Rodziny w USA, od Arizony po Connecticut, od Zachodniej Wirginii aż po Kalifornię, przeżywają tragedie, tracąc najbliższych w wyniku pożarów domowych. Ofiarami często są dzieci. Przypadki, do których doszło tej zimy, rzucają światło na znaczenie prewencji i zwiększania społecznej świadomości w kontekście bezpieczeństwa pożarowego - zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy ryzyko pożarów domowych wzrasta. W ostatnich miesiącach Stany Zjednoczone zmagały się z serią tragicznych pożarów budynków mieszkalnych.
Wyzwania Systemu Bezpieczeństwa Pożarowego w USA
Zimowe pożary domów i mieszkań w USA nie są zjawiskiem nowym, jednak ich skala i tragiczne skutki w ostatnich latach przykuwają szczególną uwagę. Te smutne wydarzenia skłaniają do refleksji nad szeregiem problemów, z którymi boryka się amerykański system bezpieczeństwa pożarowego. Przestarzała infrastruktura, brak nowoczesnych systemów zabezpieczeń, a także różnice w przepisach dotyczących budownictwa i ich egzekwowaniu to tylko niektóre z wielu czynników przyczyniających się do zwiększenia ryzyka pożarowego. Wielu z tych tragedii można byłoby uniknąć, gdyby podjęto odpowiednie środki zapobiegawcze i zwiększono świadomość społeczną na temat ryzyka pożarowego.
Serie Tragicznych Pożarów Domowych: Studia Przypadków
Należy mieć na uwadze, że poniższe opisy pożarów, które dotknęły tej zimy Stany Zjednoczone, nie są objętościowo i merytorycznie proporcjonalne - to nowe przypadki i nie we wszystkich informacje zostały w równej mierze podane do informacji publicznej.
Pożar w Barstow, Kalifornia (grudzień 2023)
14 grudnia 2023 r. w Barstow w pożarze, który według doniesień zaczął się od choinki, zginęły dwie siostry w wieku 2 i 7 lat. Strażacy zostali wezwani do bloku przy ulicy St. Według wydanego oświadczenia pierwsze zespoły ratunkowe napotkały trudne warunki, ponieważ ogień i gęsty dym ogarnęły całe mieszkanie. Pomimo trudności strażacy podjęli natychmiastowe działania, przeprowadzając dwie osobne akcje ratunkowe: weszli przez okna jednocześnie do dwóch różnych sypialni, aby zlokalizować i ewakuować uwięzione dzieci, które policjanci z Barstow natychmiast przewieźli do oczekujących karetek. W mieszkaniu zamontowane były czujniki dymu, które - jak się okazało - nie działały.
Tragedia w Bullhead City, Arizona (grudzień 2023)
W sobotę 18 grudnia 2023 r. w Bullhead City doszło do głośnego w kraju i na świecie pożaru, w którym zginęło pięcioro dzieci. Ogień wybuchł w późnych godzinach popołudniowych w dwupiętrowym domu w zabudowie bliźniaczej na ulicy Anna Circle. Ofiary to dzieci w wieku 2, 4, 5, 11 i 13 lat. Czworo z nich było rodzeństwem, a jedenastoletni chłopiec ich krewnym, który odwiedzał rodzinę. Ojciec rodzeństwa, jak zeznawał, wyszedł na zakupy świąteczne na około 2,5 godz., zostawiając dzieci same w domu. Śledztwo wykazało, że ogień pojawił się najpierw w holu na parterze i szybko rozprzestrzenił się po jedynych schodach w budynku, uniemożliwiając dzieciom ucieczkę.
Na filmach z pożaru widać wyraźnie, że przeszedł przez najpewniej drewnianą klatkę schodową, natrafiając na sypialnię, w której znajdowały się dzieci, a później przepalił dach. Biorąc pod uwagę prędkość rozprzestrzeniania się ognia oraz kształt otworu wypalonego w dachu, można przypuszczać, że przepalił klapę prowadzącą na strych, bądź była ona otwarta. Widoczne są też znaczne ilości dymu, którego nie zatrzymała ściana przeciwpożarowa na strychu, zarówno w domu, w którym doszło do tragedii, jak i w bliźniaczym budynku. Sąsiedzi próbowali ratować mieszkańców płonącego budynku, choć - jak później przyznali - nic nie słyszeli i nie widzieli nic poza dymem, więc nie wiedzieli, czy ktoś rzeczywiście znajdował się w środku. Kilkunastu mężczyzn polewało jednak dom z węży ogrodowych. Wybili też okna, podnieśli drzwi od garażu i ustawili drabinę przy oknie na pierwszym piętrze.
