Oznaczenie i Informacje Techniczne Hydrantów

Hydranty, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, stanowią kluczowy element systemów przeciwpożarowych, a ich prawidłowe usytuowanie, oznakowanie i parametry techniczne mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ludzi i mienia. W niniejszym artykule przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące klasyfikacji, wymagań prawnych, normatywnych oraz technicznych aspektów związanych z hydrantami.

Hydranty jako Stałe Urządzenia Gaśnicze

Wiele osób określa hydranty wewnętrzne jako urządzenia gaśnicze półstałe lub po prostu nie zalicza ich do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Wątpliwość, czy należą one do urządzeń gaśniczych stałych, czy też nie, wynika z rozporządzenia MSWiA, w którym czytamy: „Stosowanie stałych urządzeń gaśniczych związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w [...]” [1]. Hydranty wewnętrzne nie są uruchamiane automatycznie, a więc nie wpisują się w zakres określony przez rozporządzenie.

Jednakże, zgodnie z nomenklaturą europejską, hydranty wewnętrzne, jako część instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, są stałymi urządzeniami gaśniczymi. Świadczy o tym fakt, że normy europejskie dotyczące hydrantów wewnętrznych opracowuje Komitet Techniczny CEN/TC 191 "Stałe urządzenia gaśnicze", a normy te noszą tytuł „Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne”. Dodatkowo, zgodnie z normą PN-ISO 8421-4, omawiającą terminologię z zakresu ochrony przeciwpożarowej: „Stałe urządzenie gaśnicze - zamontowane na stałe urządzenia zawierające określoną ilość środka gaśniczego, połączone ze stałą dyszą (stałymi dyszami), przez którą środek gaśniczy jest podawany do gaszenia pożaru, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie” [2].

Hydrant wewnętrzny jest bez wątpienia stałym urządzeniem gaśniczym wodnym. Wynika to z zapisów norm przedmiotowych, które zostały przytoczone. Pojawiające się wątpliwości są jedynie niewłaściwą interpretacją zapisów rozporządzenia oraz przeświadczeniem, że przytoczony zapis rozporządzenia to nic innego, jak definicja stałego urządzenia gaśniczego, w którą bez wątpienia nie wpisują się hydranty wewnętrzne.

Podstawy Prawne i Normatywne

Projektowanie, lokalizacja, odbiór oraz oznakowanie hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych regulowane są zarówno Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej, jak i Ustawami i Rozporządzeniami dotyczącymi prawa budowlanego. Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach i zgodnie z zasadami technicznej, zapewniając m.in. spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego.

Główne Akty Prawne

• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [1, 4]
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030)

Kluczowym dokumentem określającym wymagania dla sieci wodociągowej przeciwpożarowej, w tym hydrantów zewnętrznych, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Akt ten zawiera szczegółowe regulacje dotyczące niemal każdego aspektu związanego z hydrantami zewnętrznymi, w tym średnic nominalnych sieci i samych hydrantów, a także wytyczne dotyczące lokalizacji i oznaczania hydrantów zewnętrznych w zależności od charakterystyki obszaru lub obiektu. Przepisy dotyczące sieci hydrantowych - hydrantów zewnętrznych i wewnętrznych - są uszczegółowieniem regulacji, jakie znajdziemy w Prawie budowlanym, które warunkuje możliwość wznoszenia niektórych obiektów budowlanych od zapewnienia im przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Polskie Normy

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne powinny być również zgodne z normami, opisującymi przede wszystkim wymagania i metody badań dotyczące budowy i parametrów użytkowych hydrantów oraz ich prawidłowego oznakowania. Do najważniejszych Polskich Norm należą:

• PN-EN 671-1 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym
• PN-EN 671-2 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym
• PN-EN 671-3 Stałe urządzenia gaśnicze. Hydranty wewnętrzne. Konserwacja hydrantów wewnętrznych z wężem półsztywnym i hydrantów wewnętrznych z wężem płasko składanym
• PN-EN 1074-6 Armatura wodociągowa. Wymagania użytkowe i badania sprawdzające. Część 6: Hydranty
• PN-EN 14384 Hydranty przeciwpożarowe nadziemne
• PN-EN 14339 Hydranty przeciwpożarowe podziemne

