Pikielhauba, znana pod niemiecką nazwą Pickelhaube, była charakterystycznym nakryciem głowy, które z czasem stało się symbolem Prus i Cesarstwa Niemieckiego. Wprowadzona w 1842 roku rozkazem króla Fryderyka Wilhelma IV, początkowo służyła jako ochronne nakrycie głowy pruskiej piechoty. Historycy sugerują, że podobne hełmy były używane już wcześniej w Rosji i mogły posłużyć jako inspiracja dla niemieckich projektantów. Po tym, jak syn Fryderyka Wilhelma IV, Wilhelm, został cesarzem Cesarstwa Niemieckiego, pikielhauby stały się elementem umundurowania nie tylko wojskowych, ale także strażaków i policji, co czyni ją istotnym elementem historii pruskiej straży pożarnej.
Konstrukcja i Charakterystyka
Pikielhauba była wykonana z utwardzonej skóry, barwionej na czarno, z wysokim połyskiem. Jej konstrukcja była wzmocniona metalowymi elementami, które dodawały hełmowi wytrzymałości i estetyki. Najbardziej charakterystycznym elementem pikielhauby był szpikulec. Pierwotnie służył on do mocowania ozdobnego pióropusza z włosia końskiego, który był używany w połączeniu z mundurem galowym. Szpikulec na hełmach oficerskich był zazwyczaj pokrywany powłoką złota lub srebra, co podkreślało rangę. Z biegiem czasu szpikulec sam w sobie stał się elementem dekoracyjnym, często noszonym bez pióropusza.
Oprócz szpikulca, najbardziej rozpoznawalną częścią pikielhauby był duży, ozdobny ornament umieszczony na przodzie hełmu. Ornament ten najczęściej symbolizował przynależność żołnierza do konkretnej jednostki lub służby. Istniała również specjalna wersja pikielhauby, wykonana w całości z metalu, przeznaczona dla kirasjerów - ciężkiej kawalerii.
Ewolucja i Zastosowanie
W drugiej połowie XIX wieku pikielhauba znalazła się na wyposażeniu armii pozostałych niemieckich monarchii wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego. Świadczy to o jej szerokiej akceptacji jako standardowego nakrycia głowy. Choć pierwotnie i głównie kojarzona z wojskiem, jej wykorzystanie przez strażaków i policję podkreśla jej uniwersalność i status symboliczny w Prusach.
Modyfikacje na Polu Walki
W 1892 roku, w odpowiedzi na potrzeby wojskowe, wprowadzono cienki, brązowy pokrowiec z tkaniny - M1892 Überzug. Był on standardowym wyposażeniem w trakcie ćwiczeń i działań bojowych. Głównym zadaniem pokrowca było ochronienie pikielhauby przed brudem oraz zamaskowanie żołnierza w trakcie walki, ponieważ lśniące pikielhauby silnie połyskiwały, zdradzając pozycję użytkownika. Na przedzie pokrowca, zamiast ozdobnego ornamentu, wyszywano lub malowano szablonami czerwoną farbą numer regimentu. Od sierpnia 1914 roku, w celu lepszego kamuflażu na polu walki, numery nanoszono farbą zieloną.
Pickelhaube
Na początku I wojny światowej skórzana pikielhauba z płóciennym pokrowcem była standardowym hełmem Armii Cesarstwa Niemieckiego. Od 1915 roku, z powodu niedoboru surowców, pikielhauby zaczęto produkować również z blachy, a nawet filcu, co świadczyło o rosnących trudnościach w zaopatrzeniu. W październiku 1916 roku zmieniono kolor pokrowca na szaro-ziemisty (feldgrau), aby jeszcze lepiej dopasować go do warunków bojowych.
Schyłek Użytkowania
Mimo wprowadzanych modyfikacji, pikielhauby nie sprawdzały się już na ówczesnym, dynamicznym polu walki I wojny światowej, oferując niewystarczającą ochronę przed odłamkami i pociskami. Po upowszechnieniu się Stahlhelmu - nowoczesnego hełmu stalowego - pikielhauby używane były już tylko jako galowe, uroczyste nakrycie głowy. Po upadku Cesarstwa Niemieckiego w 1918 roku, zaprzestano używania pikielhauby jako stroju wojskowego, jednak jej wpływ na design innych nakryć głowy był znaczący, a sama pikielhauba pozostała trwałym symbolem epoki.