Gmina Świerklaniec, położona na Górnym Śląsku, może poszczycić się bogatą historią i prężną działalnością Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Jednostki te od dziesięcioleci odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa mieszkańcom, chroniąc ich życie i mienie przed pożarami oraz innymi zagrożeniami miejscowymi. W gminie funkcjonują cztery główne jednostki OSP: w Orzechu, Nakle Śląskim, Świerklańcu oraz najmłodsza - w Nowym Chechle. Poniżej przedstawiamy ich historię, rozwój i bieżącą działalność.
OSP Orzech: Najstarsza Jednostka w Gminie
Miejscowość Orzech jest jedną z najstarszych w okolicy, co znajduje odzwierciedlenie w długiej historii tutejszej straży pożarnej. Ochotnicza Straż Pożarna w Orzechu jest najstarszą jednostką w gminie Świerklaniec, powstałą w maju 1899 roku.
Początki i Wyzwania Historyczne
Podczas Zebrania Wiejskiego mieszkańcy Orzecha zobowiązali się do płacenia podatku na rzecz OSP, aby wybudować strażnicę i zakupić niezbędny sprzęt. Po 1903 roku drewnianą remizę wybudowano przy głównej drodze i płynącej tam rzeczce. W czasie I wojny światowej i Powstań Śląskich członkowie OSP stworzyli Straż Gminną, która chroniła miejscową ludność przed przestępcami. W 1922 roku, po okresie zaboru Pruskiego, Orzech wszedł w skład Powiatu Tarnogórskiego.
5 sierpnia 1934 roku, za wybitną działalność operacyjną, prewencyjną, szkoleniową i kulturalno-oświatową, Starosta Tarnogórski nadał OSP Orzech sztandar. W 1935 roku wybudowano i oddano do użytku nowy budynek Straży Pożarnej. Czas II wojny światowej przyniósł tragiczne wydarzenia: niemieckie władze okupacyjne, za szerzenie polskości, deportowały ówczesnego Naczelnika OSP, druha Antoniego Szołtysika, do Auschwitz-Birkenau oraz ówczesnego Prezesa OSP, Alojzego Orzechowskiego, do obozu KL Dachau, gdzie obaj zostali zamordowani. Wszystkie polskie wota, stanowiące własność OSP i których nie udało się ukryć, zostały przez nazistów spalone.
Po wojnie OSP Orzech borykała się z problemami finansowymi i brakiem sprzętu. Dopiero w latach 70-tych udało się stworzyć jednostkę prężną i gotową do wszelkich akcji, dzięki współpracy z Komendą Powiatową w Tarnowskich Górach, co umożliwiło pozyskanie niezbędnego sprzętu.
Rozwój i Specjalizacje
W latach 1982-1994 wykonano kapitalny remont budynku OSP Orzech. 15 maja 1999 roku Jednostka OSP Orzech obchodziła 100-lecie działalności, w związku z czym nadano jej złoty znak Związku OSP RP oraz sztandar, zakupiony przez Gminę Świerklaniec. W sierpniu 2005 roku Komendant Główny PSP włączył jednostkę OSP Orzech do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). W czerwcu 2010 roku OSP Orzech, podczas wielkiej powodzi, uczestniczyła w akcji przez ponad dwa tygodnie, a także brała udział w ewakuacji mieszkańców pontonem z zalanych domów w rejonie Krupskiego Młyna.
We wrześniu 2013 roku rozpoczęła się budowa nowego garażu dla nowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego, który został uroczyście przekazany wraz z oddaniem garażu do użytku w czerwcu 2014 roku, podczas uroczystości 115-lecia OSP Orzech. W maju 2017 roku OSP Orzech zajęła trzecie miejsce w plebiscycie tygodnika Gwarek na najlepszą jednostkę powiatu tarnogórskiego.
W marcu 2016 roku powołano nowy Zarząd OSP na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym. W lipcu 2016 roku OSP Orzech zorganizowała międzynarodowy obóz młodzieżowych drużyn pożarniczych w Turawie, w którym wzięła udział młodzież z Niemiec z Technisches Hilfswerk Berlin Lichtenberg. We wrześniu 2016 roku nastąpiło powołanie Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej z psami przy OSP Orzech. Jednostka specjalizuje się także w ratownictwie wodnym.
