„Leciała mucha z Łodzi do Zgierza - po drodze patrzy: strażacka wieża” - tymi słowami rozpoczyna się słynna wierszowana bajka dla dzieci autorstwa Jana Brzechwy pt. „Pali się”. O ile opisane w niej w sposób humorystyczny zdarzenie faktycznie można włożyć między bajki, o tyle legendarna wieża - zlokalizowana u zbiegu ówczesnych ulic Wysokiej i Średniej - przez lata służyła zgierskim strażakom i do dziś wraz z obiektem strażnicy stanowi część zabytkowej zabudowy miasta i symbol ruchu strażackiego, jego znaczenia dla miasta.
Początki Zgierskiego Ruchu Strażackiego
Historia zgierskiego ruchu strażackiego rozpoczęła się z chwilą powstania Ochotniczej Straży Ogniowej. Stało się to 16 listopada 1874 r., za sprawą zgierskich fabrykantów, którzy, mając na uwadze bezpieczeństwo własnych zakładów, postulowali utworzenie wspólnej formacji przeznaczonej do walki z pożarami nie tylko na terenie włókienniczych manufaktur, ale także na obszarze całego miasta.
Dopiero za sprawą ustawy o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji z 4 lutego 1950 r. do polskiego porządku prawnego wprowadzono wyspecjalizowane państwowe organy ochrony przeciwpożarowej w postaci komend straży pożarnych na wszystkich trzech poziomach funkcjonowania organów władzy i administracji państwowej. W wielu miastach w całej Polsce zaczęły powstawać lokalne jednostki zawodowej straży pożarnej.
Również w Zgierzu w marcu 1951 r. została powołana Miejska Komenda Straży Pożarnych, podporządkowana Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Pierwszym komendantem został podporucznik pożarnictwa Władysław Florczak. W momencie powstania formacja zawodowa jako jednostka operacyjna z pełną obsadą etatową zorganizowana była w postaci pogotowia zawodowego przy ochotniczej straży pożarnej. W 1953 r., w związku z powiększaniem się liczby ludności Zgierza, zmianami granic miasta oraz ciągłym wzrostem zagrożenia pożarowego, zostało ono przekształcone w Miejską Zawodową Straż Pożarną, która przez niemal dwie dekady dzieliła z ochotnikami całą bazę sprzętową oraz strażnicę, zlokalizowaną na rogu dzisiejszych ulic 1 maja i ks.
Gdy w 1961 r. komendantem został kpt. Józef Knapik, rozpoczął starania o pozyskanie terenu na budowę nowej strażnicy dla straży zawodowej. W 1968 r. załoga na dobre przeniosła się do nowej siedziby przy ul. Łąkowej 6/8, gdzie obecnie funkcjonuje Komenda Powiatowa PSP w Zgierzu. Od 1999 r. do jej struktury organizacyjnej włączono na prawach wydziału jednostki ratowniczo-gaśnicze w Zgierzu, Strykowie i Ozorkowie - było to skutkiem reformy administracyjnej, która redukowała liczbę województw z 49 do 16 i ponownie wprowadzała powiaty.
Dziś zgierska komenda to nowoczesna, wyspecjalizowana, dobrze zorganizowana i zarządzana jednostka ochrony przeciwpożarowej. Stale się rozwija i jest w stanie sprostać współczesnym, zróżnicowanym zagrożeniom.
Centralne Obchody Jubileuszowe Pożarnictwa w Zgierzu (2021)
Rok 2021 był dla zgierskich strażaków szczególny ze względu na doniosły jubileusz 70-lecia zawodowego pożarnictwa w Zgierzu, połączony ze 100-leciem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Dzięki takiej formule obchody miały szeroki wymiar społeczny, integrując całe środowisko pożarnicze w powiecie. Aby godnie uczcić te ważne rocznice, z inicjatywy komendanta powiatowego PSP w Zgierzu st. bryg. Pawła Malinowskiego powołano Społeczny Komitet Obchodów Jubileuszu.
Do członkostwa w komitecie zaproszono m.in. przedstawicieli lokalnych samorządów, prezesa Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Zgierzu oraz byłych komendantów straży pożarnej. Chęć uhonorowania pracy wszystkich, którzy tworzą i rozwijają lokalną straż pożarną, także druhów OSP, szacunek do historii i tradycji, szerzenie wiedzy i zwiększanie świadomości o bezpieczeństwie to idee, które towarzyszyły pracom społecznego komitetu. Z tej okazji ufundowano tablicę pamiątkową, która wmurowana została przed budynkiem zgierskiej komendy. Jej uroczyste odsłonięcie nastąpiło w dniu obchodów, przy udziale byłych komendantów straży pożarnej i piastującego obecnie tę funkcję st. bryg. Pawła Malinowskiego.
