Hełm strażacki ma za zadanie chronić głowę strażaka nie tylko przed ogniem, ale także przed spadającymi belkami, cegłami czy całym stropem. Jego historia sięga przełomu XVII i XVIII wieku, a od tego momentu hełm wielokrotnie zmieniał swój kształt, kolor oraz wygląd. Obecna technologia produkcji stanowi unikalną mieszankę postępu technicznego i historycznej tradycji.
Początki ochrony głowy strażaka
Najstarszą formą hełmów strażackich była konstrukcja nazywana „rurą od pieca”. Nakrycie to wyglądem przypominało cylinder i, niestety, miało taką samą wartość ochronną dla strażaków jak zwykłe nakrycie głowy. Przełom nastąpił w 1740 roku, kiedy nowojorczyk Jacobus Turck został uznany za wynalazcę pierwszej „czapki strażackiej”. Była to okrągła konstrukcja oferująca wysoką czaszę i węższą krawędź.
Projekt ten został szybko udoskonalony przez Matthew Dubois, który wprowadził wszyty rdzeń z żelaznego drutu pod krawędzią ronda. Rozwiązanie to nie tylko nadało hełmowi nowy kształt, ale także zapewniło mu znacznie większą wytrzymałość.
Innowacja Henry’ego T. Gratacapa
Prawdziwy przełom w konstrukcji nastąpił niemal sto lat później za sprawą Henry’ego T. Gratacapa, producenta bagażu i ochotniczego strażaka z Nowego Jorku. Wykorzystując swoje doświadczenie w tworzeniu wytrzymałego bagażu do podróży transoceanicznych, który cechował się odpornością na wilgoć i gnicie, zaprojektował on hełm z twardej skóry złożonej z ośmiu segmentów. Jego prototyp, nazwany „The New Yorker”, był niezwykle mocną konstrukcją zaprojektowaną tak, aby wytrzymać uderzenie spadającego gruzu.
Rozwój technologii i materiałów
Klasyczny kształt hełmów, ukształtowany w XIX wieku, opierał się na skórze i metalu. Szerokie rondo zaprojektowano w celu ochrony przed spadającymi odłamkami, wodą i palącym się żarem. XX wiek przyniósł wynalezienie nowych materiałów, takich jak aluminium, włókno szklane i wiele tworzyw sztucznych, które znacząco poprawiły trwałość hełmów.
Przez długi czas strażacy opierali się nowym stylom, preferując tradycyjne skórzane nakrycia głowy. Producenci rozwiązali ten problem, wykonując hełmy z nowoczesnych materiałów, ale z zachowaniem tradycyjnych kształtów i cech dekoracyjnych, w tym zewnętrznego skórzanego pokrycia.
Standardy i nowoczesność w Europie i USA
Dopiero po drugiej wojnie światowej uznano, że sprzęt ochronny musi być produkowany według określonych standardów. Współczesny europejski hełm strażacki znacząco różni się od amerykańskiego odpowiednika. Amerykańskie modele często porównuje się do „kasków motocyklowych” lub wzornictwa rodem z „Gwiezdnych Wojen”. Mówi się, że są one znacznie wygodniejsze w noszeniu i bardziej praktyczne, spełniając przy tym rygorystyczne normy bezpieczeństwa.
Wszystkie hełmy bojowe używane w II wojnie światowej – ranking i wyjaśnienie
Konstrukcja i funkcjonalność współczesnego hełmu
Obecnie hełmy i kaski strażackie różnią się między sobą konstrukcją:
- Hełm strażacki: zapewnia kompleksową ochronę głowy, oczu i twarzy. Często wyposażony jest w latarkę na części czołowej poprawiającą widoczność oraz osłonę karku.
- Kask strażacki: wykorzystywany głównie w ratownictwie wodnym i wysokościowym, skupia się na zabezpieczeniu głowy w specyficznych warunkach.
Warto również zwrócić uwagę na kolorystykę. Nowy trend w doborze barw nie jest kwestią mody, lecz widoczności podczas akcji. Wybierane są kolory, które są najbardziej odpychające dla ludzkiego oka, co sprawia, że są one najszybciej i najwyraźniej rejestrowane w trudnych warunkach.
Produkcja hełmów w Polsce
W Polsce od lat 70. XX wieku Kaliskie Zakłady Przemysłu Terenowego zajmowały się projektowaniem i produkcją hełmów dla pożarnictwa. Kamieniem milowym był model Vulcan CV102, który stał się pierwszym polskim hełmem strażackim wykonanym metodą wtrysku.