Umundurowanie strażaków Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) stanowi ważny element identyfikacji oraz odzwierciedla przynależność do tej zasłużonej służby. Składa się z kilku rodzajów ubiorów, dostosowanych do różnych okazji i zadań, a także szeregu emblematów, naszywek i dystynkcji, które precyzują pełnioną funkcję, specjalność czy przynależność. Wiele z tych oznaczeń jest haftowanych nicią lub bajorkiem, co nadaje im estetyczny i oficjalny charakter.
Ubiór Galowy Strażaka OSP
Ubiór galowy jest przeznaczony na najbardziej uroczyste okazje i wymaga szczególnej dbałości o detale.
Skład Ubioru Galowego
- Mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski, damski).
- Koszula w kolorze białym z długim rękawem.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
- Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
Wyposażenie Uzupełniające do Ubioru Galowego
Uzupełniającym wyposażeniem do munduru galowego są:
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
Do mundurów wyjściowych i galowych przyszywane są guziki oksydowane o średnicach 16 i 22 mm.
Zasady Noszenia Ubioru Galowego
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z orderami, odznaczeniami, medalami i odznakami nosi się podczas:
- Świąt państwowych i w Dniu Strażaka, w tym również podczas świeckich spotkań oraz uroczystości religijnych organizowanych z tej okazji.
- Uroczystości wręczenia sztandarów, orderów, odznaczeń, medali i odznak, otwarcia strażnic oraz innych uroczystości o ważnym i podniosłym dla jednostki OSP bądź właściwego zarządu ZOSP RP znaczeniu.
- Uroczystości składania wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza, grobach poległych i zmarłych oraz pod pomnikami i tablicami pamiątkowymi.
Ubiór galowy (ze sznurem galowym) z baretkami nosi się podczas:
- Uroczystych przedstawień w teatrach, salach koncertowych itp., gdy występuje się w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP, a dla pozostałych uczestników przyjęty jest strój wieczorowy.
- Innych ważnych uroczystości na polecenie prezesa (naczelnika) OSP lub prezesa właściwego zarządu oddziału ZOSP RP.
Dla pocztów sztandarowych i flagowych, do ubioru galowego w uzupełniające wyposażenie wchodzą rękawiczki białe oraz pas główny koloru czarnego. Do ubioru galowego z pasem głównym stosuje się obuwie typu "skutery" (nogawki spodni wpuszczane w cholewki butów). Dopuszcza się noszenie spodni bryczesów do butów wysokich typu "oficerki", a także nakrycia głowy w postaci hełmu ozdobnego bądź hełmu bojowego łącznie z pasem bojowym z przypiętym toporkiem.
Ubiór Wyjściowy Strażaka OSP
Ubiór wyjściowy jest przeznaczony na oficjalne spotkania i reprezentacyjne okazje, które nie wymagają pełnego ubioru galowego.
Skład Ubioru Wyjściowego
- Mundur w kolorze ciemnogranatowym (męski, damski).
- Koszula w kolorze białym z długim rękawem.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
- Kurtka 3/4 z odpinaną podpinką w kolorze czarnym.
Wyposażenie Uzupełniające do Ubioru Wyjściowego
Wyposażeniem uzupełniającym do ubioru wyjściowego są:
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
Zasady Noszenia Ubioru Wyjściowego
Ubiór wyjściowy z baretkami nosi się podczas:
- Uczestniczenia w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
- Występowania w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziałów ZOSP RP na oficjalnych spotkaniach i imprezach.
Ubiór Letni Strażaka OSP
Ubiór letni jest stosowany w cieplejszych miesiącach, gdy warunki pogodowe nie sprzyjają noszeniu cięższego umundurowania.
Skład Ubioru Letniego
- Koszula letnia w kolorze białym z krótkim rękawem, z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
- Spodnie (spódnica) w kolorze ciemnogranatowym.
- Czapka rogatywka w kolorze ciemnogranatowym (dla mężczyzn).
- Czapka dżokejka w kolorze ciemnogranatowym (dla kobiet).
- Obuwie w kolorze czarnym.
Wyposażenie Uzupełniające do Ubioru Letniego
Wyposażeniem uzupełniającym do ubioru letniego są:
- Skarpety w kolorze czarnym (dla mężczyzn).
- Rajstopy w kolorze beżowym (dla kobiet).
- Krawat w kolorze czarnym.
- Sznur galowy w kolorze srebrnym przeplatany niebieską nitką.
- Naramienniki w kolorze ciemnogranatowym.
Zasady Noszenia Ubioru Letniego
Ubiór letni nosi się podczas:
- Występowania w okresie letnim w charakterze przedstawiciela OSP lub oddziału ZOSP RP w spotkaniach i imprezach, np. zawodach sportowo-pożarniczych, oraz w okolicznościach, gdy nie obowiązuje umundurowanie wyjściowe bądź galowe.
- Odbywania w okresie letnim koncertów przez członków orkiestr OSP.
- Uczestniczenia w okresie letnim w posiedzeniach władz statutowych OSP i oddziałów ZOSP RP.
