Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne stanowią niezbędny element systemów przeciwpożarowych, znajdując zastosowanie w wielu obiektach, gdzie istnieje ryzyko powstania pożaru. Są to urządzenia umożliwiające bezpośredni pobór wody z sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie pożaru w zarodku lub zaopatrzenie w wodę pojazdów straży pożarnej.
Ich prawidłowe usytuowanie, parametry techniczne oraz jednoznaczne oznakowanie mają bezpośredni wpływ na skuteczność działań ratowniczych, a tym samym na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Hydranty powinny być zawsze dobrze widoczne i łatwo dostępne, aby w razie zagrożenia można było z nich skorzystać w jak najkrótszym czasie.
Podstawy Prawne i Normatywne
Kwestie związane z projektowaniem, lokalizacją, montażem, konserwacją i oznakowaniem hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych regulowane są przez szereg aktów prawnych oraz Polskich Norm. Zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, hydranty są wyrobami budowlanymi, co oznacza, że podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP-PIB).
Do najważniejszych dokumentów, w których znajdują się przepisy regulujące kwestie związane z hydrantami, należą:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
Hydranty mogą być dopuszczone do zastosowania w obiektach budowlanych po uzyskaniu aprobaty technicznej CNBOP (lub Krajowej Oceny Technicznej - KOT), atestu higienicznego Państwowego Zakładu Higieny (PZH) oraz świadectwa dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej. Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.
Polskie Normy dotyczące hydrantów
Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne powinny być zgodne z Polskimi Normami, które opisują wymagania i metody badań dotyczące ich budowy, parametrów użytkowych oraz prawidłowego oznakowania:
- PN-EN 671-1: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym
- PN-EN 671-2: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym
- PN-EN 671-3: Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym
- PN-EN 1074-6: Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające. Część 6: Hydranty
- PN-EN 14384: Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
- PN-EN 14339: Hydranty przeciwpożarowe podziemne.
Oznakowanie ppoż. na hydrantach wewnętrznych i zewnętrznych powinno być zgodne z normą PN-EN ISO 7010:2012 (wcześniej było to PN-92-N-01256-01). Tabliczki według „starej normy” nie tracą ważności i nadal mogą być stosowane.
Hydranty Wewnętrzne: Zastosowanie i Wymagania
Hydranty wewnętrzne to urządzenia umożliwiające bezpośredni pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej, co ma na celu ugaszenie w zarodku pożarów z grupy A (pożary materiałów stałych). Pozwalają na podjęcie walki z ogniem z większych odległości niż przy użyciu gaśnicy.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych i ich przeznaczenie
W obiektach budowlanych stosuje się następujące rodzaje hydrantów wewnętrznych:
- Hydrant DN25 i hydrant DN33 - z wężem półsztywnym o średnicy 25 lub 33 mm. Hydranty DN25 stosowane są w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL), czyli w budynkach zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej. Hydranty DN33 przeznaczone są do obiektów garażowych.
- Hydrant DN52 - z wężem płasko składanym. W przypadku hydrantów DN52 długość węża nie powinna przekraczać 20 m.
- Zawór 52 - niewyposażony w wąż pożarniczy. Urządzenia te, ze względu na brak węża, stosowane są w nawodnionych pionach zasilanych przez sieć wodociągów oraz wozy strażackie.
Parametry i lokalizacja hydrantów wewnętrznych
Instalując hydranty wewnętrzne, należy mieć na uwadze to, by ich zasięg obejmował całą powierzchnię obiektu, uwzględniając długość węża oraz zasięg strumienia wody. Zawory odcinające montuje się na wysokości 1,35 m od podłogi, choć dopuszczalne są niewielkie odchyły do 0,1 m.
Minimalna wydajność poboru wody z wewnętrznej instalacji wodnej może wynosić 2,5 l/s dla zaworu 52 i 1,0 l/s dla hydrantu DN25. Minimalne ciśnienie mierzone na zaworze dla minimalnej wydajności w obydwu przypadkach wynosi 0,2 MPa. Ciśnienie na zaworze odcinającym hydrantu wewnętrznego oraz na zaworze 52 powinno zapewniać minimalną wydajność i nie powinno być mniejsze niż 0,2 MPa.
Oznakowanie hydrantów wewnętrznych
Hydranty w wewnętrznych systemach przeciwpożarowych oznaczane są za pomocą czerwonych tablic (biała obwódka, czerwone tło, biały piktogram) przedstawiających zwiniętego węża przeciwpożarowego. Ponadto wewnątrz budynków stosuje się również szafy z czerwonymi lub przeszklonymi drzwiami, a także oznaczenia wskazujące m.in.: zawór hydrantowy, przyłączenie sieci hydrantowej wewnętrznej, pompownię hydrantową czy lokalizację klucza do szafki hydrantowej.