Uroczystość uświetnili swoją obecnością m.in. zastępca komendanta głównego PSP nadbryg. Krzysztof Hejduk, łódzki komendant wojewódzki st. bryg. Grzegorz Janowski wraz z zastępcą st. bryg. Sebastianem Rudnickim. W kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Zgierzu odprawiono mszę św. w intencji strażaków pod przewodnictwem biskupa Ireneusza Pękalskiego. Apel rozpoczął się od złożenia meldunku nadbryg. Krzysztofowi Hejdukowi przez dowódcę uroczystości oraz przeglądu pododdziałów zgromadzonych na placu. Duże wrażenie na zebranych gościach wywarły licznie przybyłe poczty sztandarowe, reprezentujące lokalne ochotnicze straże pożarne.
Komendant powiatowy PSP st. bryg. Paweł Malinowski powitał zgromadzonych gości, a wygłaszając przemówienie, wprowadził uczestników uroczystości w podniosłą atmosferę jubileuszu, odwołując się do wspomnień i dorobku przeszłości, a także podkreślając wagę współpracy na rzecz bezpieczeństwa pożarowego, która od lat prowadzona jest pod wspólnym sztandarem św. Floriana.
Ważną część obchodów stanowiło uhonorowanie strażaków zawodowych, ochotników oraz innych osób, które przyczyniły się do rozwoju ochrony przeciwpożarowej w regionie. Wręczono im odznaczenia resortowe oraz Związku OSP RP, a także inne specjalne wyróżnienia. Za całokształt pracy zawodowej docenieni zostali wszyscy byli komendanci powiatowi, którzy otrzymali pamiątkowe toporki strażackie z grawerami.
Po zakończeniu oficjalnych uroczystości pododdziały strażaków i poczty sztandarowe uformowały kolumnę marszową, do której dołączyli zaproszeni goście oraz wszyscy zgromadzeni na placu mieszkańcy powiatu. Wspólnie przeszli oni ulicami miasta do parku miejskiego im. Tadeusza Kościuszki, gdzie przygotowano festyn strażacki. Zaplanowano wiele atrakcji dla dzieci, młodzieży i dorosłych: wystawę sprzętu strażackiego, stoiska edukacyjne, praktyczne pokazy skutków niewłaściwego gaszenia poarów, gry i zabawy o tematyce pożarniczej, konkursy i loterie z nagrodami oraz prezentację filmu i zdjęć archiwalnych obrazujących ważne wydarzenia z życia zgierskich strażaków.
Zwieńczeniem jubileuszowych uroczystości był plenerowy piknik z udziałem gości, strażaków, wśród nich przedstawicieli OSP, reprezentantów firm oraz emerytów z kół działających w powiecie zgierskim, zorganizowany w Gminnym Centrum Kultury Sportu Turystyki i Rekreacji w Dzierżąznej. Dopisywała piękna pogoda, wszystkim udzieliła się radosna atmosfera i podniosły nastrój. Dobrej zabawie towarzyszyły wspomnienia, chwile zadumy oraz wymiana pokoleniowych doświadczeń.
PSP Zgierz 70 - lecie Zawodowego Pożarnictwa - Zaproszenie
Przygotowanie obchodów 70-lecia zawodowego pożarnictwa w Zgierzu było dużym wyzwaniem organizacyjnym, ale też stanowiło doskonałą okazję do odebrania niepowtarzalnej lekcji historii. To powrót do korzeni, sposobność do osobistego zmierzenia się z kulturą, systemem wartości i wypracowaną renomą zawodu strażaka.
Stuletnia Historia OSP Rogóźno - Najstarszej Jednostki w Gminie Zgierz
2 czerwca 2013 r. w Rogóźnie był dniem szczególnie uroczystym dla jego mieszkańców, a przede wszystkim strażaków - ochotników. Miejscowa Ochotnicza Straż Pożarna - najstarsza jednostka w Gminie Zgierz - obchodziła Jubileusz 100-lecia powstania. Uroczystości rozpoczął przemarsz druhen i druhów z OSP w Rogóźnie spod remizy do Gieczna.
Tam, w kościele parafialnym pw. Wszystkich Świętych i Świętego Jakuba, odbyła się uroczysta msza św. w intencji jednostki-jubilatki, jej członków i sympatyków, celebrowana przez ks. Tadeusza Gielca. Oprawę muzyczną mszy i całej uroczystości zapewniły: Orkiestra Dęta przy Gminnym Ośrodku Kultury w Dzierżąznej i Orkiestra Dęta OSP z Brzezin.