Pierwotnie dochodzenie prowadzone miało być przez straż pożarną Bullhead City, okazało się jednak, że dziadek dzieci, które zginęły w pożarze, jest jej pracownikiem, zostało więc przejęte przez straż pożarną z sąsiedniej miejscowości - Lake Havasu, a także przez Biuro ds. Alkoholu, Tytoniu, Broni Palnej oraz Materiałów Wybuchowych (ATF). ATF pobrało próbki materiałów ze spalonego domu, zapowiedziano jednak, że ich badanie może zająć kilka miesięcy. W domu znajdował się alarm przeciwpożarowy, ale nie wiadomo, czy był sprawny.
Pożar domu w Łysomicach koło Torunia. Kolejne nagranie
Pożary w Connecticut i Minnesocie (styczeń 2024)
W tragicznym pożarze, który wybuchł wieczorem 2 stycznia 2024 r. w domu dwurodzinnym na Quality Avenue w Somers, zginęło czworo dzieci w wieku od 5 do 12 lat. Policja poinformowała, że zdarzenie miało miejsce około godz. Strażacy prędko przybyli na miejsce. Po nieudanych (nie podano do wiadomości, z jakiego względu) próbach dostania się do budynku przez przednie i tylne wejście rozstawili drabinę i weszli przez okno na drugim piętrze. Zastali tam ogromny pożar, który objął już całą przednią część domu. Komendant lokalnej straży pożarnej podał do wiadomości publicznej, że dwójkę dzieci udało się szybko zlokalizować i wydobyć z płonącego budynku. Jedno z nich zmarło jednak na miejscu, a drugie w szpitalu Johnson Memorial w Stafford.
Konstrukcja balonowa starego drewnianego domu znacznie przyczyniła się do szybkiego rozprzestrzeniania się ognia, utrudniając akcję gaśniczą. To dość popularny w USA rodzaj budowy szkieletowej, charakteryzujący się użyciem długich pionowych słupów drewnianych, które rozciągają się od fundamentów aż do dachu. Tworzą one główną strukturę nośną budynku, a poziome elementy konstrukcyjne, takie jak belki, są do nich przymocowane. Konstrukcja ta umożliwia szybkie i ekonomiczne wznoszenie budynków, ale jednocześnie sprzyja rozprzestrzenianiu się ognia, ponieważ otwarte przestrzenie między słupami działają jak kanały, przez które ogień może się swobodnie rozprzestrzeniać - tak właśnie było i w tym przypadku. Matka zmarłych dzieci nie była obecna w domu w momencie wybuchu pożaru. Biuro Głównego Lekarza Sądowego stanu Connecticut orzekło, że przyczyną śmierci czworga dzieci było zatrucie dymem i oparzenia termiczne. Trwa śledztwo.
3 stycznia 2024 r. w St. Paul wybuchł pożar w domu mieszkalnym przy ulicy Arkwright Street North. W akcji brało udział aż 63 strażaków. Pierwsza jednostka straży pojawiła się na miejscu pożaru w ciągu zaledwie 4 min od otrzymania zgłoszenia. Strażacy szybko ugasili płomienie i przystąpili do ewakuacji ofiar, które znaleziono nieprzytomne wewnątrz domu. Matkę i dzieci przewieziono do szpitala w stanie krytycznym.
Pożar w Hardy County, Zachodnia Wirginia (styczeń 2024)
W tragicznym pożarze, który wybuchł w sobotę 6 stycznia 2024 r. we wczesnych godzinach porannych w Hardy County, zginęło pięć osób: mężczyzna w wieku 28 lat i czworo dzieci w wieku od roku do 5 lat. Gdy straż pożarna przybyła na miejsce tuż po godz. Jak poinformowano, przyczyna pożaru została uznana za nieokreśloną z powodu poważnych uszkodzeń konstrukcji budynku. Największe spustoszenie widoczne było w salonie, gdzie znaleziono resztki grzejnika elektrycznego. Z powodu rozległości zniszczeń nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, czy to właśnie on był przyczyną pożaru.
