Hydrant zewnętrzny stanowi kluczowy element sieci wodociągowej, zapewniając dostęp do wody w celach przeciwpożarowych. Zrozumienie przepisów dotyczących jego wymagań, lokalizacji i oznakowania jest niezbędne dla zapewnienia skutecznej ochrony przeciwpożarowej.
Podstawa prawna i ogólne wymagania
Obowiązek zapewnienia przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do celów zewnętrznego gaszenia pożaru wynika z przepisów prawa budowlanego oraz szczegółowych rozporządzeń. Kluczowym aktem prawnym regulującym te kwestie jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 nr 124 poz. 1030).
Prawo budowlane nakłada obowiązek projektowania i budowy obiektów zgodnie z przepisami technicznymi, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dla niektórych obiektów konieczne jest zapewnienie odpowiedniego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych. Rozporządzenie precyzuje sposoby określania wymaganej ilości wody, a także inne istotne aspekty związane z hydrantami zewnętrznymi.
W przypadku obiektów budowlanych, dla których nie ma szczegółowych wytycznych, woda do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniana w ramach ilości wody przewidywanych dla jednostek osadniczych, nie mniejszej jednak niż 10 dm³/s.
Sieci wodociągowe przeciwpożarowe i wymagania dotyczące hydrantów
Sieci wodociągowe stanowiące źródło wody do celów przeciwpożarowych, zwane sieciami wodociągowymi przeciwpożarowymi, powinny być zasilane z odpowiednich urządzeń zapewniających wymaganą wydajność i ciśnienie w hydrantach zewnętrznych przez co najmniej 2 godziny. Wymagana wydajność sieci to nie mniej niż 5 dm³/s, a ciśnienie w hydrancie zewnętrznym nie może być niższe niż 0,1 MPa.
Zaleca się, aby sieci wodociągowe przeciwpożarowe były wykonywane jako sieci obwodowe. Poza obszarami miejskimi, gdzie łączna wymagana ilość wody nie przekracza 20 dm³/s, dopuszczalna jest budowa sieci rozgałęzieniowej. Dopuszcza się również budowę odgałęzień z sieci obwodowej w celu zasilania hydrantów zewnętrznych.
W przypadku gdy łączna wymagana ilość wody przekracza 30 dm³/s, sieć obwodową należy zasilać w dwóch punktach oddalonych od siebie o co najmniej 1/4 obwodu sieci. Dla sieci, gdzie łączna wymagana ilość wody przekracza 20 dm³/s, projekt i budowa powinny umożliwiać jednoczesne pobieranie wody z dwóch sąsiednich hydrantów zewnętrznych.
Maksymalne ciśnienie hydrostatyczne w sieci wodociągowej przeciwpożarowej nie może przekraczać 1,6 MPa.
Typy hydrantów i ich zastosowanie
Na sieci wodociągowej przeciwpożarowej stosuje się głównie hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80. Instalowanie hydrantów podziemnych o średnicy nominalnej DN 80 jest dopuszczalne w przypadkach, gdy instalacja hydrantów nadziemnych jest szczególnie utrudniona lub niewskazana, na przykład ze względu na utrudnienia w ruchu.
Dla zapewnienia możliwości intensywnego czerpania wody na sieciach wodociągowych o średnicy nominalnej nie mniejszej niż DN 250 powinny być instalowane hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150. Hydranty te powinny mieć wydajność nominalną nie mniejszą niż 20 dm³/s przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa.
Wydajność nominalna hydrantu zewnętrznego, przy ciśnieniu nominalnym 0,2 MPa mierzonym na zaworze hydrantowym podczas poboru wody, w zależności od jego średnicy nominalnej (DN), nie może być mniejsza niż:
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 100 - 15 dm³/s;
- dla hydrantu podziemnego DN 80 - 10 dm³/s;
- dla hydrantu nadziemnego DN 80 na sieci, o której mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia - 5 dm³/s.
Jak działa wieża ciśnień? Animacja i proste wyjaśnienie
Lokalizacja hydrantów zewnętrznych
Hydranty zewnętrzne umieszcza się wzdłuż dróg i ulic, a także przy ich skrzyżowaniach. Zgodnie z przepisami, należy zachować następujące odległości:
- Odległość pomiędzy dwoma sąsiadującymi ze sobą hydrantami nie powinna przekraczać 150 metrów.
- Odległość od zewnętrznej krawędzi jezdni lub drogi wyznaczona została na maksymalnie 15 metrów.
- Jeśli hydranty zewnętrzne przeznaczone są do chronienia konkretnego obiektu, pierwszy (najbliższy) z nich umieszczony powinien być w odległości do 75 metrów od obiektu.
- Kolejne hydranty wymagane do ochrony obiektu powinny być rozmieszczone w odległości do 150 metrów od siebie.
