Strażacy ochotnicy gotowi są nieść pomoc o każdej porze dnia i nocy. Na dźwięk syreny lub innego powiadomienia zostawiają bieżące obowiązki i udają się do remizy. Po przybyciu do garażu przebierają się w ubrania specjalne, wsiadają do wozu i wyjeżdżają do zdarzenia. Aby jednostki OSP mogły działać skutecznie, muszą utrzymywać stałą gotowość operacyjną, która opiera się na trzech filarach: gotowości ratowników, sprawności bazy technicznej oraz funkcjonowaniu systemu alarmowania.
Podstawy finansowania gotowości bojowej
Źródła finansowania wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej regulują odpowiednie przepisy. Ważnym zapisem jest możliwość finansowania działalności OSP w zakresie wykraczającym poza unormowanie zawarte w art. 32 ust. 2-3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
- Art. 32 ust. 3b ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać ochotniczym strażom pożarnym środki pieniężne w formie dotacji.
- Przeznaczeniem dotacji jest finansowanie poszczególnych składników kosztów, w tym kosztów ubezpieczenia członków OSP i młodzieżowej drużyny pożarniczej oraz kosztów okresowych badań lekarskich.
Stanowisko w tej sprawie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 4 października 2018 r. Potwierdzają to również tezy uchwał Regionalnej Izby Obrachunkowej.
Inspekcje gotowości operacyjnej
Jednostki OSP poddawane są regularnym, niezapowiedzianym inspekcjom gotowości operacyjnej. Celem kontroli jest sprawdzenie rzeczywistej zdolności do podjęcia działań ratowniczo-gaśniczych zgodnie z wytycznymi zawartymi w Zarządzeniu Nr 10 Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 28 grudnia 2017 r.
Etapy kontroli
- Alarmowanie: Zespół inspekcyjny uruchamia system alarmowy. Pomiar czasu kończy się w momencie wyjazdu zastępu przed garaż. Brak możliwości wyjazdu w ciągu 15 minut skutkuje oceną niedostateczną.
- Obsada zastępu: W skład zastępu musi wchodzić przynajmniej 4 strażaków, w tym kierowca i dowódca.
- Sprawdzian wiedzy: Weryfikacja wiedzy teoretycznej odbywa się poprzez test składający się z 10 pytań zamkniętych, podzielony na grupy: dowódcy, kierowcy i ratownicy. Baza pytań jest dostępna m.in. w aplikacji Strażak.Online.
- Ocena infrastruktury: Zespół inspekcyjny sporządza opis stanu bazy technicznej i jego wpływu na gotowość operacyjną.
Wyzwania w zapewnieniu gotowości
Największym wyzwaniem dla wielu jednostek nie jest brak sprzętu, lecz problemy z odpowiednią obsadą. Kluczowe jest zapewnienie dostępności przynajmniej jednego dowódcy, jednego kierowcy oraz co najmniej dwóch strażaków o każdej porze.
Jak poprawić stan gotowości?
- Kierowcy: Warto wypracować porozumienie z urzędem gminy na dofinansowanie kursów prawa jazdy. Ważne jest wspieranie młodszych strażaków przez doświadczonych kierowców.
- Dowódcy: Jednostki powinny kierować wykwalifikowanych strażaków na kursy kierujących działaniem ratowniczym, organizowane przez Państwową Straż Pożarną.
- Monitorowanie: Skutecznym rozwiązaniem jest wdrożenie narzędzi do monitorowania dostępności strażaków. Aplikacje takie jak Strażak.Online pozwalają strażakom określić swój stan gotowości dwoma kliknięciami, co automatyzuje proces zarządzania zasobami ludzkimi.