Po mszy poczty sztandarowe OSP, strażacy i goście jubileuszu przemaszerowali przed remizę, gdzie odbyła się główna część obchodów. W tym szczególnym dniu do Rogóźna przybyli liczni goście, m.in. Członek Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP dh Ryszard Szmaja, Członek Zarządu Województwa Łódzkiego Marcin Bugajski, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Zgierzu st. bryg. Krzysztof Zieliński, Wójt Gminy Zgierz Zdzisław Rembisz oraz Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Dzierżąznej Barbara Polasińska, a także delegacje jednostek OSP z terenu Gminy Zgierz oraz Brzezin i Modlnej, i mieszkańcy Rogóźna i okolicznych miejscowości.
Po wciągnięciu flagi państwowej na maszt i odegraniu hymnu, Prezes OSP w Rogóźnie Jan Wojciechowski przywitał przybyłych gości, a jego Zastępca, Piotr Beniak, przedstawił historię jednostki. Następnie zostały wręczone odznaczenia i medale. W ramach obchodów Gminnego Dnia Strażaka odznakę „Za wysługę lat” za 60 lat wręczono dh. Stanisławowi Dynkowi, Prezesowi Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP w Zgierzu. W imieniu odznaczonych podziękowania złożył dh Stefan Wiśniewski.
Oficjalną część uroczystości zakończyły przemówienia i wręczanie okolicznościowych upominków. W wystąpieniach szczególnie podkreślano rolę dziedzictwa i tradycji OSP w Rogóźnie, wynikających ze stuletniej działalności oraz konieczność przekazywania najlepszych strażackich wartości kolejnym pokoleniom. Po przemówieniach i defiladzie pododdziałów OSP goście wpisywali się do księgi pamiątkowej, po czym przeszli do strażnicy OSP na koncert połączonych orkiestr dętych i poczęstunek.
Rozwój i Osiągnięcia OSP Przyjma w Gminie Zgierz
Wyjątkowy jubileusz - 100-lecie swojej działalności świętowała w ubiegłą niedzielę Ochotnicza Straż Pożarna w Przyjmie. OSP w Przyjmie powstała z inicjatywy mieszkańców Lubcza i Przyjmy, już wtedy liczyła 46 druhów. Przy OSP powołany został też zespół teatralny, który prowadził druh Wiktor Nowakowski. Zespół ten wystawiał różne przedstawienia w Przyjmie, jak i w miejscowościach ościennych.
Już w 1927 roku za pieniądze zarobione przez ten zespół i zebrane od mieszkańców Przyjmy i Lubcza zakupiono pierwszy sprzęt gaśniczy, w późniejszym czasie zakupiono jeszcze beczkę zamontowaną na kołach, miała ona pojemność 300 litrów. W tym czasie, tj. w 1927 roku, mieszkańcy wsi Przyjma i Lubiecz ufundowali strażakom pierwszy sztandar. W roku 1952 powołana została Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza. Drużyna ta przez lata występowała na wszystkich zawodach sportowo-pożarniczych i była nie do pokonania.
Druhowie strażacy w tamtych latach brali aktywny udział w różnych pracach społecznych na rzecz wsi, jak np. budowa drogi we wsi czy budowa bazy Kółka Rolniczego. W nowo wybudowanym budynku administracyjno-warsztatowym Kółka Rolniczego wygospodarowano pomieszczenie o pow. 26 m² na potrzeby strażnicy. W latach sześćdziesiątych postanowiono odzyskać użytkowaną przez Szkołę remizę. Aby to uczynić, trzeba było zorganizować pomieszczenia dla szkoły, aby dzieci z Przyjmy i Lubcza nie musiały chodzić do szkół w innych miejscowościach. Postanowiono więc, aby wybudować nową szkołę. W tym celu Zarząd OSP powołał Społeczny Komitet Budowy Szkoły, w skład którego weszli wszyscy członkowie Zarządu OSP.
W 1995 r. decyzją Komendanta Głównego PSP jednostka OSP Przyjma włączona została do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. W 2019 r. Od niemal wieku jednostka OSP działa na potrzeby lokalnej społeczności, będąc wsparciem w różnych sytuacjach. Właśnie dzięki działalności społecznej została uhonorowana w 2023 r. przez Zarząd Główny ZOSP RP w ogólnopolskim konkursie „FLORIANY” w kategorii „Aktywizacja seniorów, współpraca pokoleń i integracja społeczna” za projekt pn. „Seniorzy w OSP Przyjma - aktywni w lokalnej społeczności”.