Aprobaty Techniczne i Certyfikaty

Hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, stanowią wyrób budowlany. Hydranty są wyrobami budowlanymi stosowanymi zarówno w obiektach, jak i w ich otoczeniu, w ramach systemów ochrony przeciwpożarowej i podlegają ocenie technicznej przeprowadzanej przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP). Hydranty mogą być dopuszczone do zastosowania w obiektach budowlanych lub ich częściach po uzyskaniu aprobaty technicznej CNBOP, która potwierdza, że dany wyrób uzyskał pozytywną ocenę techniczną przydatności.

Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi odpowiadać nie tylko regulacjom prawnym, ale również posiadać niezbędną dokumentację techniczną. Hydranty zewnętrzne, montowane na sieciach wodociągowych, muszą legitymować się co najmniej w dniu produkcji:

• aprobatą techniczną (lub Krajową Oceną Techniczną - KOT),
• atestem higienicznym Państwowego Zakładu Higieny (PZH) oraz
• świadectwem dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie danego hydrantu do użytku.

Rodzaje Hydrantów

Hydranty to urządzenia, które umożliwiają bezpośredni pobór wody z sieci wodociągowej. Dzieli się je na zewnętrzne i wewnętrzne w zależności od ich lokalizacji.

Hydranty Wewnętrzne

Hydranty wewnętrzne instalowane są wewnątrz budynków i obiektów budowlanych i umożliwiają pobór wody z wewnętrznej sieci wodociągowej / wewnętrznej instalacji przeciwpożarowej. Wyróżnia się hydranty natynkowe i wnękowe w zależności od sposobu montażu.

Klasyfikacja i Zastosowanie

Hydranty wewnętrzne, zgodnie z normami przedmiotowymi, możemy podzielić na:

• hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym (np. hydrant 25 i hydrant 33 - o średnicy węża 25 lub 33 mm),
• hydranty wewnętrzne z wężem płasko składanym (np. hydrant 52).

Stosuje się również zawór 52 - niewyposażony w wąż pożarniczy [3]. Warto podkreślić, że nie każdy hydrant wewnętrzny noszący oznakowanie CE zgodnie z normami przedmiotowymi PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012 może zostać zastosowany w obiekcie jako stałe urządzenie gaśnicze. Wynika to z zapisów wspomnianego rozporządzenia, które dopuszcza do stosowania wyłącznie hydranty określonej wielkości. Nie przewiduje ono jednak możliwości stosowania hydrantów wewnętrznych HW 19, a więc nie należy ich stosować do celów przeciwpożarowych.

Parametry i Lokalizacja Hydrantów Wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne stanowią element systemu ochrony przeciwpożarowej projektowanego osobno dla każdego budynku i obiektu budowlanego, z uwzględnieniem przeznaczenia budynku i sposobu jego użytkowania (np. budynek mieszkalny, biurowiec, hotel), wielkości, wysokości (ilości kondygnacji) oraz układu poszczególnych pomieszczeń.

Minimalna wydajność poboru wody może wynosić 2,5 l/s dla zaworu 52 i 1,0 l/s dla hydrantu 25, a minimalne ciśnienie mierzone na zaworze dla minimalnej wydajności w obydwu przypadkach wynosi 0,2 MPa.

Oznakowanie Hydrantów Wewnętrznych

Wymagania dotyczące znakowania hydrantów wewnętrznych są określone w normach PN-EN 671-1 oraz PN-EN 671-2. Przede wszystkim szafka hydrantowa powinna być opatrzona znakiem Hydrant wewnętrzny (numer referencyjny F002 w ISO 7010 [5]). Ponadto, ponieważ hydranty wewnętrzne są objęte normą zharmonizowaną, wymagane jest dla nich znakowanie CE. Przykład poprawnego oznakowania przedstawia załącznik ZA.3 w normach PN-EN 671-1 i PN-EN 671-2. Przykładowe błędy pojawiające się w znakowaniu hydrantów wewnętrznych mogą obejmować np. niekompletne lub nieczytelne informacje.