OSP Nakło Śląskie: Straż z Rodowodem Hrabiego
Ochotnicza Straż Pożarna Nakło Śląskie została powołana do życia w 1910 roku. Niestety, nie zachowały się żadne dokumenty z okresu 1910-1939.
Początki i Wsparcie Hrabiego
Z przekazów ustnych wiadomo, że pierwsza siedziba OSP Nakło Śląskie znajdowała się w tzw. dworze, czyli budynkach gospodarczych należących do rodziny Henckel von Donnersmarck, zamieszkującej nakielski pałac. Najstarsi mieszkańcy Nakła Śląskiego twierdzą, że sam hrabia Łazarz V Henckel von Donnersmarck, posiadający polskie obywatelstwo, był członkiem OSP i wspierał ją poprzez zakup sprzętu. Remizę w Nakle Śląskim wybudowano w 1931 roku, a w następnych latach budynek rozbudowywano. Jest to siedziba OSP przy ul. Głównej 20, która służy druhom do dnia dzisiejszego.
W trakcie II wojny światowej OSP Nakło Śląskie zawiesiło swoją działalność, wznowioną dopiero w 1945 roku. Nie były to jednak dobre czasy pod względem finansowym. Strażacy z trudem, ale również uporem, gromadzili niezbędny sprzęt. Pomysłem na pozyskanie środków na sprzęt była działalność teatralna. Pod koniec 1947 roku druhowie powołali Amatorski Artystyczny Zespół Strażacki, który do lat 60-tych wystawiał sztuki w okolicznych miejscowościach.
Kluczowe Wydarzenia i Modernizacja
W roku 1948 OSP Nakło Śląskie, w dowód uznania od społeczeństwa sołectwa, otrzymała sztandar, którego chroni do dzisiaj. W roku 1960 hrabia Łazarz V Henckel von Donnersmarck, zamieszkujący już rezydencję w Lugano, przekazał spore środki finansowe na uroczyste obchody 50-lecia nakielskiej straży. W 1962 roku utworzona została Strażacka Orkiestra Dęta „Strażak”. Po analizie dokumentów można stwierdzić, że sekcja ogniowa nakielskiej OSP odznaczała się wysokim profesjonalizmem, o czym świadczą dokumenty dysponowania jednostki do dużych zdarzeń na terenie Województwa Katowickiego w latach 60-tych, 70-tych i 80-tych.
W 2010 roku OSP Nakło Śląskie obchodziła uroczyste 100-lecie działalności. Podczas uroczystości jednostka została odznaczona najwyższym odznaczeniem Związkowym - Złotym Znakiem Związku OSP RP. W roku 2012 jednostka OSP Nakło Śląskie wzbogaciła się o nowy ciężki samochód pożarniczy z wyposażeniem pozwalającym na skuteczne działania ratownicze z zakresu ratownictwa technicznego (w tym drogowego) oraz medycznego.
W 2015 roku I Dni Gminy Świerklaniec połączono z uroczystością 115-lecia OSP Nakło Śląskie. W uroczystościach brała udział rodzina Henckel von Donnersmarck, w tym prawnuk założyciela OSP Nakło Śląskie - Hrabia Andreas Henckel von Donnersmarck, który uchwałą Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP został odznaczony Srebrnym Medalem Za Zasługi dla Pożarnictwa. W roku 2017, podczas Dni Gminy Świerklaniec, uroczyście przekazano nowy sprzęt, który pozwala na podejmowanie skutecznych działań w czasie powodzi i podtopień, a także sprzęt będący uzupełnieniem posiadanego już wyposażenia do prowadzenia działań z zakresu ratownictwa drogowego i medycznego.
OSP Świerklaniec: Od Czasów Książęcych do Współczesności
Ochotnicza Straż Pożarna w Świerklańcu, zwana niegdyś Feuerwehra, została założona już za czasów książęcych. Zalążki straży powołano także w sąsiednich miejscowościach: Starym Chechle, Kozłowej Górze, Orzechu i Brynicy, o czym świadczą dokumenty z 1842 roku.