Uroczystości z okazji stulecia odbyły się w obecności dostojnych gości: druha Tadeusza Tomaszewskiego - Posła na Sejm RP, druha Eugeniusza Grzeszczaka - Prezesa Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Woj. Wielkop. ZOSP RP, Pana Henryka Drzewieckiego - Radnego do Sejmiku woj. Wielkopolskiego, p.płk Marcina Nowickiego - pracownika Agencji Uzbrojenia w Warszawie, Pani Katarzyny Fryzy - Starosty Konińskiego, Pani Żanetty Matlewskiej - Przewodniczącej Rady Powiatu i Dyrektora Biblioteki Publicznej w Golinie, mgr.
Po części oficjalnej rozpoczął się festyn strażacki. Na mieszkańców i gości czekały liczne atrakcje: pokazy sprzętu ratowniczego, stoiska gastronomiczne, animacje dla dzieci oraz występ Kapeli Podwórkowej „Z kopyta” z Kazimierza Biskupiego.
OSP Dąbrówka Wielka - Stulecie Działalności i Tradycje Rodzinne
„Noszę mundur strażacki od wielu lat i jestem dumna z tego, że mogę należeć do tak silnej grupy społecznej jaką są Ochotnicze Straże Pożarne. O tej sile niech świadczy dzisiejszy Jubileusz 100-lecia istnienia OSP Dąbrówka Wielka. Trwacie już kolejne pokolenie, Wasza jednostka rozwija się, a Wy Druhowie macie marzenia, które spełniacie. Wasza praca, którą dziś możemy podziwiać w strażnicy jest efektem poświęcenia i dbałości o wspólne dobro, z którego dzięki Wam będzie mogła korzystać cała społeczność. Jesteście też jednostką, która inwestuje w młode pokolenie. Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza pokazuje, że przyszłość należy również do Was, i ze spokojem możemy rozpoczynać kolejne 100 lat. Waszą siłą jest też to, że działacie rodzinnie, widzimy jak wspierają Was Wasze żony. Znamy wielopokoleniową, strażacką historię wielu rodzin z Dąbrówki Wielkiej i okolic, które od pokoleń działają w strukturach OSP Dąbrówka Wielka. Dla mnie Wójta Gminy szczególnie ważne jest, że Wspólnie dajecie nam poczucie bezpieczeństwa, radości i serca w społecznej działalności. Wszystkie jednostki OSP z terenu gminy są mi bliskie. Razem z Radą Gminy staramy się, aby strażnice były zadbane, a w garażach był odpowiedni sprzęt, tak aby Druhowie czuli się dumni, że należą do Jednostek OSP w Gminie Zgierz.”
Druhowie OSP w Dąbrówce Wielkiej odebrali wiele życzeń i ciepłych słów oraz prezentów od zaproszonych gości. W uroczystościach wzięli udział między innymi: Starosta Powiatu Zgierskiego Iwona Dąbek z Sekretarz Powiatu Barbarą Polasińską, Sekretarz Województwa Łódzkiego Robert Kolczyński, Komendant PSP w Zgierzu starszy bryg. Adam Antczak, Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP Andrzej Ruciński.
Uroczystości rozpoczęły się Mszą świętą w kościele parafialnym w Dąbrówce Wielkiej, którą odprawił proboszcz parafii ks. Jacek Prostacki. Oficjalna część uroczystości odbyła się w odnowionej strażnicy. Podczas uroczystości wystawiono poczet flagowy, w którego skład weszli wyróżniający się strażacy: dowódca pocztu druh Marcin Juszczak, flagowy pocztu druh Daniel Obiedziński i asysta pocztu druh Bartosz Zdrojewski. Dowódcą uroczystości był druh Piotr Rżanek. Uroczystość była wyjątkową okazja do uhonorowania Druhów ochotników, którzy wyróżnili się w służbie. Medalem Honorowym im. Bolesława Chomicza odznaczony został druh Tadeusz Ciesielski. Listy gratulacyjne i podziękowania odebrali również druhowie z Zarządu i Komisji Rewizyjnej OSP Dąbrówka Wielka.
W szczególnie serdecznie Druhowie dziękowali Paniom, które zawsze wspierały OSP Dąbrówka Wielka i dzięki którym szybko i sprawnie postępowały sprawy związane z Jednostką. Druhowie OSP Dąbrówka Wielka pamiętali również o tych, którzy wspierali Jednostkę finansowo.