Dodatkowym elementem podlegającym sprawdzeniu podczas odbioru jest urządzenie otwierające hydrant. Zgodnie z pkt 4.7 normy PN-EN 671-1:2012 oraz pkt 4.6 normy PN-EN 671-2:2012 zamykane szafki hydrantu powinny zostać wyposażone w urządzenia do awaryjnego otwierania. Mogą one być zabezpieczone jedynie kruchym, przezroczystym materiałem. Jeśli od czoła znajduje się krucha szybka, należy zastosować materiał takiego rodzaju, aby po jej rozbiciu nie pozostawały postrzępione bądź ostre krawędzie, które mogłyby spowodować zranienie przy uruchamianiu urządzenia awaryjnego.

Oznaczenie hydrantów wewnętrznych stosuje się za pomocą czerwonych tablic (biała obwódka, czerwone tło, biały piktogram) przedstawiających zwiniętego węża przeciwpożarowego. Ponadto wewnątrz budynków i obiektów budowlanych stosuje się również szafy, z czerwonymi lub przeszklonymi drzwiami - dla hydrantów oraz oznaczenia wskazujące m.in. zawór hydrantowy, przyłączenie sieci hydrantowej wewnętrznej, pompownię hydrantową czy lokalizację klucza do szafki hydrantowej. W pobliżu hydrantu powinno się również umieścić instrukcję jego użytkowania w razie pożaru. Znaki ochrony przeciwpożarowej mogą być wykonane na sztywnych płytach lub folii samoprzylepnej i powinny być zgodne z normą PN-92/N-01256/01 lub PN-EN ISO 7010.

Hydranty Zewnętrzne

Hydranty zewnętrzne zlokalizowane są na zewnątrz budynków i umożliwiają pobór wody z głównych przewodów sieci wodociągowych zewnętrznych. Zapewniają szybki dostęp do stałego źródła wody dla jednostek ochrony przeciwpożarowej niemal w każdym miejscu i w każdym czasie. Wozy strażackie dysponują ograniczonymi zbiornikami - w przypadku długotrwałych działań konieczne jest szybkie ich podpięcie pod stałe źródło zasilania, takie jak hydrant zewnętrzny. Szybka lokalizacja hydrantu warunkuje zapewnienie stałego dostępu do wody i szybkie ugaszenie pożaru.

Rodzaje i Zastosowanie

Zgodnie z normami europejskimi EN, które dostosowane zostały na potrzeby polskie - w ramach Polskich Norm dotyczących hydrantów zewnętrznych - przy drogach i chodnikach spotkać można:

• hydranty pożarowe zewnętrzne nadziemne - norma PN-EN 14384:2009
• hydranty pożarowe zewnętrzne podziemne - norma PN-EN 14339

Hydranty zewnętrzne najczęściej stosowane to hydranty o średnicach 80 mm i 100 mm - oznaczane jako hydrant DN80 i hydrant DN100. Bardzo rzadko spotykanym jest hydrant zewnętrzny występujący jedynie jako hydrant nadziemny - hydrant o średnicy 150 mm (DN150). Dodatkowym parametrem rozróżniającym hydranty jest zakres ciśnień, w jakich mogą pracować. Tutaj spotkać można hydrant PN 10 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 10 bar/1 MPa) lub hydrant PN 16 (hydrant zewnętrzny o ciśnieniu nominalnym 16 bar/1,6 MPa). Takimi parametrami charakteryzować mogą się zarówno hydranty nadziemne, jak i hydranty podziemne.