- Hydrant zawsze powinien być odsunięty od ściany chronionego budynku na minimum 5 metrów.
Poza obszarami miejskimi, odległości między hydrantami powinny być dostosowane do gęstości istniejącej i planowanej zabudowy.
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych
Oznakowanie hydrantów zewnętrznych jest kluczowe dla ich szybkiego zlokalizowania przez służby ratownicze. Stosuje się znaki bezpieczeństwa zgodne z Polskimi Normami, które są odpowiednikami norm europejskich.
Znaki dla hydrantów nadziemnych
Hydranty zewnętrzne nadziemne oznakowane są tabliczką płaską lub przestrzenną (znak hydrant na trzech płaszczyznach połączonych w trójścian), co zapewnia jej widoczność z każdej strony. Znak ten znajduje się na samym hydrancie lub na wysięgniku. Znak hydrantu zewnętrznego nadziemnego to kwadratowa tabliczka w kolorze białym z dużą, czarną literą "H" w środku. Po obu stronach litery umieszczone są dwa czerwone prostokąty.
Znaki dla hydrantów podziemnych
Hydranty podziemne oznakowane są tablicą orientacyjną - tablicą z informacjami umożliwiającymi dokładne zlokalizowanie miejsca, w którym umieszczona jest klapa zakrywająca dostęp do hydrantu. Na czerwonym znaku z białą obwódką umieszczone są białe piktogramy informujące o obecności hydrantu - biała litera "H" - średnicy zaworu hydrantu podziemnego oraz kierunku położenia względem znaku i odległości, jaką trzeba pokonać, by znaleźć hydrant.
W celu ułatwienia identyfikacji, na znakach orientacyjnych mogą znajdować się informacje o odległości do hydrantu oraz jego średnicy nominalnej.
Należy odróżnić oznakowanie hydrantów zewnętrznych od hydrantów wewnętrznych, dla których stosuje się inne znaki bezpieczeństwa zgodnie z normą PN-EN ISO 7010.
Wymagania dotyczące dokumentacji i przeglądów
Każdy zainstalowany hydrant zewnętrzny musi posiadać niezbędną dokumentację techniczną, w tym:
- Aprobatę techniczną (lub Krajową Ocenę Techniczną - KOT),
- Atest higieniczny Państwowego Zakładu Higieny (PZH),
- Świadectwo dopuszczenia CNBOP-PIB do użytkowania w ochronie przeciwpożarowej.
Brak któregokolwiek z tych dokumentów uniemożliwia wprowadzenie hydrantu do użytku.
Właściciel obiektu lub zarządca sieci jest zobowiązany do regularnych przeglądów hydrantów zewnętrznych. Kluczowe aspekty przeglądów obejmują:
- Lokalizację hydrantu: Należy upewnić się, że hydrant znajduje się w przepisowej odległości od chronionego obiektu i innych hydrantów.
- Oznakowanie hydrantu: Brak odpowiedniego oznakowania, szczególnie w przypadku hydrantów podziemnych, może uniemożliwić strażakom ich znalezienie.
- Wydajność i ciśnienie: Pomiar wydajności i ciśnienia hydrantu powinien być przeprowadzany przy użyciu odpowiednich metod i sprzętu pomiarowego. Niewłaściwy dobór dysz pomiarowych lub nieprawidłowe wykonanie pomiaru podczas poboru wody z kilku hydrantów jednocześnie może prowadzić do błędnych wyników.
Niezgodności w zakresie lokalizacji hydrantu lub jego braku oznakowania powinny być wskazane w protokołach przeglądów. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, należy podjąć działania naprawcze.
Obszary wymagające zapewnienia zewnętrznego zaopatrzenia w wodę ppoż.
Hydranty zewnętrzne są obowiązkowe w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców przekraczającej 100 osób, które nie stanowią zabudowy kolonijnej. Dodatkowo, hydranty powinny być wyposażone:
- Budynki użyteczności publicznej, budynki zamieszkania zbiorowego, obiekty produkcyjne i magazynowe zlokalizowane w granicach jednostek osadniczych.
- Obiekty produkcyjne i magazynowe o kubaturze przekraczającej 2500 m³ lub powierzchni przekraczającej 500 m², niezależnie od ich położenia.
- Każda stacja paliw płynnych ze zbiornikami o łącznej pojemności do 200m³ oraz stacja gazu płynnego.
- Obiekty użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w których jednocześnie może przebywać ponad 50 osób, jeśli posiadają wyznaczoną strefę pożarową o powierzchni ponad 1000 m².
Właściwe rozmieszczenie, oznakowanie i regularne przeglądy hydrantów zewnętrznych są fundamentem skutecznego systemu ochrony przeciwpożarowej, zapewniając szybki dostęp do wody w sytuacjach kryzysowych.