90-lecie Ochotniczej Straży Pożarnej w Białej
28 maja 2011 r. w Białej (gmina Zgierz) obchodzono 90-lecie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej. Znaczenie jubileuszu podkreślone zostało dzięki ufundowaniu przez komitet społeczny nowego sztandaru. Strażacy otrzymali także ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy.
Podczas spotkania Posłanka Agnieszka Hanajczyk - podkreślając to, iż po raz pierwszy występuje w strażackim mundurze - podzieliła się osobistymi refleksjami, doceniając wielopokoleniowe zaangażowanie strażaków w integrację miejscowej społeczności i podtrzymywanie tradycji. Na znaczenie postawy miejscowych druhów na przestrzeni ostatnich 90. lat oraz dbałość samorządów o unowocześnianie strażackiej bazy sprzętowej i szkoleniowej, zwrócił uwagę marszałek województwa łódzkiego Witold Stępień. „Jednostka w Białej powstała tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, z potrzeby tworzenia nowych rzeczy i nowych wartości. Historia zatoczyła koło i dziś znów - dzięki przynależności do Unii Europejskiej - mamy szansę otwierać się na nowoczesność.” Samochód kosztował 813 tys. zł, z czego gmina Zgierz otrzymała dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 691 tys. zł.
Wśród przybyłych gości byli: Poseł na Sejm RP Agnieszka Hanajczyk, Dyrektor Biura Poselskiego Poseł do Parlamentu Europejskiego Joanny Skrzydlewskiej Bronisław Sagan, Marszałek Województwa Łódzkiego Witold Stępień, Radna Sejmiku Województwa Ilona Rafalska, Przewodniczący Rady Powiatu Zgierskiego i Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Zgierzu Józef Dziemdziela, Członek Zarządu Powiatu Zgierskiego Wojciech Budziarski, Komendant Powiatowy Policji w Zgierzu insp. Piotr Nejman, Zastępca Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Zgierzu mł. bryg. Waldemar Mrulewicz.
Obchody rozpoczęła msza w kościele pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Białej, koncelebrowana przez Kapelana Powiatowego OSP w Zgierzu ks. kanonika Zdzisława Sudrę i ks. proboszcza Stanisława Ochotnickiego. Oprawę muzyczną mszy i całej uroczystości zapewniła Orkiestra Dęta OSP z Aleksandrowa Łódzkiego. Po mszy poczty sztandarowe OSP, strażacy i goście jubileuszu przemaszerowali przed remizę, gdzie odbyła się druga część obchodów.
Po otwarciu uroczystości nastąpiło poświęcenie i przekazanie jednostce nowego sztandaru, ufundowanego przez społeczeństwo i środowisko pożarnicze. Podczas uroczystości zostały również wręczone odznaczenia i medale. Po udekorowaniu odznaczonych Marszałek Witold Stępień, Wójt Zdzisław Rembisz i Zastępca Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Zgierzu mł. bryg. Waldemar Mrulewicz przekazali Prezesowi Przemysławowi Lewandowskiemu dokumenty i kluczyki do nowego samochodu pożarniczego. Wóz został poświęcony przez ks. kanonika Zdzisława Sudrę i ks. proboszcza Stanisława Ochotnickiego. Oficjalną część uroczystości zakończyły przemówienia i podziękowania oraz defilada pododdziałów OSP. Po defiladzie uczestnicy obchodów obejrzeli występ Dziecięcej Drużyny Pożarniczej działającej przy Szkole Podstawowej w Białej, przygotowany pod opieką Agaty Barzyńskiej.
„Każdy jubileusz jest dla nas powodem do dumy. W OSP Biała jesteśmy jednostką rodzinną, strażacki etos przekazujemy z pokolenia na pokolenie. To postawa społecznego zaangażowania, które buduje lokalną społeczność i jest dla niej wsparciem.” W imieniu Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP gratulacje przekazał Prezes Druh Andrzej Ruciński. Wyjątkowym uhonorowaniem Jednostki OSP Biała było tego dnia udekorowanie sztandaru OSP Biała Odznaczeniem - Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Sztandar udekorował Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej dh Andrzej Ruciński.
Działalność Kulturalna i Historyczna w Dzierżąznej
Gminne Centrum Kultury, Sportu, Turystyki i Rekreacji w Dzierżąznej zaprasza wszystkich zainteresowanych historią regionu na cykl spacerów historycznych po gminie Zgierz. Działalność ta wpisuje się w szerszy kontekst dbałości o dziedzictwo lokalne i promocji świadomości historycznej wśród mieszkańców.