie więcej niż cztery osie, co pozwala na sprawne manewrowanie nimi.

Przykład Nowoczesnego Ciężkiego Samochodu Ratowniczo-Gaśniczego

Ostatnio do Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 2 w Bydgoszczy trafił ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy P.S. Bocar Sp. z o.o., zabudowany na podwoziu MAN TGM 18.340 BB (4x4), o dopuszczalnej masie całkowitej 18 t.

Dane Techniczne i Konstrukcja

• Jednostkę napędową stanowi sześciocylindrowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem o mocy maksymalnej 340 KM.
• Napęd na obie osie przenoszony jest za pośrednictwem dziewięciostopniowej skrzyni przekładniowej oraz skrzyni rozdzielczej.
• Zawieszenie obydwu osi składa się z parabolicznych stalowych resorów piórowych, amortyzatorów teleskopowych oraz stabilizatorów.

Pojazd ten wyróżnia wyjątkowy design. Projektanci i konstruktorzy stworzyli jednolitą bryłę dzięki zastosowaniu nakładki na dach kabiny. Doskonale poradzili sobie również z zabudową filtra cząstek stałych, umieszczonego po prawej stronie nadwozia. Dach nadwozia wykonano w formie podestu roboczego. Można na niego wejść dzięki składanej, aluminiowej drabince, umieszczonej z tyłu po prawej stronie nadwozia pożarniczego. Na dachu zamontowano aluminiową skrzynię do przewożenia węży ssawnych, sprzętu i armatury.

Układ Wodno-Pianowy i System CAFS

W układ wodno-pianowy wbudowano dwuzakresową autopompę TO3000 EN 1028-1-FPN 10-3000/ FPH 40-400 niemieckiego producenta Johstadt PF Pumpen und Feuerlöschtechnik GmbH. Ma ona wydajność 3705 l/min przy 8 barach lub 430 l/min przy 40 barach.

Samochód ten, poza standardowym wyposażeniem przewidzianym dla tej klasy i kategorii pojazdów, ma system piany sprężonej CAFS (Compressed Air Foam System). Elementem wyróżniającym system piany sprężonej Bocar PWPSystem 2400 jest wykorzystanie sekcji wysokiego ciśnienia do tłoczenia wody. Może on zostać uruchomiony także podczas podawania prądów gaśniczych niskiego ciśnienia. Wyposażenie ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego w system piany sprężonej znacznie rozszerza jego możliwości taktyczno-techniczne. Umiejętne wykorzystanie piany sprężonej w pierwszej fazie gaszenia pożarów wewnętrznych czy pożarów pojazdów skraca czas gaszenia oraz zmniejsza straty pożarowe, obniżając jednocześnie koszty użycia piany.

Historyczny Samochód Żuk A-15 dla Polskiej Straży

Wykorzystując doświadczenia zdobyte przy konstruowaniu modelu A-14, w 1967 roku wykonano serię próbną samochodów Żuk A-15 przeznaczonych dla polskiej straży. Pojazd przystosowany do naszych warunków klimatycznych posiadał całkowicie zamknięte nadwozie zbudowane na bazie furgonu A-05, z jedyną różnicą w postaci zastosowania dodatkowych okien po obu stronach nadwozia, rozmieszczonych na wysokości przedziału załogi. Motopompa zyskała dodatkowo wózek ułatwiający jej wysuwanie i zdejmowanie z pojazdu.

Węże ssawne oraz drabinę umieszczono na dachu nadwozia. Samochód przystosowano do holowania dwukołowej przyczepki ze zwijadłem na 200 m węży tłocznych W-75. W 1968 roku ruszyła produkcja seryjna modelu A-15, którą kontynuowano do końca 1972 roku. Część produkcji trafiała również na eksport.

Ewolucja Systemów Oznaczania i Klasyfikacji Pojazdów Strażackich

Oznakowanie taktyczne wozów strażackich oraz ich klasyfikacja odgrywają kluczową rolę w identyfikacji i koordynacji działań ratowniczych. W Polsce stosowano różne systemy, które ewoluowały wraz z rozwojem technologii i integracją z normami europejskimi.