Co do zasady, zalecanym jest - w miarę możliwości - instalowanie na sieci wodociągowej hydrantów zewnętrznych nadziemnych (§10 ust. 1 rozporządzenia wskazuje na stosowanie hydrantów nadziemnych DN 80). Są one zdecydowanie łatwiejsze do zlokalizowania, co więcej, do skorzystania z hydrantu nadziemnego nie jest konieczne stosowanie dodatkowego sprzętu - zapewnia on zatem szybszy dostęp do zasobów wody. Stosowanie hydrantów zewnętrznych podziemnych jest dopuszczalne, jeśli hydrant nadziemny powodowałby utrudnienia (np. utrudnienia w ruchu drogowym, utrudnienia w ruchu pieszych, uniemożliwienie dojazdu służb ratunkowych) lub byłoby niewskazane. Możliwe jest instalowanie hydrantów podziemnych DN 80, jeśli instalacja hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudniona lub niewskazana, np. w obiektach budowlanych produkcyjnych i magazynowych, w których wymagana ilość wody do celów ppoż. Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150.

Lokalizacja Hydrantów Zewnętrznych

Hydranty zewnętrzne - niezależnie od tego, czy jest to hydrant podziemny czy hydrant nadziemny - muszą znajdować się w odpowiednich odległościach, tak od budynków, jak i od siebie. Na terenach miejskich hydranty umieszczane są wzdłuż ulic i dróg oraz przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z §10 ust. 4 Rozporządzenia MSWiA z 2009 r., należy zachować następujące odległości:

• Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
• Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
• Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
• Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
• Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów (wynika to pośrednio z wymagań dla dróg pożarowych §12 ust. 2).

Jeśli hydranty umieszczane są poza obszarami miejskimi, odległości między nimi powinny być dostosowane do gęstości zaludnienia i planowanej zabudowy. Przy hydrancie należy przewidzieć stanowisko czerpania wody o wymiarach, które zapewniają swobodny do niego dostęp.

Obowiązek przyłączenia do sieci hydrantowej dotyczy ponadto obiektów użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m². Hydranty muszą stosowane być w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo w hydranty wyposażone powinny być położone w ich granicach budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe. Te ostatnie muszą posiadać dostęp do hydrantów niezależnie od miejsca położenia, jeśli ich kubatura przekracza 2500 m³ lub ich powierzchnia przekracza 500 m² (wymagania mogą zależeć od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy pożarowej, zgodnie z §6 i tabelą nr 2 rozporządzenia). Ponadto hydranty są niezbędnym elementem każdej stacji paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ i stacji gazu płynnego - niezależnie od ich charakterystyki (§6 ust. 4 rozporządzenia wymaga 10 dm³/s). Dla pozostałych obiektów budowlanych woda do celów ppoż. do zewnętrznego gaszenia pożaru jest w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm3/s.

Parametry Hydrantów Zewnętrznych

Wszystkie hydranty muszą być podpięte do sieci wodociągowej zapewniającej odpowiednią ilość i ciśnienie wody. Sieć wodociągowa na hydrantach zewnętrznych powinna zapewnić ciśnienie nie mniejsze niż 0,1 MPa oraz wydajność nie mniejszą niż 5 l/s (dla pożaru gaszonego przez okres minimum 2 h), a także maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie większe niż 1,6 MPa. Dla hydrantu nadziemnego DN 80 - wydajność wynosi 5 dm3/s (na sieciach, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ppoż.).

Sieci wodociągowe będące źródłem wody do celów ppoż. powinny być zasilane z pompowni przeciwpożarowej, zbiornika wieżowego, studni lub innych urządzeń, które zapewniają wymagania wydajności i odpowiednie ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Przepisy wskazują, że ppoż. sieci wodociągowe powinno wykonywać się jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm3/s, dopuszczalna jest jednak budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę rozgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych. Hydranty zewnętrzne to urządzenia umożliwiające pobór wody do celów przeciwpożarowych bezpośrednio z sieci wodociągowych. Przepisy wskazują, że hydranty strażackie zainstalowane na sieci wodociągowej ppoż. powinny być wyposażone w odcięcia, które umożliwiają odłączenie ich od sieci.