Okres letni liczy się od 1 maja do 30 września. Stosowanie ubioru letniego warunkuje temperatura powyżej 20°C i zasada jednolitości w ramach OSP lub oddziału ZOSP RP. Ustalenia w tym zakresie należą do prezesa OSP lub zarządu oddziału ZOSP RP organizującego wspólne wystąpienie.
Ubiór Ochronny i Specjalny Strażaka OSP
Ubiór ochronny i specjalny jest kluczowy dla bezpieczeństwa strażaków podczas interwencji i ćwiczeń.
Skład Odzieży Ochronnej i Specjalnej
W skład odzieży ochronnej i specjalnej wchodzą:
- Ubranie ochronne dwuczęściowe.
- Ubranie specjalne popularne dwuczęściowe.
- Ubranie koszarowe.
- Rękawice i kominiarka (niepalne).
- Buty specjalne.
- Hełm.
Zasady Noszenia Odzieży Ochronnej i Specjalnej
Odzież ochronną i specjalną nosi się podczas:
- Akcji ratowniczo-gaśniczych.
- Ćwiczeń i działań ze sprzętem oraz sprawdzianów wyszkolenia bojowego.
Dopuszcza się noszenie ubrania typu "moro" bądź ubrania koszarowego podczas akcji ratowniczych, jeśli nie jest konieczne użycie ubrania ochronnego lub specjalnego. O rodzaju użytej odzieży decyduje kierujący akcją po dokonaniu rozpoznania zagrożeń w miejscu interwencji. Odzież ochronną stosuje się do czasu zniszczenia bądź naturalnego zużycia.
Ekwipunek Osobisty Strażaka-Ochotnika
W zestaw przedmiotów ekwipunku osobistego strażaka-ochotnika wchodzą:
- Pas bojowy.
- Zatrzaśnik.
- Toporek strażacki.
- Latarka.
- Podpinka linkowa.
- Maska do aparatu powietrznego.
- Opatrunek osobisty.
- Worek brezentowy na odzież ochronną i ekwipunek osobisty.
Umundurowanie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze posiadają własne umundurowanie, które również zawiera specyficzne emblematy.
Skład Ubioru MDP
W skład ubioru Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych wchodzą:
- Koszula w kolorze czerwonym z guzikami oksydowanymi o średnicy 16 mm.
- Szorty w kolorze czarnym.
- Spodnie w kolorze czarnym (dla chłopców).
- Bluza w kolorze czarnym.
- Spódnica w kolorze czarnym (dla dziewcząt).
- Obuwie sportowe w kolorze czarnym.
- Podkolanówki w kolorze białym.
- Krawat w kolorze czarnym.
Zasady Noszenia Munduru MDP
Mundur MDP nosi się podczas:
- Występowania w charakterze przedstawiciela MDP na oficjalnych spotkaniach i uroczystościach strażackich, religijnych i świeckich.
- Apeli, wart i innych ważnych wydarzeń na obozach MDP.
- Uroczystych zbiórek MDP.
Dopuszcza się stosowanie poprzedniego wzoru mundurków MDP (wiatrówka niebieska, spodnie/spódnica czarne) do czasu naturalnego ich zużycia.
Emblematy i Dystynkcje MDP
Członkowie MDP noszą emblematy i dystynkcje haftowane czarną nitką na czerwonym tle przy czapkach dżokejkach oraz na lewym rękawie koszul, przy czym górna krokiewka powinna znajdować się w odległości 5 cm powyżej górnego szwu rękawa. Członkowie MDP noszą również emblematy haftowane czerwoną nitką na czarnym tle przy bluzach koloru czarnego na ich lewym rękawie, przy czym górna krokiewka powinna znajdować się w odległości 5 cm poniżej górnego szwu rękawa.
Nakrycia Głowy i Dystynkcje Funkcyjne
Nakrycia głowy strażaków OSP również pełnią funkcje identyfikacyjne i wskazują na pełnioną rolę.
Rodzaje Nakryć Głowy
Do ubiorów stosuje się następujące rodzaje nakrycia głowy w kolorze noszonych mundurów:
- Czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka (dla mężczyzn).
- Czapkę dżokejkę (dla kobiet).
- Czapkę uszankę (w okresie zimowym).
W MDP nakryciem głowy jest czapka dżokejka w kolorze czerwonym.
Galony Funkcyjne na Czapkach
Członkowie zarządów OSP i oddziałów ZOSP RP noszą srebrne galony na otokach czapek, przy czym:
- Jeden galon - członkowie zarządów OSP, zarządów gminnych ZOSP RP i Komisji Rewizyjnych tych szczebli.
- Dwa galony - członkowie zarządów oddziałów powiatowych, wojewódzkich, powiatowych i wojewódzkich komisji rewizyjnych, wojewódzkiego sądu honorowego oraz Zarządu Głównego ZOSP RP, Głównej Komisji Rewizyjnej, Głównego Sądu Honorowego.