Początki i Rozbudowa Infrastruktury
Świerklaniecka Feuerwehra miała swoją siedzibę w tzw. Starym Dworze. Po wojnie francusko-pruskiej hrabia Henkel von Donnersmarck przeniósł ją do Nowego Dworu. Oficjalnie Straż Pożarna w Świerklańcu została założona w 1903 roku z inicjatywy hrabiego wspólnie z mieszkańcami miejscowości. Ze względu na duże nakłady finansowe, straż była bardzo dobrze wyposażona jak na tamte czasy, posiadając m.in. gaśniczy pojazd konny. Pierwszą oficjalną siedzibą jednostki był budynek gospodarczy na terenie obecnego Instytutu Sadownictwa w Świerklańcu. Sprzęt ratowniczy do gaszenia pożarów zakupił wspomniany hrabia.
Po I wojnie światowej ojcami-założycielami reaktywowanej jednostki byli Wawrzyniec Piwowarski, Wawrzyniec Ferdyn i Jan Wajrchrauch. Zadaniem straży była ochrona terenów leśnych i zabudowań Świerklańca oraz sąsiednich wsi. 8 listopada 1964 roku siedzibę OSP przeniesiono do budynku przy ul. Oświęcimskiej 25, gdzie swoją siedzibę ma do dzisiaj. W latach 1979-1981 dokonano rozbudowy remizy, budując dodatkowo pięć boksów wjazdowych do wozów bojowych. W tym czasie na piętrze remizy wybudowano nową, dużą salę, gdzie do dnia dzisiejszego prowadzi się wszelkiego rodzaju spotkania o charakterze kulturalnym.
Włączenie do KSRG i Bieżąca Działalność
W 1997 roku OSP Świerklaniec została włączona do Krajowego Systemu Ratownictwa Gaśniczego (KSRG) jako Stowarzyszenie i prowadzi zadania o charakterze ochronnym przeciw pożarom zagrażającym masywom leśnym i budynkom mieszkalnym. W 2003 roku jednostka obchodziła 100-lecie istnienia, otrzymując sztandar i zostając odznaczoną złotym znakiem Związku OSP RP. Jednostka ze Świerklańca, podczas IV Dni Gminy Świerklaniec w czerwcu 2018 roku, obchodziła uroczyste obchody swojego 115-lecia.
Działalność Operacyjna i Rozwój w 2018 Roku
Początek roku sprzyja rozliczeniom. W 2018 roku jednostka OSP Świerklaniec interweniowała 181 razy, z czego 30 razy gaszono pożary, 137 razy udzielano pomocy w przypadku zagrożeń miejscowych, a 4 razy alarmy okazały się fałszywe. Ponadto, strażacy 4 razy uczestniczyli w ćwiczeniach bojowych, a 6 razy byli dysponowani do zabezpieczenia rejonu JRG Tarnowskie Góry oraz JRG Radzionków. Życie i działalność straży to nie tylko ratowanie ludzi i mienia w obliczu zagrożenia, ale także pomoc w organizacji różnych rajdów, biegów czy pochodów, a także uroczystości prywatne, takie jak śluby kolegów i koleżanek z jednostki, których w 2018 roku było aż 3.
W 2018 roku udało się również pozyskać sprzęt ułatwiający pracę, w tym nowy zestaw PSP-R1, deskę pediatryczną, AED, węże ssawne, nowe aparaty ODO, buty specjalne, hełmy, rękawice pożarnicze oraz ulepszenia radiostacji. Rozpoczął się także ważny proces termomodernizacji strażnicy.
Przykładowe Interwencje
- Po godzinie 7 jednego z dni zastęp GCBA-Rt został zadysponowany do zdarzenia w Orzechu, gdzie zawaleniu uległ dach pustostanu znajdującego się w pobliżu budynków mieszkalnych. Po dojeździe na miejsce przystąpiono do zabezpieczenia i oceny budynku.
