Hydranty są kluczowym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej, stanowiąc bezpośrednie ujście wody z sieci wodociągowej. Pozwalają na szybki dostęp do wody pod wysokim ciśnieniem, co jest nieocenione w akcjach gaśniczych. W Polsce znajdują się tysiące hydrantów, zapewniając strażakom niezbędne zasoby wodne w przypadku pożarów.
Rodzaje hydrantów
Hydranty dzielimy na dwa podstawowe typy: zewnętrzne i wewnętrzne.
Hydranty zewnętrzne
Hydranty zewnętrzne występują w postaci nadziemnej i podziemnej. Hydrant nadziemny, który jest przedmiotem zainteresowania, składa się z zaworu hydrantowego zamkniętego, działającego jako połączenie między podziemną siecią wodociągową a wężami strażackimi. Są one często montowane w pobliżu dużych obiektów, takich jak szkoły, zakłady pracy czy szpitale.
Zgodnie z przepisami, hydranty zewnętrzne zainstalowane na sieci wodociągowej przeciwpożarowej powinny być wyposażone w odcięcia umożliwiające ich odłączanie od sieci.
Hydranty wewnętrzne
Hydranty wewnętrzne to charakterystyczne czerwone lub białe szafki umieszczone w ścianie. Zgodnie z polskim prawem, muszą być one umieszczone w budynkach instytucji publicznych na wysokości około 1,5 metra. Znajdują się również w miejscach o dużej zbiorowości ludzi, takich jak szkoły, szpitale, biblioteki czy hotele.
Wewnątrz szafki hydrantowej znajduje się zazwyczaj bęben hydrantowy lub zwijadło, na którym nawinięty jest wąż. Hydranty wewnętrzne DN52 są wyposażone w węże płasko składane.
Przepisy prawne dotyczące hydrantów
Obowiązek stosowania systemów sygnalizacji pożarowej oraz ich połączenia z Państwową Strażą Pożarną jest regulowany przez szereg przepisów.
Systemy sygnalizacji pożarowej
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu jest obowiązany uzgodnić z właściwym terenowo komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej sposób połączenia urządzeń sygnalizacyjno-alarmowych systemu sygnalizacji pożarowej z obiektem Państwowej Straży Pożarnej lub obiektem wskazanym przez tego komendanta. Nazywa się to powszechnie systemem monitoringu pożarowego.
Monitoring pożarowy pozwala na automatyczne przesyłanie sygnałów alarmowych z lokalnego systemu sygnalizacji pożaru do Stanowiska Kierowania Państwowej Straży Pożarnej, co skraca czas reakcji straży pożarnej do minimum.
Stałe urządzenia gaśnicze
Obowiązek stosowania stałych urządzeń gaśniczych, takich jak wodne, parowe, pianowe, gazowe, aerozolowe czy proszkowe, reguluje również rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 2010 r.
Jednocześnie, zgodnie z przepisami, obiekty wyposażone w stałe urządzenia gaśnicze mogą być zwolnione z obowiązku posiadania systemu sygnalizacji pożarowej.
Woda do celów przeciwpożarowych
Dostępność wody do celów przeciwpożarowych jest kluczowa. Dla większości obiektów budowlanych jest ona zapewniana z sieci wodociągowej. Woda do celów przeciwpożarowych powinna być dostępna z urządzeń zaopatrujących w wodę ludność, zgodnie z odpowiednimi regulaminami.
Zastosowanie hydrantów w praktyce
Choć hydranty są powszechnie stosowane, ich praktyczne wykorzystanie, zwłaszcza przez osoby nieuprawnione, jest zjawiskiem rzadkim. Zgodnie z polskim prawem, z hydrantów zewnętrznych i wewnętrznych mogą korzystać jedynie wyszkolone służby.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich przeznaczenie
Wyróżniamy trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, różniących się średnicą węża, co wpływa na ich wydajność:
- Hydranty 25: przeznaczone dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (ZL). Charakteryzują się wężem półsztywnym, który zachowuje elastyczność, ale nie zamyka przekroju po zwinięciu.
- Hydranty 33: stosowane w garażach. Podobnie jak hydranty 25, posiadają węże półsztywne.
- Hydranty 52: przeznaczone do budynków przemysłowo-magazynowych (PM) oraz w budynkach wysokich i wysokościowych. Wyposażone są w węże płasko składane, które przy braku wody są wiotkie, ale po napełnieniu podają znacznie większą ilość wody.
Wymagania dotyczące ciśnienia i zasięgu
Przepisy określają wymagania dotyczące ciśnienia wody w hydrantach. Dla zaworów hydrantów 25 jest to zakres 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów). Dla hydrantów 33 i 52 dopuszczalna górna granica ciśnienia wynosi 0,7 MPa (7 barów).
Hydranty rozmieszcza się tak, aby ich zasięg obejmował całą powierzchnię budynku. Dla hydrantów 25 i 33 jest to długość do 30 m odcinka węża plus 3 m stożkowego prądu wody.
Kryteria stosowania hydrantów
Stosowanie hydrantów zależy od potencjalnego zagrożenia pożarowego, które rośnie wraz z:
- Wielkością i wysokością budynku.
- Ilością przebywających w nim osób.
- Ilością materiałów palnych.
Szczegółowe kryteria stosowania hydrantów są określone dla różnych kategorii zagrożenia ludzi (ZL) oraz dla budynków przemysłowo-magazynowych (PM), uwzględniając gęstość obciążenia ogniowego i powierzchnię strefy pożarowej.
Drogi pożarowe
Przepisy dotyczące dróg pożarowych, określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury, precyzują wymagania dotyczące ich przebiegu, szerokości i nośności, aby zapewnić swobodny przejazd pojazdów strażackich.
Droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku, na całej jego długości, a w przypadku gdy krótszy bok budynku ma więcej niż 60 m - z jego dwóch stron. Odległość drogi pożarowej od ściany budynku wynosi od 5 do 15 m dla obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi i od 5 do 25 m dla pozostałych obiektów.
Droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania lub być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 m x 20 m.
Użycie hydrantu w praktyce
Użycie hydrantu, zwłaszcza wewnętrznego, wymaga odpowiedniego przeszkolenia i często zaangażowania kilku osób.
Obsługa hydrantu
W przypadku hydrantu 52 z wężem płasko składanym, obsługa dwuosobowa jest niezbędna. Jedna osoba obsługuje prądownicę, a druga odkręca zawór. W przypadku węża półsztywnego, jedna osoba może sobie poradzić, ale wymaga to wprawy.
Dodatkowo, przed rozpoczęciem akcji gaśniczej wodą, niezbędne jest odłączenie dopływu prądu do budynku, co wymaga obecności kolejnej osoby.
Hydranty a gaśnice
Należy pamiętać, że hydranty są przeznaczone do gaszenia pożarów w początkowej fazie rozwoju. W wielu przypadkach użycie gaśnicy jest szybsze, bezpieczniejsze i przynosi mniej szkód. Gaśnica jest wygodniejsza w użyciu dla jednej osoby.
Alternatywne rozwiązania
Dla gospodarstw domowych, które nie posiadają hydrantu wewnętrznego, namiastką może być wąż ogrodowy podłączony do kranu z wodą. Należy jednak pamiętać o parametrach węża i ciśnieniu wody, które mogą być niewystarczające do skutecznego gaszenia pożaru. Ważne jest również umiejętność odcięcia dopływu energii elektrycznej.