Hydranty stanowią ważny, choć często niedoceniany element miejskiej infrastruktury. Zauważalny jest ich rozwój zarówno pod względem funkcjonalności, jak i wyglądu. Hydranty to urządzenia, które umożliwiają pobór wody bezpośrednio z sieci lub instalacji wodociągowej do celów przeciwpożarowych lub gospodarczych. W zależności od przeznaczenia wyróżnia się hydranty wewnętrzne w instalacjach przeciwpożarowych budynków oraz zewnętrzne, które dzielą się na podziemne i nadziemne.
Od hydrantów wymaga się, aby były funkcjonalne i bezpieczne, ale także atrakcyjne pod względem wizualnym. Producenci, aby sprostać oczekiwaniom klientów i zmieniającym się trendom, oferują obecnie zróżnicowane obudowy hydrantów. Pomimo tych zmian, wiele przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych postanowiło odnowić hydranty zabytkowe, zdobiące głównie starówki.
Hydranty zabytkowe i ich znaczenie
Największa ekspozycja zabytkowych hydrantów w Polsce znajduje się w Muzeum Wodociągów w Bydgoszczy. Zgromadzone tam historyczne eksponaty pochodzą z różnych zakątków kraju. W znacznej mierze są to urządzenia z pierwszej połowy XX wieku. Jednym z ważniejszych powodów utworzenia ekspozycji z zabytkowymi hydrantami i zdrojami ulicznymi była chęć pokazania różnorodności ich typów i form.
Wspomniane urządzenia często pozostają niezauważone przez mieszkańców. Niemniej pełnią również funkcję estetyzującą przestrzeń miejską. Ekspozycja w Muzeum Wodociągów ukazuje hydranty i zdroje z różnych perspektyw, akcentując elementy otaczającego nas świata - od „prostych rur” po bogato zdobione obiekty.
Hydranty w Poznaniu - kandelabry i symbole patriotyczne
Na szczególną uwagę zasługują hydranty znajdujące się na poznańskim Starym Mieście. Większość z nich, zwanych kandelabrami, pełniło niegdyś dwie funkcje - hydrantu oraz latarni gazowej. Jak podaje poznański Aquanet, obecnie eksploatuje on około 530 urządzeń tego typu. Corocznie wykonywana jest konserwacja kilkunastu sztuk „kandelabrów”, a te w bardzo złym stanie technicznym przekazywane są do serwisu mechanicznego w celu przeprowadzenia gruntownej renowacji.
Zdobiące centrum Poznania zabytkowe hydranty zostały wykorzystane przez przedsiębiorstwo wodociągowe także do przekazywania patriotycznego przesłania. Od trzech lat włączane są w akcję „Przypnij kokardę”, mającą na celu upamiętnienie rocznicy wybuchu powstania wielkopolskiego oraz uczczenie zwycięstwa powstańców w walce o wolność. W akcji tej przyozdabia się hydranty mieszczące się w centrum Poznania w „szydełkowe mundury”, na które doszywane są kokardy narodowe. Szydełkowaniem zajmują się seniorki z „Klubu Słoneczna Przystań”.
Akcja rozpoczęła się w 2013 roku, w 95. rocznicę wybuchu powstania wielkopolskiego.
Herb miasta na hydrantach
Zabytkowe hydranty, oprócz historycznego przesłania, bardzo często prezentowały jedną z najważniejszych wizytówek miasta, czyli jego herb. Obecnie firmy wodociągowe decydują się na powrót do tej praktyki, wymieniając stare hydranty na nowe wykonane w stylu staromiejskim z odlanym herbem miasta. W ten sposób postąpiło m.in. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Stargardzie.
Pierwsza partia zakupionych hydrantów w ilości 30 sztuk została już zamontowana na starówce i przy głównych arteriach miejskich. Hydranty upiększają ulice, jak również promują herb miasta. Montaż tego typu hydrantów ukazuje, jak ważna jest dla nas historia i tradycja miasta oraz stanowi dowód na to, że naszą misją jest służba miastu i jego mieszkańcom.
Nowoczesne hydranty - sztuka i edukacja
Wartość edukacyjną mają też nowoczesne hydranty, przybierające różne formy, nawiązujące stylistyką do historii danego miasta, wydarzeń sportowych bądź miejsca ich montażu. Nietuzinkowe hydranty systematycznie pojawiają się w różnych miastach Polski.