Polska Norma PN-79/M-51300 (obowiązywała 1974-2004)

System ten obowiązywał od 1974 do 2004 roku i dzielił samochody pożarnicze według następujących kryteriów:

• Typy samochodów:
  • Gaśniczy (G)
  • Specjalny (S)
• Wagi samochodu:
  • Lekki (L) - do 3,5 tony masy własnej
  • Średni (M) - od 3,5 tony do 12 ton masy własnej
  • Ciężki (C) - od 12 ton masy własnej
• Rodzaje samochodów gaśniczych (G):
  • Ze zbiornikiem na wodę - pojemność podaje się w m³
  • Z autopompą (A) - wydajność podaje się w m³ na minutę
  • Z motopompą (M) - wydajność podaje się w m³ na minutę
  • Proszkowy (Pr) - masę proszku podaje się w kilogramach
  • Śniegowy (Sn)

Przykładem oznaczenia według tej normy jest GCBA 5/24, co oznacza Ciężki Samochód Gaśniczy ze zbiornikiem na wodę o pojemności 5 m³ i autopompą o wydajności 2,4 m³ na minutę. Każdy samochód ze zbiornikiem na wodę posiadał także zbiornik na środek pianotwórczy, który przeważnie stanowił 10% pojemności zbiornika głównego - w tym przypadku pojemność zbiornika na środek pianotwórczy wynosiła 500 litrów.

Rodzaje samochodów specjalnych (S) obejmowały szeroki zakres pojazdów, w tym:

• Rt - ratownictwa technicznego
• Rd - ratownictwa drogowego
• Rchem - ratownictwa chemicznego
• Rekol - ratownictwa ekologicznego
• Rwod - ratownictwa wodno-nurkowego
• Rmed - ratownictwa medycznego (także Ambulans)
• Rwys - ratownictwa wysokościowego
• D - autodrabina - wysięg maksymalny podawany w metrach
• H - podnośnik hydrauliczny - wysięg maksymalny podawany w metrach
• Dz - dźwig - maksymalny udźwig podawany jest w tonach
• W - wężowy - do przewozu odcinków (głównie W-110) - długość odcinków podawana w metrach
• Kn - kontenerowy - do przewozu kontenerów
• Kw - kwatermistrzowski
• On - oświetleniowy
• Op - operacyjny
• Rr - ratowniczo-rozpoznawczy
• DiŁ - dowodzenia i łączności
• Pgaz-pdym - służący do przewozu aparatów ochrony dróg oddechowych
• Pr - poszukiwawczo-ratowniczy (należący do Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych)

Przykładem był SCRd, oznaczający Ciężki Samochód Ratownictwa Drogowego.

Nowa Norma Europejska PN-EN 1846-2:2001 (obowiązuje od 2004)

System oznaczeń według nowej normy europejskiej, PN-EN 1846-2:2001, obowiązuje od 14 października 2004 roku. Norma ta określa kryteria charakteryzowania samochodów, ustalając klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia i masy pojazdu.

Klasy Pojazdów w Zależności od Masy:

• LEKKA (L): samochody, których masa jest nie mniejsza niż 2 tony i nie większa/równa 7,5 tony.
• ŚREDNIA (M): samochody, których masa jest nie mniejsza niż 7,5 tony i nie większa/równa 14 ton.
• CIĘŻKA (S): samochody, których masa jest większa niż 14 ton.

Kategorie Pojazdów w Zależności od Zdolności Terenowych:

• Kategoria 1 - MIEJSKA (drogowa): Pojazdy samochodowe przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
• Kategoria 2 - UTERENOWIONA: Pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami.
• Kategoria 3 - TERENOWA: Pojazdy samochodowe zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.

Grupy Pojazdów w Zależności od Zastosowania:

1. Samochody ratowniczo-gaśnicze:
   • Samochody ratowniczo-gaśnicze z pompą - wyposażone w pompę pożarniczą i zazwyczaj w zbiornik na wodę, a także w inny sprzęt używany podczas akcji.
   • Samochody ratowniczo-gaśnicze specjalne - ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi specjalnymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
2. Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
   • Drabina mechaniczna - wysuwana konstrukcja z przęsłami, z koszem lub bez, zamontowana obrotowo na podstawie.
   • Podnośnik hydrauliczny - składana konstrukcja z koszem ratowniczym, montowana obrotowo na podstawie.
3. Samochody ratownictwa technicznego - z wyposażeniem umożliwiającym prowadzenie akcji ratowniczych (np. poszukiwania, usuwanie skutków wypadków, awaryjne odblokowywanie wejść, ratowanie zwierząt).
4. Samochody ratownictwa medycznego - obsługiwane przez strażaków, przeznaczone do opieki i transportu pacjentów.
5. Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego - wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód w środowisku naturalnym (np. zagrożenia skażenia, wypadki chemiczne, radioaktywne, zakażenia biologiczne, wypompowywanie substancji).
6. Samochody dowodzenia - wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
7. Samochody do przewozu osób - przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
8. Samochody zaopatrzeniowe - przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych w celu zaopatrywania jednostek będących w akcji.
9. Samochód specjalny nośnik kontenerowy S-3-3 - oznaczenie specjalnego samochodu nośnika kontenerowego klasy ciężkiej (S), kategorii terenowej (3), z trzema miejscami dla załogi w kabinie.

tags: #glm #auto #strazackie