Członkowie władz oddziałów ZOSP RP noszą na denku czapki srebrne galony w kształcie krzyżaka. Prezes Zarządu Głównego ZOSP RP nosi czapkę rogatywkę ze srebrnym okuciem daszka, srebrnym wężykiem na otoku czapki i naszytymi na denku czapki srebrnymi galonami w kształcie krzyżaka.
Emblematy i Naszywki w OSP - Techniki i Zastosowanie
Emblematy i naszywki są kluczowymi elementami umundurowania, informującymi o przynależności i specjalizacji.
Ogólne Zasady Noszenia Emblematów
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą emblematy w kolorze srebrnym na ciemnogranatowym tle, haftowane nitką lub bajorkiem.
Miejsca Umieszczenia Emblematów
Emblematy umieszcza się przy następujących przedmiotach mundurowych:
- Czapki.
- Pagonach ubiorów wyjściowych, galowych, paradnych, kurtek, koszul letnich i MDP, naszyte w odległości 2 cm od dolnej krawędzi pagonu.
- Ubraniach ochronnych, specjalnych i koszarowych, w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań.
Naszywki Specjalnościowe
Członkowie OSP i zarządów ZOSP RP, pełniący funkcje kierowców, mechaników motopomp, łącznościowców, a także członkowie orkiestr i drużyn sanitarnych noszą przy mundurach wyjściowych i galowych na ich lewym rękawie naszywki-oznaki specjalności, haftowane srebrną nitką na ciemnogranatowym tle. Naszywki umieszcza się 15 cm od dolnej krawędzi rękawa. Członkowie MDP noszą naszywki-oznaki specjalności dla MDP na ramieniu prawego rękawa munduru. Wzory tych naszywek określone są odrębnymi przepisami.
Napisy i Dodatkowe Emblematy
Członkowie OSP noszą na kurtkach odzieży ochronnej i specjalnej napisy "STRAŻ" w kolorze czarnym na żółtym tle w miejscach na to wyznaczonych i odpowiednio przygotowanych przez producenta ubrań. Dopuszcza się noszenie emblematu z napisem "Ochotnicza Straż Pożarna" na mundurach wyjściowych i galowych, na ich prawym rękawie haftowanego czerwoną nitką na ciemnogranatowym tle.
Dystynkcje Funkcyjne na Kołnierzach
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą na kołnierzach mundurów bądź lewej kieszeni koszuli letniej dystynkcje pełnionych funkcji, haftowane srebrną nitką lub bajorkiem na ciemnogranatowym tle. Członkowie OSP, zarządów i komisji rewizyjnych OSP RP oraz funkcyjni oddziałów ZOSP RP mają prawo do noszenia dystynkcji odpowiadających najwyższej z pełnionych funkcji. Wszystkie dostępne naszywki realizowane są indywidualnie, dzięki czemu klient może zamówić sobie indywidualne wykonanie emblematu. Stosując nowoczesne metody haftu komputerowego, emblematy wykonuje się precyzyjnie i estetycznie z dbałością o każdy szczegół. Można zamówić naszywki z nazwą jednostki, do której przynależy strażak, bądź emblematy funkcyjne naramienne z logo. Emblematy strażackie przyklejane są na rzep, dzięki czemu w łatwy sposób można je przypiąć w wybranym miejscu.
Dodatkowe Oznaczenia i Identyfikatory
Poza standardowymi emblematami, strażacy OSP i PSP mogą nosić również specjalne odznaczenia i identyfikatory.
Baretka Odznaki Świętego Floriana
Baretka Odznaki Świętego Floriana „Za Zasługi dla Społeczności Lokalnej” to polskie cywilne odznaczenie resortowe ustanowione 17 grudnia 2021 roku. Jest ono nadawane przez ministra spraw wewnętrznych strażakom OSP, w tym członkom młodzieżowej drużyny pożarniczej, wyróżniającym się w podejmowaniu działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska.
Emblematy PSP (Przykłady)
- Emblemat orkiestry PSP wykonany metodą haftu komputerowego w kolorze złotym na gabardynie w kolorze czarnym.
- Emblemat z nazwą miasta dla PSP wykonany metodą haftu komputerowego nićmi w kolorze złotym na gabardynie w kolorze czarnym, podszyty rzepem. Nazwę miasta należy podać w uwagach do zamówienia.
Identyfikatory Imienne
Identyfikatory imienne są ważnym elementem personalizacji umundurowania.
- Identyfikator imienny w ramce do munduru wyjściowego i galowego:
- Wymiary: długość min. 80 mm (w zależności od długości nazwiska), wysokość 16 mm.
- Czcionka ARIAL, kolor złoty metaliczny, wysokości 8,5 mm, umieszczone centralnie na identyfikatorze.
- Tło w kolorze czarnym.
- Wierzchnia część identyfikatora pokryta żywicą polimerową.
- Dostępne z zapięciem na agrafkę, magnes lub euro pinsy. Nazwisko należy podać w uwagach do zamówienia.
- Identyfikator imienny do munduru polowego PSP:
- Wykonany metodą haftu komputerowego.
- Podszyty rzepem.
- Wymiary: 10 × 2,5 cm. Nazwisko należy podać w uwagach do zamówienia.