Wcześniejsze incydenty: Phoenix, Arizona (marzec 2023)
W marcu 2023 r. w Phoenix, również w stanie Arizona, doszło do podobnego pożaru, w którym zginął ojciec i czworo dzieci.
Główne Przyczyny Pożarów Domowych w Okresie Zimowym
Pożary domów w USA w okresie zimowym nie są przypadkiem odosobnionym. Z danych NFPA (National Fire Protection Association) wynika, że podczas gdy przez cały rok najwięcej pożarów domowych wywołują urządzenia kuchenne, zimą to urządzenia grzewcze są ich najczęstszą przyczyną. Trudno się dziwić takiemu biegowi rzeczy. Z powodu niższych temperatur i krótszych dni ludzie spędzają więcej czasu w domach. To z kolei prowadzi do intensywniejszego użytkowania systemów ogrzewania i większego zużycia energii elektrycznej, a także oznacza częstsze gotowanie w domu.
- FEMA co roku ostrzega Amerykanów, by nie pozostawiali kuchenki włączonej, gdy wychodzą do innego pomieszczenia.
- Większe obciążenie systemów elektrycznych w domach z powodu używania dodatkowych urządzeń grzewczych i oświetleniowych może prowadzić do przegrzania i zwarcia. Tu z kolei FEMA doradza coroczne inspekcje sprzętu, a także podłączanie grzejników elektrycznych prosto do gniazdka (bez przedłużacza).
- Choinka, dodatkowe oświetlenie i dekoracje używane w czasie świąt są częstymi źródłami pożarów lub po prostu wpływają na szybkie rozprzestrzenianie się płomieni.
- Zimą częściej używa się świec, które mogą stać się źródłem pożaru, jeśli nie są ustawione bezpiecznie lub pozostawia się je bez nadzoru.
Systemowe Wyzwania i Bariery w Prewencji Pożarowej
U źródeł problemu, zwłaszcza związanego z wysoką śmiertelnością w zimowych pożarach, leżą zaś inne aspekty. Jak widać choćby na wymienionych w tym artykule przykładach, częstym powodem szybkiego przemieszczania się ognia jest konstrukcja budynku oraz użyte materiały budowlane - w USA jest bardzo dużo drewnianych domów (zarówno starych, jak i nowych), jak i drewnianych klatek schodowych.
Infrastruktura i materiały budowlane
- Stare budynki są, rzecz jasna, pozbawione zaawansowanych systemów przeciwpożarowych, jak tryskacze.
- Starsze instalacje mogą nie być wyposażone w takie zabezpieczenia, jak wyłączniki różnicowoprądowe czy wyłączniki nadprądowe, które zapobiegają pożarom spowodowanym przez przeciążenia lub zwarcia.
Standardy izolacji i szczelności
Nowoczesne przepisy budowlane często wymagają lepszej izolacji i szczelności budynków, co pomaga w utrzymaniu ciepła i zmniejsza ryzyko kondensacji oraz powstawania pleśni. Jednak w starszych domach te standardy mogą nie być spełnione, co nie tylko odbija się na efektywności energetycznej, ale także może wpłynąć na rozprzestrzenianie się ognia i dymu.
Wykrywanie i alarmowanie
Nowoczesne przepisy często wymagają instalacji czujników dymu i tlenku węgla w strategicznych miejscach w domu. Tymczasem FEMA doradza umieszczenie alarmów przeciwpożarowych na każdym piętrze oraz wewnątrz i na zewnątrz każdej sypialni, a także testowanie ich co miesiąc i wymianę dziesięcioletnich modeli na nowsze. Istotne jest ponadto wyposażenie domu w detektory dymu na każdym piętrze i regularne ich testowanie, aby zapewnić ich prawidłowe funkcjonowanie. Dodatkowym aspektem jest przestrzeganie obowiązujących przepisów.