- 3 grudnia, o godzinie 22:16, wycie syreny przerwało ciszę nocną w miejscowości. Zgłoszenie dotyczyło zderzenia dwóch samochodów, które wylądowały w rowie, z poszkodowanymi osobami, co do których nie było pewności, czy są zakleszczone. Strażacy bezzwłocznie przystąpili do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, oceny stanu poszkodowanych i udzielenia im pomocy. W międzyczasie przygotowano sprzęt hydrauliczny do ewakuacji poszkodowanej osoby z samochodu.
- 28 października, z powodu niesprzyjającej pogody, strażacy byli dysponowani dwukrotnie do zdarzeń drogowych. Pierwszy alarm, o 8:39, dotyczył plamy oleju na jezdni. Na miejscu okazało się, że w samochodzie osobowym, wskutek zderzenia z barierą energochłonną, doszło do wycieku substancji ropopochodnych. Zadaniem strażaków było zabezpieczenie miejsca zdarzenia oraz neutralizacja płynów na jezdni, co utrudniał padający deszcz. Kolejne zgłoszenie dotyczyło wypadku drogowego w tym samym miejscu, gdzie samochód znalazł się w rowie po utracie panowania nad pojazdem. Na szczęście żadna z trzech podróżujących osób nie została poważnie ranna. Strażacy zajęli się zabezpieczeniem miejsca zdarzenia, kierowaniem ruchem oraz postawieniem samochodu na koła.
- 19 października o 16:55 jednostka została zadysponowana do pożaru złomowiska w Tarnowskich Górach-Lasowicach. Teren objęty pożarem dochodził do 2500 m², a w działaniach ratowniczych brały udział 32 zastępy Straży Pożarnej, zarówno z OSP, jak i PSP. Po ugaszeniu pożaru, obszar pogorzeliska wyniósł 1000 m².
W okresie świąt Bożego Narodzenia, OSP Świerklaniec składała życzenia mieszkańcom, wszystkim strażakom Ochotniczych i Państwowych Straży Pożarnych oraz internautom, podkreślając znaczenie tych świąt jako czasu zadumy i spotkań rodzinnych, ale też refleksji nad służbą.
OSP Nowe Chechło: Najmłodsza Jednostka w Gminie
Najnowsza i najmłodsza jednostka w gminie Świerklaniec została powołana jako Stowarzyszenie Ochotnicza Straż Pożarna w Nowym Chechle w dniu 16 października 2015 roku.
Założyciele i Początki Działalności
Założycielami byli: Prezesem Stowarzyszenia - Wojciech Ratuszny, Wiceprezesem - Dariusz Rupik, Naczelnikiem Straży - Lucjan Mokrus, Sekretarzem - Jacek Moc, Skarbnikiem - Marcin Rogol, Gospodarzem - Sebastian Zedel i Kronikarzem - Anna Ratuszny. W marcu 2016 roku Stowarzyszenie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego i nadano mu numer NIP i REGON.
W lipcu 2016 roku jednostka brała udział w zabezpieczeniu Tour de Pologne. W czerwcu 2017 odbyło się walne zebranie Zarządu i członków OSP w Nowym Chechle, na którym zmieniono skład Zarządu. W lipcu 2017 roku OSP w Nowym Chechle kolejny raz zabezpieczała przejazd Tour de Pologne. W listopadzie 2017 jednostka wstąpiła do Zarządu Oddziału Miejskiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Tarnowskich Górach.
Szkolenia i Wyposażenie
W lutym 2018 roku pięciu strażaków jednostki rozpoczęło kurs podstawowy Strażaków Ratowników, który wszyscy ukończyli. W kwietniu 2018 roku trzech strażaków odbyło kurs kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego. OSP w Nowym Chechle brała udział w gminnym sprzątaniu terenu wokół Zalewu Nakło-Chechło. W czerwcu 2018 roku druhowie z Nowego Chechła po raz pierwszy brali udział w Miejskich Zawodach Sportowo-Pożarniczych, na których zajęli wysokie - 4 miejsce. Jednostka zabezpieczała również obchody IV Dni Gminy w Świerklańcu.
Na wyposażeniu jednostki znajduje się motopompa M8/8 (Po5) zakupiona z własnych środków, sprzęt ratownictwa medycznego ufundowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz część umundurowania koszarowego zakupionego przez Urząd Gminy Świerklaniec.
tags: #gmina #swierklaniec #osp