W pobliżu hydrantu powinno się również umieścić instrukcję jego użytkowania w razie pożaru. Znaki ochrony przeciwpożarowej mogą być wykonane na sztywnych płytach lub folii samoprzylepnej. W miejscach, gdzie montaż zwykłego znaku jest utrudniony lub tabliczka przytwierdzona do ściany byłaby słabo widoczna, warto stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Konserwacja hydrantów wewnętrznych
Według polskiego prawa, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne hydrantów wewnętrznych powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. Odcinki wężowe powinno się poddawać co 5 lat próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze wynoszące 1,2 MPa.
Hydranty Zewnętrzne: Rola i Lokalizacja
Hydrant zewnętrzny, czyli zawór wbudowany w sieć wodociągową, stanowi niezwykle ważny element zabezpieczenia przeciwpożarowego ludzi i budynków. Umożliwia pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowych zewnętrznych. Hydranty zewnętrzne mogą mieć postać nadziemną lub podziemną.
Wymagania dotyczące instalacji hydrantów zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne muszą być stosowane w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo muszą być w nie wyposażone położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe.
Obiekty produkcyjne i magazynowe muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m². Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200 m³ i stacji gazu płynnego.
Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy również obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Jak działają hydranty?
Parametry i lokalizacja hydrantów zewnętrznych
Wszystkie hydranty zewnętrzne muszą być podpięte do sieci wodociągowej zapewniającej odpowiednią ilość i ciśnienie wody. Sieć wodociągowa na hydrantach zewnętrznych powinna zapewnić ciśnienie nie mniejsze niż 0,1 MPa oraz wydajność nie mniejszą niż 5 l/s (dla pożaru gaszonego przez okres minimum 2 h), a także maksymalne ciśnienie hydrostatyczne nie większe niż 1,6 MPa.
Hydranty zewnętrzne powinny być zlokalizowane wzdłuż dróg, ulic i przy skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych).
Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach, które zapewniają swobodny do niego dostęp.
Rodzaje hydrantów zewnętrznych i ich parametry
Najczęściej stosowane hydranty zewnętrzne mają średnice 80 mm i 100 mm (oznaczane jako hydrant DN80 i hydrant DN100). Rzadziej spotykany jest hydrant nadziemny o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować: hydrant PN 10 (ciśnienie nominalne 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (ciśnienie nominalne 16 bar/1,6 MPa).
Co do zasady, zaleca się instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych, ponieważ są one łatwiejsze do zlokalizowania i nie wymagają dodatkowego sprzętu do obsługi. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. w ruchu drogowym, pieszych) lub byłoby niewskazane.
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami, dzięki czemu znaki wskazujące ich umiejscowienie są jednolite. Na znakach tych znajdują się również informacje o parametrach hydrantu.
Hydrant zewnętrzny podziemny
Hydrant podziemny to kolumna umieszczona w rurociągu, która umożliwia przyłączenie stojaka hydrantowego. Cała konstrukcja hydrantu znajduje się pod płaszczyzną chodnika, drogi lub parkingu. Miejsce dostępu do hydrantu jest przykryte specjalną pokrywą - klapą z literą „W”. Skorzystanie z hydrantu podziemnego wymaga specjalnego klucza, który znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
Hydrant zewnętrzny podziemny oznaczany jest tablicą orientacyjną - czerwoną tablicą z białą obwódką i białymi piktogramami. Na tablicy znajduje się biała litera „H”, informacja o średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości, w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się w prawo lub w lewo.
Hydrant zewnętrzny nadziemny
Hydranty zewnętrzne nadziemne są łatwe do zauważenia. Jest to kolumna, najczęściej czerwona (rzadziej czarna lub szara), obustronnie zakończona nasadami wylotowymi, umożliwiającymi pobór wody z rurociągu. Kolor czerwony zapewnia dobrą widoczność w przestrzeni publicznej.
Znak hydrantu nadziemnego to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą „H” w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty. Znak ten może być umiejscowiony bezpośrednio na hydrancie lub na wysięgniku, co zdecydowanie zwiększa jego widoczność, zwłaszcza w terenach zielonych, gdzie roślinność może przesłaniać sam hydrant.
Znaki hydrantowe mogą być płaskie lub przestrzenne (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia ich widoczność z każdej strony. Oznaczenie przestrzenne nieświecące „Hydrant zewnętrzny” często wykonane jest z płyty PCV.
Konserwacja hydrantów zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne, podobnie jak wewnętrzne, powinny być regularnie sprawdzane i konserwowane. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku.
tags: #hydrant #oznaczenie #proporcje