Oznakowanie Hydrantów Zewnętrznych

Oznakowanie hydrantów zewnętrznych powinno być zgodne z Polskimi Normami. Każde oznakowanie hydrantu oraz znaki wskazujące jego umiejscowienie - niezależnie od miejscowości - będą takie same. Na znakach wskazujących miejsce położenia hydrantu znajdą się ponadto informacje o jego parametrach.

• Hydrant zewnętrzny podziemny: Oznaczany jest tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera H - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant. Oznaczenia lokalizujące hydrant zewnętrzny podziemny zazwyczaj pokazują jedną lub dwie odległości - w zależności od tego, czy pokrywa hydrantu znajduje się na wysokości znaku, czy należy przemieścić się jeszcze w prawo lub w lewo. Miejsce, w którym znajduje się do niego dostęp przykryte jest specjalną pokrywą - klapą z literą W - aby mieć możliwość skorzystania z hydrantu podziemnego konieczne jest posiadanie specjalnego klucza do hydrantu podziemnego, jaki znajduje się na wyposażeniu straży pożarnej.
• Hydrant zewnętrzny nadziemny: Najczęściej ma kolor czerwony (niekiedy spotkać można hydranty w kolorze czarnym lub szarym), co wyróżnia go z otoczenia. Hydrant zewnętrzny oznakowany jest tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny znajduje się bądź na samym hydrancie, bądź na wysięgniku - takie rozwiązanie zdecydowanie zwiększa widoczność hydrantu - można dojrzeć go z dużej odległości, co pomocne jest podczas planowania ustawienia wozu strażackiego, w terenach zielonych, gdzie roślinność często przesłaniać może sam hydrant, czyniąc go niezauważalnym czy przy hydrantach położonych w zagłębieniach terenu. Znak hydrant zewnętrzny nadziemny to kwadratowa tabliczka w kolorze białym i dużą, czarną literą H w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.

Wzór znaku „Hydrant zewnętrzny” - czarna, umieszczona między szerokimi czerwonymi pasami, duża litera „H” na białym tle - określa Polska Norma PN-97/N-01256/04 (PN-N-01256-4:1997). Oprócz tradycyjnych tabliczek z piktogramem do oznakowania hydrantu zewnętrznego można stosować również znaki przestrzenne (znaki 3D). Oznaczenie przestrzenne nieświecące „Hydrant zewnętrzny” wykonane jest z płyty PCV 1,5 mm, a konstrukcja wewnętrzna znaku z aluminium, co sprawia, że znak jako całość tworzy bryłę przestrzenną 3D. Do oznakowania hydrantów stosuje się biało-czerwone tabliczki i znaki przestrzenne zgodne z normą Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe, posiadające świadectwo dopuszczenia CNBOP.

W tym celu stosuje się tabliczki orientacyjne. Na czerwonych umieszcza się informacje dotyczące hydrantu zewnętrznego, natomiast na białych - informacje dotyczące pozostałych elementów sieci.

Wymagania dotyczące Odbioru i Konserwacji

Odbiór Instalacji Hydrantowych

W artykule zostały nakreślone ogólne zasady odbioru instalacji hydrantowych, które powinny być podstawą stworzenia harmonogramu odbiorów. Właściwie przygotowane i przeprowadzone odbiory stałego urządzenia gaśniczego są gwarantem zastosowania komponentów o określonych właściwościach, które wynikają z projektu instalacji.

Należy zauważyć, że normy serii PN-EN 671 nie wymagają określonych wymiarów hydrantów, a jedynie stawiają wymagania dotyczące parametrów wytrzymałościowych, znakowania itp.

Konserwacja i Przeglądy

Warto pamiętać, że hydranty powinny być regularnie sprawdzane i konserwowane. Według polskiego prawa, przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne tego typu urządzeń powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, ale nie rzadziej niż raz w roku. Natomiast odcinki wężowe powinno się poddawać co 5 lat próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze wynoszące 1,2 MPa.

tags: #hydrant #oznaczenie #techniczne