Toksyczne produkty spalania
Pożary domowe to nie tylko zagrożenie płomieniami i upałem, ale również niewidzialne niebezpieczeństwo w postaci toksycznych gazów. Tlenek węgla (CO), bezbarwny i bezwonny gaz, powstający podczas niepełnego spalania materiałów organicznych, może prowadzić do utraty przytomności, a nawet śmierci. Cyjanowodór (HCN), powstający przy spalaniu niektórych tworzyw sztucznych, jak poliuretany, jest równie trujący. Dwutlenek azotu (NO2) oraz chlorki, wśród nich kwas chlorowodorowy (HCl), mogą się uwalniać przy spalaniu materiałów zawierających azot lub chlor, jak PVC. Do tego dochodzi dwutlenek siarki (SO2), powstający przy spalaniu materiałów zawierających siarkę, oraz dioksyny i furany, zwłaszcza w warunkach niepełnego spalania.
Wielkoskalowe Pożary Lasa i Terenów Mieszkalnych w Kalifornii
Oprócz pożarów domowych, Stany Zjednoczone, szczególnie Kalifornia, regularnie borykają się z rozległymi pożarami terenów leśnych i mieszkalnych, które zagrażają tysiącom ludzi i budynków.
Pożar w Pacific Palisades, Los Angeles
Pożar w dzielnicy Pacific Palisades w Los Angeles zmusił do ewakuacji około 30 tys. mieszkańców, w tym wielu znanych osobistości. Straż pożarna Los Angeles już o godz. 10.30 czasu lokalnego alarmowała o zagrożeniu. Początkowo ogień objął 8 ha, by w ciągu zaledwie kilku godzin rozprzestrzenić się na ponad 500 ha. CAL FIRE, kalifornijska agencja odpowiedzialna za zwalczanie pożarów, niezwłocznie podjęła działania, lecz warunki pogodowe nie sprzyjają gaszeniu żywiołu. Silny wiatr i niska wilgotność powietrza to czynniki, które mogą przekształcić ten pożar w katastrofę o niewyobrażalnych rozmiarach. Krajowa Służba Pogodowa (NWS) wydała ostrzeżenie o "szczególnie niebezpiecznej sytuacji" dla regionów Los Angeles i Ventura - sygnał ten jest zarezerwowany jedynie dla ekstremalnych przypadków. Zdjęcia z miejsca zdarzenia ukazują płomienie pochłaniające drzewa w bezpośrednim sąsiedztwie Villa de Leon, zaledwie 300 m od prestiżowego muzeum Getty'ego.
W wyniku pożarów nie żyją dwie osoby, ale przyczyna ich śmierci nie jest jeszcze znana. Oprócz tego służby notują dużą liczbę poważnych obrażeń wśród mieszkańców, którzy nie ewakuowali się, a także wśród ratowników będących na linii walki z ogniem. Władze hrabstwa są świadome, że żywioł obciąża służby do granic możliwości. Obecnie organizują 50 zespołów uderzeniowych składających się z 250 wozów strażackich i ponad 1 tys. funkcjonariuszy. W tym celu współpracuje ze sobą pięć hrabstw: Los Angeles, Orange, Ventura, Santa Barbara i San Luis Obispo. „Ostatnia noc była jedną z najbardziej niszczycielskich i przerażających nocy, jakie widzieliśmy w jakiejkolwiek części naszego miasta w jakiejkolwiek części naszej historii” - powiedział przewodniczący rady miasta Los Angeles Marqueece Harris-Dawson, cytowany przez CNN. - „Ogień dosłownie przeskakiwał drogi, niszcząc konstrukcje” - dodał. Harris-Dawson powiedział, że urzędnicy mają nadzieję, że poprawa warunków pozwoli strażakom poczynić postępy w środę. - „Budzimy się dziś rano z nowym zapałem i wiarą, że możemy pokonać ten pożar” - powiedział. Jim McDonnell, szef policji w mieście, dodał: „To tragiczny czas w historii Los Angeles. Czas, w którym jesteśmy naprawdę testowani i widzimy, kim naprawdę jesteśmy. Ważne jest, abyśmy byli cierpliwi, zjednoczyli się, skupili się na ratowaniu życia i byli w stanie wykonać pracę najlepiej jak potrafimy.” - „Z przykrością informuję, że dziś rano dokonaliśmy już dwóch zatrzymań za szabrownictwo.”