Kieleckie hydranty - odzwierciedlenie lokalnej tożsamości
Pierwszy tego typu hydrant zamontowano w Kielcach w listopadzie 2015 roku obok Kieleckiego Centrum Kultury. Od tego czasu kolorowe hydranty stanęły jeszcze w sześciu innych miejscach. W rodzinnej miejscowości Stefana Żeromskiego, czyli w Ciekotach w gminie Masłów, obok Centrum Kultury Szklany Dom, hydrant przypomina mężczyznę z wąsami, który ma być podobny do ojca pisarza. Z kolei obok siedziby straży pożarnej w Zagnańsku ustawiono hydrant z podobizną strażaka. Natomiast na terenie Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach stanęło urządzenie przypominające pielęgniarkę.
Charakterystyczne hydranty stanowią formę promocji spółki, poprawiają jej wizerunek, a także sprzyjają budowaniu relacji ze społecznością. Urządzenia te są droższe od standardowych i montowane są w specjalnie wybranych lokalizacjach, uczęszczanych przez mieszkańców i turystów. Spełniają one również wymogi przeciwpożarowe, posiadając specjalny zawór kulowy, zapobiegający niekontrolowanemu wypływowi wody w razie złamania hydrantu, np. w wyniku kolizji drogowej.
Katowickie hydranty - zabawa i nauka dla najmłodszych
W Katowicach szarość ulic przełamują hydranty przypominające klauna. Montowane przy placówkach oświatowych zwracają uwagę dzieci i w naturalny sposób stają się pretekstem do rozmowy na temat wykorzystania oraz oszczędzania wody, a także dbania o jej czystość.
Wielobarwne urządzenia zakupiono z myślą o najmłodszych mieszkańcach Katowic. Idąc za przykładem innych polskich miast, uznano, że to dobry pomysł, by zwrócić uwagę dzieci na miejsca poboru wody do celów przeciwpożarowych, ale też zachęcić do zadawania pytań na temat wody. Pierwsze zakupione przez Katowickie Wodociągi hydranty stanęły przy szkołach, przedszkolach i placach zabaw. Kolejne zostały zamontowane w parkach. Przyjęto zasadę, że ustawiają je tam, gdzie często przebywają i bawią się dzieci.
Wesołe klauny to już drugi rodzaj nietypowych hydrantów zamontowanych przez Katowickie Wodociągi na terenie miasta. Pierwsze z piłką nożną na szczycie oraz z wymalowaną flagą Polski na korpusie stanęły specjalnie na EURO 2012.
Innowacje w konstrukcji hydrantów nadziemnych
Indywidualne oznaczenie hydrantów nadziemnych przez umieszczenie logo wodociągów, herbu miasta, a także tworzenie charakterystycznych, nietuzinkowych form to tylko jeden z nowych trendów w konstruowaniu hydrantów zewnętrznych. W ostatnich latach obserwowane są także postępujące działania w kierunku całkowitego eliminowania gniazd korozji przez stosowanie materiałów nierdzewnych, certyfikowanych powłok malarskich czy wulkanizowanie elementów żeliwnych.
W celu zredukowania ewentualnych kosztów naprawy projektowane są hydranty umożliwiające inspekcję ich wewnętrznych części bez konieczności wykopywania. Powoli w hydrantach zaczynają też pojawiać się moduły elektroniczne, np. do zdalnego monitorowania stanu technicznego.
Hydrant teleskopowy - połączenie zalet
Spośród modeli hydrantów, które zostały wprowadzone na polski rynek w ostatnich latach, warto wymienić hydrant teleskopowy wolno przelotowy, stanowiący całkiem nowe rozwiązanie, łączące zalety armatury podziemnej i nadziemnej. Wyposażony jest on w system zamknięcia przepływu wraz z płytą odcinającą. Częścią przepływową urządzenia jest zintegrowany teleskopowy stojak, zakończony głowicą z dwiema nasadami typu B (75 mm) i uchwytem umożliwiającym wyciągnięcie głowicy ze skrzynki ulicznej ponad poziom terenu.
Trendy ekonomiczne w produkcji hydrantów
Przy nieustannym rozwoju jakościowym tych produktów zauważalny jest także trend ekonomiczny, uwzględniający ograniczanie kosztów inwestycji i eksploatacji. Przetargi, aukcje elektroniczne oraz rezygnacja z części zapisów jakościowych wymuszają na producentach projektowanie rozwiązań ekonomicznych z użyciem tańszych materiałów (np. stali zwykłej ocynkowanej zamiast nierdzewnej), pocienianie ścianek korpusów i ograniczanie gwarancji, co nie wpływa na jakość, ale redukuje cenę gotowego wyrobu. Rynek oczekuje również takich rozwiązań.