Historia straży pożarnej w miejscowościach o nazwie Bolesławiec jest bogata i obejmuje zarówno początki formacji miejskich po II wojnie światowej, jak i długoletnią tradycję Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Niniejszy artykuł przedstawia kluczowe etapy rozwoju i wyzwania, z jakimi mierzyły się jednostki strażackie w dwóch odrębnych kontekstach geograficznych: w mieście Bolesławiec (Dolny Śląsk) oraz w Gminie Bolesławiec (powiat wieruszowski, województwo łódzkie).
Straż Pożarna w Bolesławcu (miasto) po II Wojnie Światowej
Początki i wyzwania (1945 rok)
O początkach polskiej straży ogniowej w Bolesławcu (miasto) wiadomo bardzo niewiele, ale jedno jest pewne - pierwsi strażacy ewidentnie mieli co robić. Z całą pewnością Miejska Straż Pożarna w Bolesławcu istniała już 13 sierpnia 1945 roku, ponieważ z tego dnia pochodzi najstarszy dotyczący jej dokument. Pracy dla strażaków było mnóstwo - pożary wybuchały nawet po kilka razy dziennie, a często miały miejsce nie tylko w mieście, ale też w okolicznych lasach. Już tydzień później komendant Sysak wnioskował do burmistrza Bolesławca o 50 litrów benzyny i 3 litry oliwy do mieszanki, aby móc zasilić kluczową dla strażaków motopompę.
Miasto najwyraźniej nie miało takich zasobów, co zresztą nie było niczym dziwnym - w tamtym okresie brakowało benzyny nawet na zasilenie nielicznych służbowych samochodów - więc burmistrz poprosił o pomoc rządowego pełnomocnika, tymczasowo zastępującego starostę. Tuż po wojnie straż musiała korzystać głównie ze sprzętu po niemieckich strażakach, który udało się znaleźć w zniszczonym mieście. Takie znaleźne wyposażenie było już poważnie uszkodzone i często się zdarzało, że podczas akcji gaśniczych pękały węże strażackie, nie wytrzymujące wysokiego ciśnienia wody. Dodatkowo władze miasta, mimo apeli ze strony komendanta Sysaka, jeszcze w połowie września 1945 roku nie zorganizowały sekcji kominiarskiej, choć koniecznie trzeba było oczyścić kominy z sadzy. Straż pozyskała ją od okupacyjnych władz sowieckich, co było dowodem wdzięczności za uratowanie ich placówki przy ulicy Kolejowej (dzisiejsza Daszyńskiego). Strażacy dysponowali też nieznaną ilością węży strażackich, pozbawioną kół sikawką, dziewięcioma drabinami i innymi sprzętami.
Obowiązki i personel
Jednocześnie poza gaszeniem pożarów i pomaganiem mieszkańcom na straż były nakładane także inne obowiązki. 24 września 1945 roku burmistrz Bolesławca zawnioskował do komendanta Sysaka, aby ten przydzielił mu jednego ze strażaków do pilnowania ratusza poza godzinami urzędowania. Miasto nie było w stanie zatrudnić do tego woźnego, więc oczekiwało, że bezpieczeństwo w Urzędzie Miejskim zapewni strażak. Liczba czynnych strażaków w Bolesławcu była bardzo poważnym problemem. W styczniu 1946 roku komendant Sysak, tytułujący się wówczas jako sierżant pożarnictwa, stwierdzał, że straż powinna mieć dwie sekcje bojowe, po dziewięć osób każda, a tymczasem poza nim samym w bolesławieckiej Straży służyło tylko 7 Polaków i 8 Niemców. Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddział w Bolesławcu, akta Miejskiej Rady Narodowej Zarządu Miejskiego w Bolesławcu.
Propozycja utworzenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolesławcu (miasto) w 2009 roku
W 2009 roku pojawiła się inicjatywa powołania Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolesławcu (miasto). Radosław Hugeth zgłosił pomysł utworzenia takiej jednostki. W tym czasie zawodowi strażacy nieustannie korzystali z nieocenionej pomocy ochotników - w całym powiecie bolesławieckim działało 27 jednostek OSP, zrzeszających ponad 450 strażaków wspierających zawodowców. Pięć ochotniczych jednostek należało do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), pracując na terenie całego powiatu, a w razie potrzeby także poza jego granicami.
Jednak, jak podkreślano, żadna z tych 27 OSP nie działała w samym mieście Bolesławiec, a straż wymyślona przez Radosława Hugetha byłaby pierwszą taką jednostką w granicach miasta. Pomysł ten spotkał się z aprobatą strażaków zawodowych, którzy doceniali wsparcie ochotników. Władze miasta natomiast nie były tak entuzjastycznie nastawione, ponieważ wiązałoby się to z koniecznością ponoszenia kosztów za pracę ochotników.