Aktorzy obawiają się o swój dobytek. James Woods, nominowany do Oskara aktor, w emocjonalnym wpisie w mediach społecznościowych wyraził swoją niepewność co do losu swojego domu, jednocześnie dziękując za wsparcie. "Wszystkim wspaniałym ludziom, którzy się z nami kontaktowali, dziękujemy za tak duże zainteresowanie" - napisał. - "Nie wiem w tej chwili, czy nasz dom nadal stoi, ale niestety domy na naszej małej uliczce już nie" - dodał aktor, dołączając zdjęcie z miejsca zdarzenia. Woods nie jest jedyną gwiazdą z dzielnicy Pacific Palisades. Jak podaje "The Hollywood Reporter" prestiżową dzielnicę zamieszkują również m.in.: Bradley Cooper, Tom Hanks, Jennifer Aniston, Reese Witherspoon, Adam Sandler, Michael Keaton czy Rita Wilson.
Dla osób i zwierząt dotkniętych ewakuacją przygotowano schronienie w Westwood Recreation Center. Uczniowie i pracownicy szkół zostali przeniesieni do bezpiecznych miejsc. Kristin Crowley, szefowa departamentu straży pożarnej w Los Angeles, ogłosiła, że nakaz ewakuacji dotknął ponad 30 tys. osób, a zagrożonych jest około 13 tys. budynków. Wiatr i niska wilgotność nasilają pożar, a prognozy wskazują na możliwość wystąpienia podmuchów wiatru o prędkości nawet do 160 km na godz. Margaret Stewart, rzeczniczka straży pożarnej, podkreśla, że bezpieczna ewakuacja może decydować o życiu ludzi.
Pożar Hughes w hrabstwie Los Angeles i Ventura
Ta sytuacja to gorzkie przypomnienie o pożarze Franklin, który w grudniu zeszłego roku strawił ponad 1600 ha, w tym wiele domów. W środę 19 tys. mieszkańców południowej Kalifornii objęto nakazem ewakuacji po wybuchu niekontrolowanego pożaru Hughes, w pobliżu miasta Castaic położonego w północnej części hrabstwa Los Angeles. Ogień rozprzestrzenił się w błyskawicznym tempie, obejmując w ciągu zaledwie kilku godzin około 4 tys. hektarów. Pożar ogarnął nie tylko hrabstwo Los Angeles, ale również Ventura, a około 19 tys. osób zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. 16 tys. Zamknięty został odcinek autostrady międzystanowej nr 5, łączącej północ i południe Kalifornii, który przebiega przez obszar północnych przedmieść Los Angeles. Płomienie rozprzestrzeniały się z zawrotną prędkością, a wiatry w rejonie osiągały prędkość ok. Telewizja CNN podała, że ewakuowano m.in. szkoły oraz więzienie okręgowe w Castaic. Kalifornijski Departament Leśnictwa i Ochrony Przeciwpożarowej podał, że ogień, który dotknął hrabstwa Los Angeles i Ventura, strawił około 4 tys. hektarów do środy wieczorem.
„Ten pożar jest zupełnie inny niż w Palisades i Eaton Fires” - powiedziała w czwartek stacji CNN kapitan straży pożarnej hrabstwa Los Angeles Sheila Kelliher. Dwa tygodnie temu strażacy walczyli z ogniem w ekstremalnie trudnych warunkach, gdy wiatr był tak silny, że uziemił helikoptery i samoloty gaśnicze. Prognozy nie są jednak optymistyczne. Według ekspertów z Orora Technologies, którzy monitorują pożar za pomocą technologii satelitarnej, ogień prawdopodobnie rozprzestrzeni się na południe i zachód. Władze ostrzegają przed dalszymi trudnymi warunkami pogodowymi, które mogą hamować akcję ratunkową. Wskazują też na rosnące zagrożenie innymi pożarami, m.in. w obliczu silnych wiatrów.
Pożar domu w Łysomicach koło Torunia. Kolejne nagranie
Podsumowanie i Rekomendacje Bezpieczeństwa
Aby zapobiegać pożarom w domu zimą, ważne jest przestrzeganie środków bezpieczeństwa, takich jak regularne przeglądy i konserwacja systemów grzewczych, ostrożne używanie świec i dekoracji świątecznych, a także zachowanie ostrożności podczas gotowania. Zwiększanie świadomości społecznej i modernizacja infrastruktury są kluczowe dla minimalizowania tragedii związanych z pożarami w Stanach Zjednoczonych.