Ochotnicza Straż Pożarna w Gminie Bolesławiec (powiat wieruszowski)
Jubileusz 130-lecia (2012 rok)
18 sierpnia 2012 roku uroczyście obchodzono Jubileusz 130-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolesławcu (Gmina Bolesławiec, powiat wieruszowski). Uroczystości rozpoczęły się Mszą Świętą w kościele św. Trójcy, po której w uroczystym orszaku udano się na Rynek - miejsce oficjalnych obchodów. Ten piękny Jubileusz celebrowali druhowie z jednostki OSP w Bolesławcu, która jest jedną z trzech najstarszych straży w powiecie wieruszowskim, co przytoczył dh Krystian Owczarek - Honorowy Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Wieruszowie. Jubileusz nie byłby obchodzony, gdyby nie ludzie, którzy założyli Straż Ogniową w Bolesławcu, a później ich kontynuatorzy.
Swoją obecnością uroczystość zaszczyciło wiele znamienitych osób, m.in. Członek Prezydium Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Łodzi dh Janusz Małyszka, Poseł na Sejm RP Mieczysław Łuczak, Wicewojewoda Łódzki Paweł Bejda, Wójt Gminy Bolesławiec, Prezes Gminnego ZOSP RP dh Leszek Dominas, oraz wielu innych przedstawicieli władz samorządowych, strażackich i kościelnych.
Przemówienia i wyróżnienia
Prezes OSP w Bolesławcu, dh Janusz Pietrzak, podczas swojego przemówienia podkreślił znaczenie 130. rocznicy powstania jednostki. Mówił: "To zaszczytny jubileusz i szczególna uroczystość, na którą swoją postawą i zaangażowaniem pracowało wiele pokoleń naszych druhów i mieszkańców. Zawsze wierni strażackiemu hasłu „Bogu na chwałę, ludziom na ratunek” mimo upływu czasu wypełniali strażacką służbę, niosąc pomoc i ratunek potrzebującym podczas pożarów oraz innych zdarzeń, o każdej porze dnia i nocy." Prezes złożył hołd i podziękowanie Druhom Założycielom, wszystkim Prezesom, Naczelnikom oraz druhnom i druhom z OSP w Bolesławcu, którzy tworzyli stutrzydziestoletnią historię jednostki. Wyraził również wdzięczność mieszkańcom Bolesławca i okolic, sponsorom i darczyńcom za wsparcie w rozwoju jednostki.
Kulminacyjnym punktem jubileuszu było wręczenie jednostce nowego sztandaru, ufundowanego przez mieszkańców Bolesławca, którzy uroczyście wbili gwoździe w drzewiec sztandaru. Było to "wyraz największego społecznego uznania". Odbyło się również odznaczenie wyróżnionych druhów. Wcześniej, podczas Uroczystego Dnia Strażaka, na cmentarzu parafialnym w Bolesławcu odsłonięto obelisk poświęcony Ku czci druhen i druhów z OSP Bolesławiec, którzy odeszli już na wieczną wartę.
Prezes Janusz Pietrzak złożył serdeczne podziękowania wszystkim gościom, delegacjom Jednostek OSP, fundatorom nowego sztandaru, w tym pani Barbarze Włodarczyk, panu Adamowi Koszowskiemu i panu Stanisławowi Śpiewakowi. OSP w Bolesławcu otrzymała listy gratulacyjne od Prezesa Zarządu Głównego ZOSP RP dh Waldemara Pawlaka, Posła na Sejm RP dh Cezarego Olejniczaka oraz Prezesa Zarządu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Łodzi dh Jana Rysia. Uroczystość jubileuszową uświetniła Orkiestra Dęta ze Żdżar wraz z mażoretkami (zespołem mażoretek stworzonym przez druhny z Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych z jednostek OSP z terenu gminy Bolesławiec).
Zjazd Oddziału Gminnego ZOSP RP i wyzwania
24 listopada w Domu Ludowym w Ocicach odbył się Zjazd Oddziału Gminnego Związku OSP RP w Bolesławcu (powiat wieruszowski). Podczas zjazdu zaproszeni goście z Wójtem Andrzejem Dutkowskim na czele podziękowali strażakom za działalność ratowniczą oraz społeczną. Podczas dyskusji zwrócono uwagę na problemy, z jakimi borykają się jednostki. Głównym z nich jest zbyt małe zainteresowanie działalnością w Ochotniczych Strażach Pożarnych wśród młodzieży oraz konieczność rozbudowy i modernizacji remiz poszczególnych jednostek. Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu.
Misja i Cele Ochotniczej Straży Pożarnej
Celem każdej Ochotniczej Straży Pożarnej jest kompleksowe działanie na rzecz bezpieczeństwa i społeczności. Główne zadania obejmują:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Bierzenie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczych straży pożarnych kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
tags: #historia #osp #w #boleslawcu